MahaExam अभ्यास नोट्स

वय आधारित क्रमवारी (Age Ranking) | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

वय आधारित क्रमवारी (Age Ranking)

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

स्पर्धा परीक्षांमध्ये 'वय क्रम' या घटकावर आधारित प्रश्न विचारले जातात. यामध्ये व्यक्तींच्या वयाची तुलना करून त्यांचा चढता किंवा उतरता क्रम लावला जातो. हे प्रश्न तर्कशक्तीवर आधारित असतात.

सविस्तर माहिती

वय क्रमवारीमध्ये दिलेल्या माहितीनुसार व्यक्तींचे वय एकमेकांशी तुलना करून मांडले जाते. 'पेक्षा मोठा', 'पेक्षा लहान', 'सर्वात मोठा', 'सर्वात लहान' अशा शब्दांचा वापर करून माहिती दिली जाते. ही माहिती चिन्हांच्या स्वरूपात (उदा. A > B) मांडल्यास प्रश्न सोडवणे सोपे जाते.

महत्त्वाच्या संज्ञा

चढता क्रम

लहान वयाकडून मोठ्या वयाकडे केलेली मांडणी.

उतरता क्रम

मोठ्या वयाकडून लहान वयाकडे केलेली मांडणी.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • दिलेली माहिती चिन्हांच्या स्वरूपात लिहा (उदा. A > B म्हणजे A हा B पेक्षा मोठा आहे).
  • वाक्यातील 'पेक्षा' या शब्दाकडे लक्ष द्या, कारण तो तुलना दर्शवतो.
  • सर्वात मोठा किंवा सर्वात लहान व्यक्ती शोधताना सर्व अटींची पडताळणी करा.
  • अनेकदा माहिती विखुरलेली असते, ती क्रमाने लावणे महत्त्वाचे असते.

महत्त्वाची तथ्ये

  • वय क्रमवारीचे प्रश्न सोडवण्यासाठी गणिताची गरज नसते, फक्त तर्काची गरज असते.
  • अशा प्रश्नांमध्ये 'कोणीही कोणापेक्षा लहान नाही' अशा नकारात्मक अटींकडे लक्ष द्यावे.

उदाहरणे

उदाहरण १

अ हा ब पेक्षा मोठा आहे, पण क पेक्षा लहान आहे. तर सर्वात मोठा कोण? उत्तर: क > अ > ब. म्हणून सर्वात मोठा 'क' आहे.

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

प्रश्न वाचताना प्रत्येक अटीसाठी स्वतंत्र ओळ तयार करा.
वेळ वाचवण्यासाठी चिन्हांचा वापर करा (>, <, =).
पर्यायांचा वापर करून पडताळणी करा.

⚠️ सामान्य चुका

मोठा आणि लहान यातील गोंधळ.
वाक्याचा चुकीचा अर्थ लावणे (उदा. 'अ हा ब पेक्षा मोठा आहे' ऐवजी 'ब हा अ पेक्षा मोठा आहे' असे समजणे).
सर्व अटींचा विचार न करता घाईत उत्तर देणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. अ हा ब पेक्षा मोठा आहे, क हा ड पेक्षा मोठा आहे पण ब पेक्षा लहान आहे. तर सर्वात मोठा कोण?
अअ
बब
कक
डड
योग्य उत्तर: अ) अ

स्पष्टीकरण: क्रम: अ > ब, ब > क > ड. म्हणून अ > ब > क > ड. सर्वात मोठा अ आहे.
2. पाच मित्रांमध्ये, राम श्यामपेक्षा मोठा आहे पण घनश्यामपेक्षा लहान आहे. मोहन हा रामपेक्षा मोठा आहे पण सोहनपेक्षा लहान आहे. सर्वात मोठा कोण?
अराम
बश्याम
कमोहन
डसोहन
योग्य उत्तर: ड) सोहन

स्पष्टीकरण: क्रम: सोहन > मोहन > राम > घनश्याम > श्याम. सर्वात मोठा सोहन आहे.
3. एका रांगेत, वयस्कर व्यक्तींच्या क्रमाने, अ हा ब च्या मागे आहे आणि क हा ड च्या पुढे आहे. जर ब हा क च्या पुढे असेल, तर सर्वात लहान कोण?
अअ
बब
कक
डड
योग्य उत्तर: ड) ड

स्पष्टीकरण: क्रम: अ > ब > क > ड. सर्वात लहान ड आहे.
4. गीता ही सीतापेक्षा मोठी आहे, पण रीतापेक्षा लहान आहे. गीता ही मीनापेक्षा मोठी आहे. सर्वात लहान कोण?
अगीता
बसीता
करीता
डमीना
योग्य उत्तर: ब) सीता

स्पष्टीकरण: रीता > गीता > सीता आणि गीता > मीना. सीता आणि मीना लहान आहेत, पण माहितीनुसार सीता सर्वात लहान ठरते.
5. जर A हा B पेक्षा मोठा असेल आणि C हा D पेक्षा लहान असेल, तर खालीलपैकी काय सत्य असू शकते?
अA > C
बB > D
कA > D
डमाहिती अपुरी आहे
योग्य उत्तर: ड) माहिती अपुरी आहे

स्पष्टीकरण: दिलेल्या माहितीवरून A आणि C किंवा B आणि D यांच्यातील संबंध स्पष्ट होत नाही.
6. पाच व्यक्तींच्या वयाची तुलना केली असता, A हा B पेक्षा मोठा आहे, C हा D पेक्षा मोठा आहे, E हा A पेक्षा मोठा आहे. सर्वात मोठा कोण?
अA
बB
कC
डE
योग्य उत्तर: ड) E

स्पष्टीकरण: E > A > B आणि C > D. E हा सर्वांपेक्षा मोठा आहे.
7. राम हा श्यामपेक्षा वयाने मोठा आहे, पण मोहनपेक्षा लहान आहे. सोहन हा रामपेक्षा मोठा आहे. सर्वात मोठा कोण?
अराम
बश्याम
कमोहन
डसोहन
योग्य उत्तर: ड) सोहन

स्पष्टीकरण: सोहन > राम > श्याम आणि मोहन > राम. सोहन सर्वात मोठा आहे.
8. एका गटात, X हा Y पेक्षा मोठा आहे, Z हा W पेक्षा लहान आहे. जर Y हा Z पेक्षा मोठा असेल, तर सर्वात लहान कोण?
अX
बY
कZ
डW
योग्य उत्तर: ड) W

स्पष्टीकरण: X > Y > Z > W. सर्वात लहान W आहे.
9. जर P हा Q पेक्षा मोठा आहे आणि R हा S पेक्षा मोठा आहे, तर खालीलपैकी कोणता निष्कर्ष काढता येईल?
अP > R
बQ > S
कP > S
डमाहिती अपुरी आहे
योग्य उत्तर: ड) माहिती अपुरी आहे

स्पष्टीकरण: P, Q आणि R, S यांच्यात कोणताही संबंध दिलेला नाही.
10. पाच मुलांमध्ये, A हा B पेक्षा मोठा आहे, C हा D पेक्षा लहान आहे, B हा E पेक्षा मोठा आहे आणि D हा E पेक्षा मोठा आहे. सर्वात मोठा कोण?
अA
बB
कC
डD
योग्य उत्तर: अ) A

स्पष्टीकरण: A > B > E > D > C. सर्वात मोठा A आहे.
11. जर 'अ' हा 'ब' पेक्षा मोठा आहे आणि 'क' हा 'अ' पेक्षा मोठा आहे, तर सर्वात लहान कोण?
अअ
बब
कक
डसांगता येणार नाही
योग्य उत्तर: ब) ब

स्पष्टीकरण: क > अ > ब. सर्वात लहान ब आहे.
12. एका वर्गात, राहुलचे वय समीरपेक्षा जास्त आहे, पण विजयपेक्षा कमी आहे. विजयचे वय अजयपेक्षा कमी आहे. सर्वात मोठा कोण?
अराहुल
बसमीर
कविजय
डअजय
योग्य उत्तर: ड) अजय

स्पष्टीकरण: अजय > विजय > राहुल > समीर. सर्वात मोठा अजय आहे.
13. जर M हा N पेक्षा मोठा आहे, O हा P पेक्षा मोठा आहे, आणि N हा O पेक्षा मोठा आहे, तर सर्वात मोठा कोण?
अM
बN
कO
डP
योग्य उत्तर: अ) M

स्पष्टीकरण: M > N > O > P. सर्वात मोठा M आहे.
14. पाच व्यक्तींच्या वयानुसार, X हा Y पेक्षा मोठा आहे, Z हा X पेक्षा मोठा आहे, W हा Z पेक्षा मोठा आहे. सर्वात लहान कोण?
अX
बY
कZ
डW
योग्य उत्तर: ब) Y

स्पष्टीकरण: W > Z > X > Y. सर्वात लहान Y आहे.
15. जर A हा B पेक्षा मोठा आहे, पण C पेक्षा लहान आहे. D हा E पेक्षा मोठा आहे, पण B पेक्षा लहान आहे. सर्वात मोठा कोण?
अA
बB
कC
डD
योग्य उत्तर: क) C

स्पष्टीकरण: C > A > B > D > E. सर्वात मोठा C आहे.
16. एका रांगेत, वयस्कर व्यक्तींच्या क्रमाने, 'अ' हा 'ब' च्या पुढे आहे, 'क' हा 'ड' च्या मागे आहे. जर 'ब' हा 'क' च्या मागे असेल, तर सर्वात मोठा कोण?
अअ
बब
कक
डड
योग्य उत्तर: अ) अ

स्पष्टीकरण: अ > ब > क > ड. सर्वात मोठा अ आहे.
17. जर P हा Q पेक्षा मोठा आहे, R हा S पेक्षा मोठा आहे, आणि Q हा R पेक्षा मोठा आहे, तर सर्वात मोठा कोण?
अP
बQ
कR
डS
योग्य उत्तर: अ) P

स्पष्टीकरण: P > Q > R > S. सर्वात मोठा P आहे.
18. पाच मित्रांमध्ये, राम हा श्यामपेक्षा मोठा आहे, पण घनश्यामपेक्षा लहान आहे. मोहन हा रामपेक्षा लहान आहे. सर्वात लहान कोण?
अराम
बश्याम
कमोहन
डघनश्याम
योग्य उत्तर: ब) श्याम

स्पष्टीकरण: घनश्याम > राम > मोहन > श्याम. सर्वात लहान श्याम आहे.
19. जर X हा Y पेक्षा मोठा आहे, Z हा W पेक्षा मोठा आहे, आणि Y हा Z पेक्षा मोठा आहे, तर सर्वात मोठा कोण?
अX
बY
कZ
डW
योग्य उत्तर: अ) X

स्पष्टीकरण: X > Y > Z > W. सर्वात मोठा X आहे.
20. जर A हा B पेक्षा मोठा आहे, C हा D पेक्षा मोठा आहे, आणि B हा C पेक्षा मोठा आहे, तर सर्वात लहान कोण?
अA
बB
कC
डD
योग्य उत्तर: ड) D

स्पष्टीकरण: A > B > C > D. सर्वात लहान D आहे.
विषयातील सर्व नोट्स