MahaExam अभ्यास नोट्स

मजल्यावरील कोडी (Floor Puzzle) - अभ्यास नोट्स | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

मजल्यावरील कोडी (Floor Puzzle) - अभ्यास नोट्स

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

स्पर्धा परीक्षांमध्ये 'मजल्यावरील कोडी' (Floor Puzzle) हा बुद्धिमत्ता चाचणीतील एक महत्त्वाचा घटक आहे. यामध्ये विविध व्यक्ती वेगवेगळ्या मजल्यांवर राहतात, अशी माहिती दिली जाते. दिलेल्या अटींच्या आधारे आपल्याला त्यांची योग्य मांडणी करायची असते.

सविस्तर माहिती

मजल्यावरील कोडी सोडवताना इमारतीचे मजले खालून वर (१, २, ३...) या क्रमाने मोजले जातात. प्रश्न सोडवताना दिलेल्या अटींचे काळजीपूर्वक वाचन करून त्यांची मांडणी करणे आवश्यक असते. 'वर', 'खाली', 'मध्ये', 'लगत' या शब्दांचा अर्थ समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

महत्त्वाच्या संज्ञा

मजला (Floor)

इमारतीचा एक स्तर, जो सहसा खालून वरच्या क्रमाने मोजला जातो.

लगत (Adjacent)

एखाद्या मजल्याच्या लगेच वर किंवा लगेच खाली असलेला मजला.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • नेहमी खालून वरच्या क्रमाने मजले मांडा (१, २, ३...).
  • नकारात्मक अटी (उदा. A हा ३ वर नाही) बाजूला लिहून ठेवा.
  • निश्चित माहिती आधी भरा, त्यानंतर शक्यता तपासा.
  • एकापेक्षा जास्त शक्यता निर्माण झाल्यास समांतर मांडणी करा.

महत्त्वाची तथ्ये

  • अशा प्रश्नांमध्ये वेळेचे नियोजन महत्त्वाचे असते.
  • MPSC आणि इतर स्पर्धा परीक्षांमध्ये हे प्रश्न ५ गुणांसाठी विचारले जाऊ शकतात.
  • सराव केल्यास हे प्रश्न कमी वेळात सोडवता येतात.

उदाहरणे

उदाहरण १

A, B, C हे ३ मजल्यांवर राहतात. A हा B च्या वर आहे. C हा सर्वात खाली आहे. तर मांडणी अशी असेल: ३-A, २-B, १-C.

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

प्रश्न वाचतानाच अटींची नोंद करा.
कमी वेळात सोडवण्यासाठी रफ वर्क नीट करा.
अटींमधील 'आणि', 'परंतु' या शब्दांकडे लक्ष द्या.

⚠️ सामान्य चुका

मजले वरून खाली मोजणे (नेहमी खालून वर मोजा).
अटींचा चुकीचा अर्थ लावणे.
घाईत माहिती चुकीच्या मजल्यावर लिहिणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. एका इमारतीत ५ मजले आहेत. A हा B च्या वर राहतो, पण C च्या खाली राहतो. D हा सर्वात वरच्या मजल्यावर राहतो. E हा सर्वात खाली राहतो. तर B कोणत्या मजल्यावर आहे?
अदुसऱ्या
बतिसऱ्या
कचौथ्या
डपहिल्या
योग्य उत्तर: अ) दुसऱ्या

स्पष्टीकरण: मांडणी: ५-D, ४-C, ३-A, २-B, १-E. म्हणून B दुसऱ्या मजल्यावर आहे.
2. जर A हा मजला ३ वर असेल आणि B हा A च्या लगत खाली असेल, तर B कोणत्या मजल्यावर आहे?
अ१
ब२
क४
ड५
योग्य उत्तर: ब) २

स्पष्टीकरण: A च्या लगत खाली म्हणजे मजला २.
3. मजल्यावरील कोडी सोडवताना मजले कसे मोजले जातात?
अवरतून खाली
बखालून वर
ककोणत्याही क्रमाने
डफक्त सम संख्या
योग्य उत्तर: ब) खालून वर

स्पष्टीकरण: मानक पद्धतीनुसार मजले खालून वर मोजले जातात.
4. जर P, Q, R, S हे ४ मजल्यांवर राहतात. P हा R च्या वर आहे. S हा Q च्या खाली आहे. R हा S च्या वर आहे. तर सर्वात वर कोण आहे?
अP
बQ
कR
डS
योग्य उत्तर: अ) P

स्पष्टीकरण: मांडणी: ४-P, ३-R, २-S, १-Q. P सर्वात वर आहे.
5. एका इमारतीत ३ मजले आहेत. X हा Y च्या वर आहे. Z हा X च्या वर आहे. तर सर्वात खाली कोण आहे?
अX
बY
कZ
डकोणीही नाही
योग्य उत्तर: ब) Y

स्पष्टीकरण: मांडणी: ३-Z, २-X, १-Y. Y सर्वात खाली आहे.
6. मजल्यावरील कोडी सोडवताना 'लगत' या शब्दाचा अर्थ काय?
अदोन मजले सोडून
बकोणताही मजला
कलगेच वर किंवा खाली
डवरच्या मजल्यावर
योग्य उत्तर: क) लगेच वर किंवा खाली

स्पष्टीकरण: लगत म्हणजे शेजारी किंवा लगेच वर/खाली.
7. जर A हा मजला ४ वर आहे आणि B हा A च्या वर आहे, तर B कोणत्या मजल्यावर असेल?
अ३
ब४
क५
ड२
योग्य उत्तर: क) ५

स्पष्टीकरण: A च्या वर म्हणजे ५ वा मजला.
8. ५ मजल्यांच्या इमारतीत, जर M हा मजला २ वर असेल आणि N हा M च्या वर असेल, तर N कोणत्या मजल्यावर असू शकतो?
अ१
ब२
क३
डकाही सांगता येत नाही
योग्य उत्तर: क) ३

स्पष्टीकरण: M च्या वर ३, ४ किंवा ५ असू शकतात, पण पर्यायानुसार ३ योग्य आहे.
9. कोडी सोडवताना नकारात्मक अटी (उदा. 'A हा ३ वर नाही') कशा हाताळाव्यात?
अदुर्लक्ष करावे
बबाजूला लिहून ठेवाव्यात
कप्रश्न सोडून द्यावा
डकाहीही करू नये
योग्य उत्तर: ब) बाजूला लिहून ठेवाव्यात

स्पष्टीकरण: नकारात्मक अटी बाजूला लिहिल्याने गोंधळ होत नाही.
10. जर ३ मजल्यांच्या इमारतीत A, B, C राहतात. A हा B च्या खाली आहे आणि C हा A च्या खाली आहे. तर सर्वात वर कोण आहे?
अA
बB
कC
डमाहिती अपुरी
योग्य उत्तर: ब) B

स्पष्टीकरण: मांडणी: ३-B, २-A, १-C. B सर्वात वर आहे.
11. एका इमारतीत ४ मजले आहेत. P, Q, R, S. P हा Q च्या वर आहे. R हा S च्या खाली आहे. Q हा R च्या वर आहे. तर सर्वात खाली कोण आहे?
अP
बQ
कR
डS
योग्य उत्तर: ड) S

स्पष्टीकरण: मांडणी: ४-P, ३-Q, २-R, १-S. S सर्वात खाली आहे.
12. मजल्यावरील कोडी सोडवताना सर्वात महत्त्वाची गोष्ट कोणती?
अवेगाने वाचणे
बअटींचे अचूक विश्लेषण
कअंदाज लावणे
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) अटींचे अचूक विश्लेषण

स्पष्टीकरण: अटींचे अचूक विश्लेषण केल्याशिवाय कोडे सुटत नाही.
13. जर A हा मजला १ वर आहे, तर तो कोणाच्या खाली असू शकतो?
अकोणाच्याही नाही
बB च्या
कC च्या
डवरील सर्व
योग्य उत्तर: अ) कोणाच्याही नाही

स्पष्टीकरण: १ ला मजला सर्वात खालचा असल्याने तो कोणाच्याही खाली असू शकत नाही.
14. ५ मजल्यांच्या इमारतीत, जर X हा मजला ५ वर असेल, तर तो कोणाच्या वर असू शकतो?
अकोणाच्याही नाही
बY च्या
कZ च्या
डवरील सर्व
योग्य उत्तर: ड) वरील सर्व

स्पष्टीकरण: ५ वा मजला सर्वात वरचा असल्याने तो सर्वांच्या वर असतो.
15. जर A आणि B मध्ये २ मजले आहेत, तर ते कोणत्या मजल्यावर असू शकतात?
अ१ आणि २
ब१ आणि ४
क२ आणि ३
ड१ आणि ३
योग्य उत्तर: ब) १ आणि ४

स्पष्टीकरण: १ आणि ४ च्या मध्ये २ आणि ३ हे दोन मजले येतात.
16. कोडी सोडवताना 'एकापेक्षा जास्त शक्यता' निर्माण झाल्यास काय करावे?
अप्रश्न सोडून द्यावा
बएकच शक्यता निवडावी
कसमांतर मांडणी करावी
डअंदाज लावावा
योग्य उत्तर: क) समांतर मांडणी करावी

स्पष्टीकरण: समांतर मांडणी केल्याने चुकीची शक्यता आपोआप बाद होते.
17. जर A हा B च्या वर आहे पण C च्या खाली आहे, तर क्रमाने मांडणी कशी असेल?
अC, A, B
बA, B, C
कB, A, C
डC, B, A
योग्य उत्तर: अ) C, A, B

स्पष्टीकरण: C सर्वात वर, मग A, मग B.
18. मजल्यावरील कोडी कोणत्या प्रकारच्या परीक्षेत विचारली जातात?
अफक्त MPSC
बफक्त पोलीस भरती
कसर्व स्पर्धा परीक्षा
डकोणतीही नाही
योग्य उत्तर: क) सर्व स्पर्धा परीक्षा

स्पष्टीकरण: हे प्रश्न सर्व प्रकारच्या स्पर्धा परीक्षांमध्ये विचारले जातात.
19. जर ३ मजल्यांच्या इमारतीत A, B, C राहतात. A हा B च्या वर आहे आणि C हा A च्या वर आहे. तर मधल्या मजल्यावर कोण आहे?
अA
बB
कC
डकोणीही नाही
योग्य उत्तर: अ) A

स्पष्टीकरण: मांडणी: ३-C, २-A, १-B. A मधल्या मजल्यावर आहे.
20. मजल्यावरील कोडी सोडवण्याचा मुख्य उद्देश काय आहे?
अवेळ घालवणे
बतार्किक विचारक्षमता तपासणे
कगणिताची चाचणी
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) तार्किक विचारक्षमता तपासणे

स्पष्टीकरण: तार्किक विचारक्षमता आणि विश्लेषणात्मक क्षमता तपासणे हा मुख्य उद्देश आहे.
विषयातील सर्व नोट्स