MahaExam अभ्यास नोट्स

आरशातील घड्याळ (Mirror Image of Clock) | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

आरशातील घड्याळ (Mirror Image of Clock)

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

स्पर्धा परीक्षांमध्ये घड्याळावर आधारित प्रश्नांमध्ये 'आरशातील प्रतिमा' हा एक महत्त्वाचा घटक आहे. जेव्हा आपण एखादे घड्याळ आरशात पाहतो, तेव्हा त्याची वेळ बदललेली दिसते. हे प्रश्न सोडवण्यासाठी काही सोप्या ट्रिक्स आणि सूत्रे आहेत.

सविस्तर माहिती

आरशातील घड्याळाची वेळ काढताना मुख्य संकल्पना म्हणजे 'परावर्तन'. आरशात डावी बाजू उजवीकडे आणि उजवी बाजू डावीकडे दिसते. घड्याळाच्या बाबतीत, १२:०० वाजल्याच्या संदर्भात वेळ मोजली जाते. जर दिलेली वेळ ११ पेक्षा कमी असेल, तर ती ११:६० (किंवा १२:००) मधून वजा करावी. जर वेळ ११ ते १२ च्या दरम्यान असेल, तर ती २३:६० मधून वजा करावी.

महत्त्वाच्या संज्ञा

आरशातील प्रतिमा (Mirror Image)

वस्तूची आरशात दिसणारी उलट प्रतिमा, जिथे डावी आणि उजवी बाजू बदललेली असते.

वास्तविक वेळ (Actual Time)

घड्याळात प्रत्यक्ष असलेली वेळ.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • दिलेली वेळ ११ पेक्षा कमी असल्यास: ११:६० मधून वजा करा.
  • दिलेली वेळ ११ ते १२ च्या दरम्यान असल्यास: २३:६० मधून वजा करा.
  • आरशातील वेळ दिली असल्यास, तीच पद्धत वापरून वास्तविक वेळ काढता येते.
  • सेकंद दिले असल्यास ११:५९:६० चा वापर करा.

महत्त्वाची तथ्ये

  • आरशातील प्रतिमा काढताना घड्याळाचा १२ चा आकडा ६ च्या जागी बदलत नाही.
  • ३ आणि ९ चे स्थान आरशात एकमेकांच्या विरुद्ध दिसते.
  • हे सूत्र सर्व प्रकारच्या स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे.

उदाहरणे

उदाहरण १

घड्याळात ८:२० वाजले आहेत, तर आरशात किती वेळ दिसेल? उत्तर: ११:६० - ८:२० = ३:४०.

उदाहरण २

घड्याळात ११:१० वाजले आहेत, तर आरशात किती वेळ दिसेल? उत्तर: २३:६० - ११:१० = १२:५०.

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

नेहमी ११:६० मधून वजा करण्याची सवय ठेवा.
वेळ १२ च्या पुढे असल्यास २३:६० वापरा.
प्रश्न नीट वाचा, आरशातील वेळ विचारली आहे की वास्तविक वेळ.

⚠️ सामान्य चुका

१२:०० मधून वजा करताना हातचा (carry) घेताना चूक करणे.
११:६० ऐवजी १०:६० वापरणे.
वेळ १२ च्या पुढे असतानाही ११:६० वापरणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. घड्याळात ४:२० वाजले आहेत, तर आरशात किती वेळ दिसेल?
अ७:४०
ब८:४०
क७:२०
ड८:२०
योग्य उत्तर: अ) ७:४०

स्पष्टीकरण: ११:६० - ४:२० = ७:४०.
2. आरशात घड्याळाची वेळ ९:३० दिसत आहे, तर वास्तविक वेळ काय असेल?
अ२:३०
ब३:३०
क२:४०
ड३:४०
योग्य उत्तर: अ) २:३०

स्पष्टीकरण: ११:६० - ९:३० = २:३०.
3. घड्याळात १०:१५ वाजले आहेत, तर आरशात किती वेळ दिसेल?
अ१:४५
ब२:४५
क१:३५
ड२:३५
योग्य उत्तर: अ) १:४५

स्पष्टीकरण: ११:६० - १०:१५ = १:४५.
4. घड्याळात ११:४० वाजले आहेत, तर आरशात किती वेळ दिसेल?
अ१२:२०
ब११:२०
क१:२०
ड१२:४०
योग्य उत्तर: अ) १२:२०

स्पष्टीकरण: २३:६० - ११:४० = १२:२०.
5. आरशात वेळ ५:५० दिसत आहे, तर वास्तविक वेळ काय असेल?
अ६:१०
ब५:१०
क६:२०
ड५:२०
योग्य उत्तर: अ) ६:१०

स्पष्टीकरण: ११:६० - ५:५० = ६:१०.
6. घड्याळात १२:३० वाजले आहेत, तर आरशात किती वेळ दिसेल?
अ११:३०
ब१०:३०
क१२:३०
ड११:००
योग्य उत्तर: अ) ११:३०

स्पष्टीकरण: २३:६० - १२:३० = ११:३०.
7. घड्याळात ७:०५ वाजले आहेत, तर आरशात किती वेळ दिसेल?
अ४:५५
ब३:५५
क४:०५
ड३:०५
योग्य उत्तर: अ) ४:५५

स्पष्टीकरण: ११:६० - ७:०५ = ४:५५.
8. आरशात वेळ १:०० दिसत आहे, तर वास्तविक वेळ काय असेल?
अ१०:००
ब११:००
क१२:००
ड९:००
योग्य उत्तर: ब) ११:००

स्पष्टीकरण: ११:६० - १:०० = १०:६० म्हणजेच ११:००.
9. घड्याळात ६:४५ वाजले आहेत, तर आरशात किती वेळ दिसेल?
अ५:१५
ब४:१५
क५:४५
ड४:४५
योग्य उत्तर: अ) ५:१५

स्पष्टीकरण: ११:६० - ६:४५ = ५:१५.
10. आरशात वेळ ८:२० दिसत आहे, तर वास्तविक वेळ काय असेल?
अ३:४०
ब२:४०
क३:२०
ड२:२०
योग्य उत्तर: अ) ३:४०

स्पष्टीकरण: ११:६० - ८:२० = ३:४०.
11. घड्याळात २:५० वाजले आहेत, तर आरशात किती वेळ दिसेल?
अ९:१०
ब८:१०
क९:५०
ड८:५०
योग्य उत्तर: अ) ९:१०

स्पष्टीकरण: ११:६० - २:५० = ९:१०.
12. आरशात वेळ १०:५५ दिसत आहे, तर वास्तविक वेळ काय असेल?
अ१:०५
ब२:०५
क१:५५
ड२:५५
योग्य उत्तर: अ) १:०५

स्पष्टीकरण: ११:६० - १०:५५ = १:०५.
13. घड्याळात ३:१५ वाजले आहेत, तर आरशात किती वेळ दिसेल?
अ८:४५
ब७:४५
क८:१५
ड७:१५
योग्य उत्तर: अ) ८:४५

स्पष्टीकरण: ११:६० - ३:१५ = ८:४५.
14. आरशात वेळ ४:४० दिसत आहे, तर वास्तविक वेळ काय असेल?
अ७:२०
ब६:२०
क७:४०
ड६:४०
योग्य उत्तर: अ) ७:२०

स्पष्टीकरण: ११:६० - ४:४० = ७:२०.
15. घड्याळात ९:१० वाजले आहेत, तर आरशात किती वेळ दिसेल?
अ२:५०
ब३:५०
क२:१०
ड३:१०
योग्य उत्तर: अ) २:५०

स्पष्टीकरण: ११:६० - ९:१० = २:५०.
16. आरशात वेळ १२:१५ दिसत आहे, तर वास्तविक वेळ काय असेल?
अ११:४५
ब१०:४५
क१२:४५
ड११:१५
योग्य उत्तर: अ) ११:४५

स्पष्टीकरण: २३:६० - १२:१५ = ११:४५.
17. घड्याळात ५:३५ वाजले आहेत, तर आरशात किती वेळ दिसेल?
अ६:२५
ब५:२५
क६:३५
ड५:३५
योग्य उत्तर: अ) ६:२५

स्पष्टीकरण: ११:६० - ५:३५ = ६:२५.
18. आरशात वेळ ६:०५ दिसत आहे, तर वास्तविक वेळ काय असेल?
अ५:५५
ब४:५५
क५:०५
ड४:०५
योग्य उत्तर: अ) ५:५५

स्पष्टीकरण: ११:६० - ६:०५ = ५:५५.
19. घड्याळात ८:५० वाजले आहेत, तर आरशात किती वेळ दिसेल?
अ३:१०
ब२:१०
क३:५०
ड२:५०
योग्य उत्तर: अ) ३:१०

स्पष्टीकरण: ११:६० - ८:५० = ३:१०.
20. आरशात वेळ ११:०५ दिसत आहे, तर वास्तविक वेळ काय असेल?
अ१२:५५
ब११:५५
क१२:०५
ड११:०५
योग्य उत्तर: अ) १२:५५

स्पष्टीकरण: २३:६० - ११:०५ = १२:५५.