MahaExam अभ्यास नोट्स

अक्षर मालिका: गहाळ अक्षर शोधणे | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

अक्षर मालिका: गहाळ अक्षर शोधणे

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

अक्षर मालिका (Letter Series) हा स्पर्धा परीक्षांमधील बुद्धिमत्ता चाचणीचा एक महत्त्वाचा घटक आहे. यामध्ये अक्षरांच्या एका विशिष्ट क्रमाने मांडलेल्या मालिकेतून गहाळ अक्षर शोधायचे असते.

सविस्तर माहिती

अक्षर मालिकेतील प्रश्न सोडवण्यासाठी इंग्रजी वर्णमालेतील अक्षरांचा क्रम (A=1, B=2... Z=26) आणि त्यांचा उलट क्रम (A=26, Z=1) पाठ असणे आवश्यक आहे. या प्रश्नांमध्ये अक्षरांमध्ये ठराविक अंतराने वाढ किंवा घट केलेली असते, जसे की +1, +2, -1, किंवा गुणाकार/भागाकार पद्धती.

महत्त्वाच्या संज्ञा

अक्षर मालिका

अक्षरांचा असा समूह जो एका विशिष्ट तार्किक नियमाचे पालन करतो.

गहाळ अक्षर

मालिकेतील रिकाम्या जागी येणारे योग्य अक्षर जे मालिकेचा तर्क पूर्ण करते.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • इंग्रजी वर्णमालेतील अक्षरांचे क्रमांक (A=1 ते Z=26) तोंडपाठ असावेत.
  • अक्षरांच्या दरम्यानचा फरक (Difference) तपासावा.
  • मालिकेत चढता किंवा उतरता क्रम आहे का ते पहावे.
  • कधीकधी अक्षरांचे गट (Groups) बनवून तर्क लावणे सोपे जाते.

महत्त्वाची तथ्ये

  • परीक्षेच्या सुरुवातीला रफ पेपरवर A ते Z अक्षरे आणि त्यांचे क्रमांक लिहून ठेवणे फायदेशीर ठरते.
  • अक्षर मालिकेचे प्रश्न सोडवताना 'EJOTY' (5, 10, 15, 20, 25) हे सूत्र लक्षात ठेवल्यास वेळ वाचतो.

उदाहरणे

उदाहरण १

A, C, E, G, ? - येथे प्रत्येक अक्षरात +2 चा फरक आहे. म्हणून G+2 = I.

उदाहरण २

Z, X, V, T, ? - येथे प्रत्येक अक्षरात -2 चा फरक आहे. म्हणून T-2 = R.

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

प्रश्न सोडवताना अक्षरांच्या क्रमांकाचा वापर करा, अक्षरांचा नाही.
जर मालिका मोठी असेल, तर ती दोन किंवा तीन उप-मालिकांमध्ये विभागून पहा.
पर्यायांचा वापर करून पडताळणी करा.

⚠️ सामान्य चुका

अक्षरांचा क्रमांक मोजताना चूक करणे.
उलट क्रमाने (Reverse order) विचार न करणे.
वेळेचे नियोजन न करता एकाच प्रश्नावर जास्त वेळ घालवणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. A, D, G, J, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अM
बN
कL
डK
योग्य उत्तर: अ) M

स्पष्टीकरण: येथे प्रत्येक अक्षरात +3 चा फरक आहे. A(1)+3=D(4), D+3=G(7), G+3=J(10), J+3=M(13).
2. Z, W, T, Q, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अN
बO
कP
डM
योग्य उत्तर: अ) N

स्पष्टीकरण: येथे प्रत्येक अक्षरात -3 चा फरक आहे. Z(26)-3=W(23), W-3=T(20), T-3=Q(17), Q-3=N(14).
3. B, E, I, N, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अS
बT
कU
डR
योग्य उत्तर: ब) T

स्पष्टीकरण: फरक: +3, +4, +5, +6. B+3=E, E+4=I, I+5=N, N+6=T(20).
4. C, F, I, L, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अO
बP
कQ
डN
योग्य उत्तर: अ) O

स्पष्टीकरण: येथे +3 चा फरक आहे. C+3=F, F+3=I, I+3=L, L+3=O(15).
5. AZ, BY, CX, DW, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अEV
बEU
कFU
डFV
योग्य उत्तर: अ) EV

स्पष्टीकरण: पहिले अक्षर +1 ने वाढते (A, B, C, D -> E) आणि दुसरे अक्षर -1 ने कमी होते (Z, Y, X, W -> V).
6. P, N, L, J, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अH
बI
कG
डF
योग्य उत्तर: अ) H

स्पष्टीकरण: येथे -2 चा फरक आहे. P-2=N, N-2=L, L-2=J, J-2=H.
7. A, B, D, G, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अK
बJ
कI
डL
योग्य उत्तर: अ) K

स्पष्टीकरण: फरक: +1, +2, +3, +4. A+1=B, B+2=D, D+3=G, G+4=K.
8. Y, W, U, S, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अQ
बR
कP
डO
योग्य उत्तर: अ) Q

स्पष्टीकरण: येथे -2 चा फरक आहे. Y-2=W, W-2=U, U-2=S, S-2=Q.
9. B, D, F, H, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अJ
बI
कK
डL
योग्य उत्तर: अ) J

स्पष्टीकरण: येथे +2 चा फरक आहे. B+2=D, D+2=F, F+2=H, H+2=J.
10. M, N, O, P, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अQ
बR
कS
डT
योग्य उत्तर: अ) Q

स्पष्टीकरण: हे सलग अक्षरे आहेत. M, N, O, P, Q.
11. A, C, F, J, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अO
बN
कM
डP
योग्य उत्तर: अ) O

स्पष्टीकरण: फरक: +2, +3, +4, +5. A+2=C, C+3=F, F+4=J, J+5=O.
12. Z, X, U, Q, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अL
बM
कK
डN
योग्य उत्तर: अ) L

स्पष्टीकरण: फरक: -2, -3, -4, -5. Z-2=X, X-3=U, U-4=Q, Q-5=L.
13. E, J, O, T, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अY
बX
कZ
डW
योग्य उत्तर: अ) Y

स्पष्टीकरण: येथे +5 चा फरक आहे. E+5=J, J+5=O, O+5=T, T+5=Y.
14. B, E, H, K, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अN
बM
कO
डP
योग्य उत्तर: अ) N

स्पष्टीकरण: येथे +3 चा फरक आहे. B+3=E, E+3=H, H+3=K, K+3=N.
15. D, G, J, M, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अP
बO
कQ
डR
योग्य उत्तर: अ) P

स्पष्टीकरण: येथे +3 चा फरक आहे. D+3=G, G+3=J, J+3=M, M+3=P.
16. A, E, I, M, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अQ
बR
कP
डO
योग्य उत्तर: अ) Q

स्पष्टीकरण: येथे +4 चा फरक आहे. A+4=E, E+4=I, I+4=M, M+4=Q.
17. F, H, J, L, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अN
बM
कO
डP
योग्य उत्तर: अ) N

स्पष्टीकरण: येथे +2 चा फरक आहे. F+2=H, H+2=J, J+2=L, L+2=N.
18. U, S, Q, O, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अM
बN
कL
डK
योग्य उत्तर: अ) M

स्पष्टीकरण: येथे -2 चा फरक आहे. U-2=S, S-2=Q, Q-2=O, O-2=M.
19. G, I, K, M, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अO
बP
कN
डQ
योग्य उत्तर: अ) O

स्पष्टीकरण: येथे +2 चा फरक आहे. G+2=I, I+2=K, K+2=M, M+2=O.
20. C, E, G, I, ? या मालिकेत पुढील अक्षर कोणते?
अK
बJ
कL
डM
योग्य उत्तर: अ) K

स्पष्टीकरण: येथे +2 चा फरक आहे. C+2=E, E+2=G, G+2=I, I+2=K.
विषयातील सर्व नोट्स