MahaExam अभ्यास नोट्स

शब्द आधारित इनपुट-आउटपुट (Word Input-Output) | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

शब्द आधारित इनपुट-आउटपुट (Word Input-Output)

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

स्पर्धा परीक्षांमध्ये, विशेषतः MPSC मुख्य परीक्षा आणि बँकिंग परीक्षांमध्ये 'इनपुट-आउटपुट' हा एक महत्त्वाचा घटक आहे. यामध्ये दिलेल्या शब्दांच्या मालिकेवर विशिष्ट तर्क लावून ती एका क्रमाने लावली जाते.

सविस्तर माहिती

इनपुट-आउटपुट प्रश्नांमध्ये एक 'इनपुट' दिले जाते आणि काही 'पायऱ्या' (Steps) दिल्या जातात. प्रत्येक पायरीमध्ये शब्दांची जागा बदलली जाते किंवा विशिष्ट नियमानुसार त्यांची मांडणी केली जाते. आपल्याला शेवटच्या पायरीचा नियम ओळखून विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरे द्यायची असतात.

महत्त्वाच्या संज्ञा

इनपुट (Input)

दिलेली मूळ शब्दांची मालिका ज्यावर प्रक्रिया करायची आहे.

पायरी (Step)

इनपुटवर प्रक्रिया करून मिळवलेली क्रमिक अवस्था.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • शब्दांचा क्रम वर्णमालेनुसार (A-Z किंवा Z-A) असू शकतो.
  • शब्दांची लांबी (अक्षरांची संख्या) हा देखील एक निकष असू शकतो.
  • एका वेळी एक किंवा दोन शब्द बदलले जाऊ शकतात.
  • शेवटची पायरी म्हणजे पूर्णपणे लावलेली मालिका होय.

महत्त्वाची तथ्ये

  • हे प्रश्न तर्कशक्तीवर आधारित असतात, त्यामुळे गणिताची गरज नसते.
  • नियम शोधण्यासाठी पहिल्या आणि शेवटच्या पायरीची तुलना करणे फायदेशीर ठरते.
  • वेळ वाचवण्यासाठी पूर्ण पायऱ्या लिहिण्याऐवजी संक्षिप्त रूप वापरावे.

उदाहरणे

उदाहरण १

इनपुट: 'आंबा, फणस, चिकू, पेरू'. पायरी १: 'आंबा, चिकू, फणस, पेरू'. येथे शब्दांची मांडणी वर्णमालेनुसार (Alphabetical order) केली आहे.

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

नेहमी पहिल्या पायरीचा नियम शेवटपर्यंत लागू होतो का ते तपासा.
शब्दांच्या पहिल्या अक्षराकडे लक्ष द्या.
जर प्रश्न कठीण वाटत असेल, तर पर्यायांचा वापर करून पडताळणी करा.

⚠️ सामान्य चुका

नियम चुकीचा ओळखणे.
पायऱ्यांच्या क्रमाने मांडणी करताना अक्षरांची चूक करणे.
वेळेचे नियोजन न करणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. जर इनपुट 'बॅट, कॅट, ॲट, डॅट' असेल आणि पायरी १ 'ॲट, बॅट, कॅट, डॅट' असेल, तर कोणता नियम वापरला आहे?
अवर्णमालेनुसार चढता क्रम
बवर्णमालेनुसार उतरता क्रम
कशब्दांच्या लांबीनुसार
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: अ) वर्णमालेनुसार चढता क्रम

स्पष्टीकरण: येथे शब्दांची मांडणी A, B, C, D या वर्णमालेनुसार केली आहे.
2. इनपुट-आउटपुट प्रश्नांमध्ये 'पायरी' म्हणजे काय?
अअंतिम उत्तर
बप्रक्रियेतील एक टप्पा
कप्रश्न
डपर्याय
योग्य उत्तर: ब) प्रक्रियेतील एक टप्पा

स्पष्टीकरण: पायरी म्हणजे इनपुटवर प्रक्रिया करून मिळवलेली एक अवस्था.
3. शब्दांची मांडणी करताना कोणता क्रम असू शकतो?
अकेवळ चढता
बकेवळ उतरता
कचढता किंवा उतरता
डयापैकी नाही
योग्य उत्तर: क) चढता किंवा उतरता

स्पष्टीकरण: शब्दांची मांडणी वर्णमालेनुसार चढत्या किंवा उतरत्या क्रमाने असू शकते.
4. इनपुट-आउटपुट सोडवताना सर्वात महत्त्वाची गोष्ट कोणती?
अपाढे पाठ असणे
बनियम ओळखणे
कवेगाने लिहिणे
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) नियम ओळखणे

स्पष्टीकरण: नियम ओळखणे हे इनपुट-आउटपुट प्रश्नांचे मुख्य कौशल्य आहे.
5. जर इनपुट 'झेड, वाय, एक्स, डब्लू' असेल आणि आउटपुट 'डब्लू, एक्स, वाय, झेड' असेल, तर कोणता क्रम आहे?
अउतरता
बचढता
कयादृच्छिक
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) चढता

स्पष्टीकरण: येथे वर्णमालेनुसार चढता क्रम वापरला आहे.
6. इनपुट-आउटपुट प्रश्नांमध्ये शब्दांची लांबी कशी मोजली जाते?
अअक्षरांच्या संख्येवरून
बअर्थावरून
कउच्चारावरून
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: अ) अक्षरांच्या संख्येवरून

स्पष्टीकरण: शब्दातील अक्षरांची संख्या मोजून लांबी ठरवली जाते.
7. इनपुट-आउटपुट प्रश्नांचा सराव केल्याने काय सुधारते?
अपाठांतर
बतर्कशक्ती
कलेखन
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) तर्कशक्ती

स्पष्टीकरण: हे प्रश्न तर्कशक्तीवर आधारित असल्याने सराव केल्याने तर्कशक्ती सुधारते.
8. जर इनपुट 'क, ब, अ' असेल आणि पायरी १ 'अ, ब, क' असेल, तर हा कोणता क्रम आहे?
अउतरता
बचढता
कमिश्र
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) चढता

स्पष्टीकरण: अ, ब, क हा वर्णमालेनुसार चढता क्रम आहे.
9. इनपुट-आउटपुट प्रश्नांमध्ये 'अंतिम पायरी' म्हणजे काय?
अपहिली पायरी
बमध्यवर्ती पायरी
कपूर्ण झालेली मांडणी
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: क) पूर्ण झालेली मांडणी

स्पष्टीकरण: अंतिम पायरी म्हणजे सर्व शब्द नियमानुसार लावले गेले आहेत.
10. शब्दांच्या मांडणीत 'स्वरांचा' वापर कसा केला जाऊ शकतो?
अस्वरांच्या संख्येनुसार
बस्वरांच्या स्थानानुसार
कदोन्ही
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: क) दोन्ही

स्पष्टीकरण: स्वरांच्या संख्येनुसार किंवा स्थानानुसार मांडणी असू शकते.
11. इनपुट-आउटपुटमध्ये 'डावीकडून' किंवा 'उजवीकडून' बदल म्हणजे काय?
अशब्दांची जागा बदलणे
बअक्षर बदलणे
कअर्थ बदलणे
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: अ) शब्दांची जागा बदलणे

स्पष्टीकरण: शब्दांची जागा डावीकडून किंवा उजवीकडून बदलली जाते.
12. जर इनपुट 'राम, शाम, घनश्याम' असेल, तर वर्णमालेनुसार पहिला शब्द कोणता येईल?
अराम
बशाम
कघनश्याम
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: क) घनश्याम

स्पष्टीकरण: घ, र, श या क्रमाने 'घनश्याम' पहिला येईल.
13. इनपुट-आउटपुट प्रश्नांत वेळ वाचवण्यासाठी काय करावे?
अपूर्ण शब्द लिहिणे
बकेवळ पहिले अक्षर लिहिणे
कप्रश्न सोडून देणे
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) केवळ पहिले अक्षर लिहिणे

स्पष्टीकरण: केवळ पहिले अक्षर लिहून वेळ वाचवता येतो.
14. इनपुट-आउटपुट प्रश्नांत 'नियम' शोधण्यासाठी काय करावे?
अपहिली आणि शेवटची पायरी पहा
बकेवळ पहिली पायरी पहा
ककेवळ शेवटची पायरी पहा
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: अ) पहिली आणि शेवटची पायरी पहा

स्पष्टीकरण: पहिली आणि शेवटची पायरी तुलना केल्यास नियम लवकर समजतो.
15. इनपुट-आउटपुट प्रश्नांत 'अक्षर' बदलले जातात का?
अहो
बनाही
ककधीकधी
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) नाही

स्पष्टीकरण: सामान्यतः शब्दांची जागा बदलते, अक्षरे बदलत नाहीत.
16. इनपुट-आउटपुट प्रश्नांत 'संख्या' आणि 'शब्द' एकत्र असू शकतात का?
अहो
बनाही
ककधीकधी
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: अ) हो

स्पष्टीकरण: हो, काही प्रश्नांत संख्या आणि शब्द दोन्ही असतात.
17. इनपुट-आउटपुट प्रश्नांत 'पायऱ्यांची संख्या' कशावर अवलंबून असते?
अशब्दांच्या संख्येवर
बअक्षरांच्या संख्येवर
कवेळेवर
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: अ) शब्दांच्या संख्येवर

स्पष्टीकरण: शब्दांच्या संख्येवर पायऱ्यांची संख्या अवलंबून असते.
18. इनपुट-आउटपुट प्रश्नांत 'चुकीचा नियम' ओळखल्यास काय होईल?
अउत्तर बरोबर येईल
बउत्तर चुकीचे येईल
ककाही फरक पडणार नाही
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) उत्तर चुकीचे येईल

स्पष्टीकरण: नियम चुकीचा असल्यास सर्व उत्तरे चुकीची येतील.
19. इनपुट-आउटपुट प्रश्नांत 'तर्क' (Logic) महत्त्वाचा का आहे?
अप्रश्न सोडवण्यासाठी
बवेळ वाचवण्यासाठी
कदोन्ही
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: क) दोन्ही

स्पष्टीकरण: तर्कशक्तीमुळे प्रश्न अचूक आणि वेगाने सुटतो.
20. इनपुट-आउटपुट प्रश्नांचा सराव कोणत्या परीक्षेसाठी उपयुक्त आहे?
अMPSC
बबँकिंग
कदोन्ही
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: क) दोन्ही

स्पष्टीकरण: हे प्रश्न MPSC आणि बँकिंग दोन्ही परीक्षांसाठी महत्त्वाचे आहेत.