दिशा व अंतर: अंतिम दिशा शोधणे | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
दिशा व अंतर: अंतिम दिशा शोधणे
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
स्पर्धा परीक्षांमध्ये 'दिशा व अंतर' हा घटक अत्यंत महत्त्वाचा आहे. यामध्ये व्यक्तीच्या हालचालींनंतर ती मूळ ठिकाणापासून कोणत्या दिशेला आहे किंवा तिचे तोंड कोणत्या दिशेला आहे, हे शोधणे अपेक्षित असते.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
उत्तर, दक्षिण, पूर्व आणि पश्चिम या चार मुख्य दिशा आहेत.
दोन मुख्य दिशांच्या दरम्यानच्या दिशा (उदा. उत्तर व पूर्व यांच्यामध्ये ईशान्य).
महत्त्वाचे मुद्दे
- कागदावर नेहमी वरची बाजू उत्तर, खालची दक्षिण, उजवीकडे पूर्व आणि डावीकडे पश्चिम मानली जाते.
- प्रत्येक काटकोन (९० अंश) वळणावर दिशा बदलते.
- डावीकडे वळणे म्हणजे घड्याळाच्या विरुद्ध दिशेने (Anti-clockwise) ९० अंश फिरणे.
- उजवीकडे वळणे म्हणजे घड्याळाच्या दिशेने (Clockwise) ९० अंश फिरणे.
महत्त्वाची तथ्ये
- दोनदा डावीकडे किंवा दोनदा उजवीकडे वळल्यास व्यक्ती विरुद्ध दिशेला तोंड करून उभी असते.
- चारदा एकाच दिशेला वळल्यास व्यक्ती पुन्हा मूळ दिशेला येते.
उदाहरणे
उदाहरण १
एक व्यक्ती उत्तरेकडे तोंड करून उभी आहे. ती उजवीकडे वळली आणि ५ किमी चालली, नंतर पुन्हा उजवीकडे वळली. आता तिचे तोंड कोणत्या दिशेला आहे? उत्तर: दक्षिण.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: उत्तरेकडे जाऊन उजवीकडे वळल्यास पूर्व दिशा येते.
स्पष्टीकरण: दक्षिणेकडे तोंड असताना डावीकडे वळल्यास पूर्व दिशा येते.
स्पष्टीकरण: पश्चिम दिशेपासून ९० अंश घड्याळाच्या दिशेने फिरल्यास उत्तर दिशा येते.
स्पष्टीकरण: दिशा ९० अंशाने फिरल्या आहेत, म्हणून दक्षिण ही पश्चिम होईल.
स्पष्टीकरण: तीनदा उजवीकडे वळणे म्हणजे एकदा डावीकडे वळण्यासारखे आहे (उत्तर -> पश्चिम).
स्पष्टीकरण: सूर्योदय पूर्वेला होतो, म्हणून सावली पश्चिमेला पडते.
स्पष्टीकरण: ईशान्येपासून १३५ अंश घड्याळाच्या दिशेने फिरल्यास दक्षिण दिशा येते.
स्पष्टीकरण: दक्षिणेकडून ४५ अंश डावीकडे फिरल्यास आग्नेय दिशा येते.
स्पष्टीकरण: डावी-डावी-उजवी म्हणजे शेवटी डावीकडे वळणे (उत्तर -> पश्चिम -> दक्षिण -> पश्चिम -> दक्षिण).
स्पष्टीकरण: उत्तर आणि पूर्व यांच्या दरम्यान ईशान्य दिशा असते.
स्पष्टीकरण: दिशांच्या बदलाचा क्रम पाहता ईशान्य ही पूर्व होईल.
स्पष्टीकरण: पश्चिम आणि उत्तर यांच्या दरम्यान उत्तर-पश्चिम दिशा असते.
स्पष्टीकरण: ३ वाजता मिनिट काटा १२ वर (उत्तर) असतो, पण येथे तो पूर्वेला आहे, म्हणून तास काटा (३ वर) दक्षिणेला असेल.
स्पष्टीकरण: दक्षिण आणि पूर्व यांच्या दरम्यान आग्नेय दिशा असते.
स्पष्टीकरण: १८० अंश फिरणे म्हणजे विरुद्ध दिशेला येणे.
स्पष्टीकरण: दिशांच्या चक्रानुसार वायव्यच्या विरुद्ध आग्नेय असते, पण येथे बदलानुसार वायव्य=पूर्व, म्हणून दक्षिण=वायव्य.
स्पष्टीकरण: उत्तर आणि पश्चिम यांच्या दरम्यान उत्तर-पश्चिम दिशा असते.
स्पष्टीकरण: उजवी-उजवी-डावी म्हणजे शेवटी उजवीकडे वळणे (पूर्व -> दक्षिण -> पश्चिम -> दक्षिण).
स्पष्टीकरण: दिशांच्या बदलाचा क्रम पाहता आग्नेय ही दक्षिण होईल.
स्पष्टीकरण: दक्षिणेकडून ९० अंश घड्याळाच्या विरुद्ध दिशेने फिरल्यास पूर्व दिशा येते.