MahaExam अभ्यास नोट्स

रक्तसंबंध (Blood Relation) - मूलभूत संकल्पना | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

रक्तसंबंध (Blood Relation) - मूलभूत संकल्पना

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

स्पर्धा परीक्षांमध्ये 'रक्तसंबंध' हा घटक अत्यंत महत्त्वाचा आहे. यामध्ये व्यक्तींमधील कौटुंबिक नातेसंबंधांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात. हे प्रश्न सोडवण्यासाठी नातेसंबंधांची स्पष्ट समज असणे आवश्यक आहे.

सविस्तर माहिती

रक्तसंबंधांच्या प्रश्नांमध्ये दिलेल्या माहितीवरून व्यक्तींमधील नाते ओळखावे लागते. यासाठी 'फॅमिली ट्री' (Family Tree) पद्धत वापरणे सर्वात सोयीचे ठरते. यामध्ये पुरुष व्यक्तीसाठी (+) आणि स्त्री व्यक्तीसाठी (-) अशी चिन्हे वापरल्यास गोंधळ होत नाही.

महत्त्वाच्या संज्ञा

वडील/आई

पालक पिढी (Generation +1)

आजोबा/आजी

पालकांचे पालक (Generation +2)

मुलगा/मुलगी

पुढील पिढी (Generation -1)

भाऊ/बहीण

समान पिढी (Same Generation)

महत्त्वाचे मुद्दे

  • पुरुषांसाठी (+) आणि स्त्रियांसाठी (-) चिन्हे वापरा.
  • पती-पत्नीच्या नात्यासाठी दुहेरी बाण (↔) वापरा.
  • भाऊ-बहीण नात्यासाठी आडवी रेघ (-) वापरा.
  • पिढीतील अंतर दर्शवण्यासाठी उभी रेघ (|) वापरा.
  • प्रश्नातील 'माझा', 'माझी' या शब्दांपासून सुरुवात करा.

महत्त्वाची तथ्ये

  • मामा म्हणजे आईचा भाऊ.
  • काका म्हणजे वडिलांचा भाऊ.
  • सासू म्हणजे पती किंवा पत्नीची आई.
  • मेहुणा म्हणजे पत्नीचा भाऊ किंवा बहिणीचा पती.

उदाहरणे

उदाहरण १

अ हा ब चा भाऊ आहे, तर ब चे अ शी नाते काय? उत्तर: ब हा अ चा भाऊ किंवा ब ही अ ची बहीण असू शकते.

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

नातेसंबंधांच्या प्रश्नात स्वतःला त्या जागी कल्पून पहा.
दिलेल्या माहितीचे टप्प्याटप्प्याने विश्लेषण करा.
पर्यायांचा वापर करून उत्तर पडताळून पहा.
वेळ वाचवण्यासाठी आकृती काढण्याचा सराव करा.

⚠️ सामान्य चुका

लिंग निश्चित न करता नाते ठरवणे.
मामा आणि काका यातील फरक न ओळखणे.
प्रश्नातील 'कोणाचे कोणाशी' हे विचारले आहे ते नीट न वाचणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. अ हा ब चा भाऊ आहे. ब ही क ची बहीण आहे. तर अ चे क शी नाते काय?
अभाऊ
बबहीण
कवडील
डमुलगा
योग्य उत्तर: अ) भाऊ

स्पष्टीकरण: अ हा ब चा भाऊ आहे आणि ब ही क ची बहीण आहे, म्हणून अ हा क चा भाऊ आहे.
2. एका स्त्रीकडे बोट दाखवून राम म्हणाला, 'ती माझ्या आईच्या एकुलत्या एका मुलाची पत्नी आहे.' तर रामचे त्या स्त्रीशी नाते काय?
अभाऊ
बपती
कमुलगा
डवडील
योग्य उत्तर: ब) पती

स्पष्टीकरण: आईचा एकुलता एक मुलगा म्हणजे स्वतः राम. म्हणून ती स्त्री रामची पत्नी आहे.
3. वडिलांच्या एकुलत्या एका मुलाची मुलगी म्हणजे कोण?
अबहीण
बपुतणी
कमुलगी
डभाची
योग्य उत्तर: क) मुलगी

स्पष्टीकरण: वडिलांचा एकुलता एक मुलगा म्हणजे स्वतः व्यक्ती. त्याची मुलगी म्हणजे स्वतःची मुलगी.
4. आईच्या भावाला काय म्हणतात?
अकाका
बमामा
कआत्या
डमावशी
योग्य उत्तर: ब) मामा

स्पष्टीकरण: आईच्या भावाला मामा म्हणतात.
5. वडिलांच्या बहिणीला काय म्हणतात?
अमावशी
बकाकू
कआत्या
डवहिनी
योग्य उत्तर: क) आत्या

स्पष्टीकरण: वडिलांच्या बहिणीला आत्या म्हणतात.
6. पतीच्या आईला काय म्हणतात?
असासू
बमावशी
कआत्या
डआई
योग्य उत्तर: अ) सासू

स्पष्टीकरण: पतीच्या आईला सासू म्हणतात.
7. बहिणीच्या पतीला काय म्हणतात?
अमेहुणा
बभाऊ
कजावई
डदीर
योग्य उत्तर: अ) मेहुणा

स्पष्टीकरण: बहिणीच्या पतीला मेहुणा म्हणतात.
8. मुलाच्या पत्नीला काय म्हणतात?
असून
बमुलगी
कपुतणी
डवहिनी
योग्य उत्तर: अ) सून

स्पष्टीकरण: मुलाच्या पत्नीला सून म्हणतात.
9. वडिलांच्या वडिलांना काय म्हणतात?
अआजोबा
बपणजोबा
ककाका
डमामा
योग्य उत्तर: अ) आजोबा

स्पष्टीकरण: वडिलांच्या वडिलांना आजोबा म्हणतात.
10. आईच्या आईला काय म्हणतात?
अआजी
बपणजी
कमावशी
डआत्या
योग्य उत्तर: अ) आजी

स्पष्टीकरण: आईच्या आईला आजी म्हणतात.
11. भावाच्या मुलाला काय म्हणतात?
अपुतण्या
बभाचा
कमुलगा
डनातू
योग्य उत्तर: अ) पुतण्या

स्पष्टीकरण: भावाच्या मुलाला पुतण्या म्हणतात.
12. बहिणीच्या मुलाला काय म्हणतात?
अपुतण्या
बभाचा
कमुलगा
डनातू
योग्य उत्तर: ब) भाचा

स्पष्टीकरण: बहिणीच्या मुलाला भाचा म्हणतात.
13. पतीच्या भावाला काय म्हणतात?
अदीर
बमेहुणा
कभाऊ
डकाका
योग्य उत्तर: अ) दीर

स्पष्टीकरण: पतीच्या भावाला दीर म्हणतात.
14. पत्नीच्या बहिणीला काय म्हणतात?
असाली
बमेहुणी
कबहीण
डवहिनी
योग्य उत्तर: अ) साली

स्पष्टीकरण: पत्नीच्या बहिणीला साली म्हणतात.
15. वडिलांच्या भावाला काय म्हणतात?
अकाका
बमामा
कआजोबा
डभाऊ
योग्य उत्तर: अ) काका

स्पष्टीकरण: वडिलांच्या भावाला काका म्हणतात.
16. आईच्या बहिणीला काय म्हणतात?
अमावशी
बआत्या
ककाकू
डसासू
योग्य उत्तर: अ) मावशी

स्पष्टीकरण: आईच्या बहिणीला मावशी म्हणतात.
17. मुलीच्या पतीला काय म्हणतात?
अजावई
बमुलगा
कमेहुणा
डदीर
योग्य उत्तर: अ) जावई

स्पष्टीकरण: मुलीच्या पतीला जावई म्हणतात.
18. नातवाच्या मुलाला काय म्हणतात?
अपणतू
बनातू
कमुलगा
डपुतण्या
योग्य उत्तर: अ) पणतू

स्पष्टीकरण: नातवाच्या मुलाला पणतू म्हणतात.
19. भावाच्या पत्नीला काय म्हणतात?
अवहिनी
बभाभी
कसाली
डमेहुणी
योग्य उत्तर: अ) वहिनी

स्पष्टीकरण: भावाच्या पत्नीला वहिनी म्हणतात.
20. वडिलांच्या आईला काय म्हणतात?
अआजी
बपणजी
कआत्या
डमावशी
योग्य उत्तर: अ) आजी

स्पष्टीकरण: वडिलांच्या आईला आजी म्हणतात.