MahaExam अभ्यास नोट्स

संख्या समानता (Number Analogy) - अभ्यास नोट्स | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

संख्या समानता (Number Analogy) - अभ्यास नोट्स

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

संख्या समानता हा बुद्धिमत्ता चाचणीतील एक अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. यामध्ये दोन संख्यांमधील संबंध ओळखून त्याच नियमाचा वापर करून तिसऱ्या आणि चौथ्या संख्येतील संबंध शोधायचा असतो.

सविस्तर माहिती

संख्या समानतेमध्ये दिलेल्या संख्यांच्या जोड्यांमध्ये गणिती प्रक्रिया (बेरीज, वजाबाकी, गुणाकार, भागाकार, वर्ग, घन) वापरून तर्क लावला जातो. परीक्षेत सहसा 'A : B :: C : ?' या स्वरूपात प्रश्न विचारले जातात.

महत्त्वाच्या संज्ञा

संख्या समानता

दोन संख्यांच्या जोडीमध्ये असलेला विशिष्ट गणिती संबंध ओळखून तोच संबंध दुसऱ्या जोडीसाठी लागू करणे.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • संख्यांच्या वर्गांचा (Squares) आणि घनांचा (Cubes) सराव करा.
  • मूळ संख्या (Prime Numbers) ओळखा.
  • अंकांची बेरीज किंवा अंकांमधील फरक तपासा.
  • गुणाकार किंवा भागाकाराच्या साखळ्या तपासा.

महत्त्वाची तथ्ये

  • बहुतेक प्रश्न 1 ते 30 पर्यंतचे वर्ग आणि 1 ते 15 पर्यंतचे घन यावर आधारित असतात.
  • अंकांची अदलाबदल करूनही तर्क विचारले जाऊ शकतात.
  • परीक्षेत वेळेचे नियोजन करण्यासाठी पाढे पाठ असणे आवश्यक आहे.

उदाहरणे

वर्ग आधारित उदाहरण

जर 5 : 25 असेल, तर 6 : ? उत्तर: 36 (कारण 5 चा वर्ग 25 आहे, म्हणून 6 चा वर्ग 36).

बेरीज आधारित उदाहरण

जर 12 : 15 असेल, तर 20 : ? उत्तर: 23 (कारण 12 + 3 = 15, म्हणून 20 + 3 = 23).

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

प्रथम वर्ग किंवा घन तपासा.
जर संख्या मोठ्या असतील, तर अंकांची बेरीज करून पहा.
पर्यायांकडे पाहून तर्काचा अंदाज घ्या.

⚠️ सामान्य चुका

घाईत चुकीचा तर्क लावणे.
वर्ग आणि घन ओळखण्यात चूक करणे.
पर्यायातील संख्या नीट न वाचणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. 8 : 64 :: 9 : ?
अ72
ब81
क90
ड79
योग्य उत्तर: ब) 81

स्पष्टीकरण: 8 चा वर्ग 64 आहे, म्हणून 9 चा वर्ग 81 आहे.
2. 7 : 49 :: 11 : ?
अ121
ब110
क132
ड100
योग्य उत्तर: अ) 121

स्पष्टीकरण: 7 चा वर्ग 49 आहे, म्हणून 11 चा वर्ग 121 आहे.
3. 12 : 144 :: 15 : ?
अ150
ब225
क200
ड180
योग्य उत्तर: ब) 225

स्पष्टीकरण: 12 चा वर्ग 144 आहे, म्हणून 15 चा वर्ग 225 आहे.
4. 5 : 125 :: 6 : ?
अ36
ब216
क180
ड200
योग्य उत्तर: ब) 216

स्पष्टीकरण: 5 चा घन 125 आहे, म्हणून 6 चा घन 216 आहे.
5. 4 : 64 :: 3 : ?
अ9
ब12
क27
ड18
योग्य उत्तर: क) 27

स्पष्टीकरण: 4 चा घन 64 आहे, म्हणून 3 चा घन 27 आहे.
6. 10 : 100 :: 12 : ?
अ120
ब144
क132
ड140
योग्य उत्तर: ब) 144

स्पष्टीकरण: 10 चा वर्ग 100 आहे, म्हणून 12 चा वर्ग 144 आहे.
7. 2 : 8 :: 4 : ?
अ16
ब32
क64
ड48
योग्य उत्तर: क) 64

स्पष्टीकरण: 2 चा घन 8 आहे, म्हणून 4 चा घन 64 आहे.
8. 15 : 225 :: 20 : ?
अ300
ब400
क450
ड350
योग्य उत्तर: ब) 400

स्पष्टीकरण: 15 चा वर्ग 225 आहे, म्हणून 20 चा वर्ग 400 आहे.
9. 9 : 81 :: 13 : ?
अ169
ब130
क156
ड144
योग्य उत्तर: अ) 169

स्पष्टीकरण: 9 चा वर्ग 81 आहे, म्हणून 13 चा वर्ग 169 आहे.
10. 6 : 216 :: 7 : ?
अ49
ब343
क250
ड300
योग्य उत्तर: ब) 343

स्पष्टीकरण: 6 चा घन 216 आहे, म्हणून 7 चा घन 343 आहे.
11. 11 : 121 :: 14 : ?
अ196
ब154
क169
ड180
योग्य उत्तर: अ) 196

स्पष्टीकरण: 11 चा वर्ग 121 आहे, म्हणून 14 चा वर्ग 196 आहे.
12. 3 : 27 :: 5 : ?
अ25
ब125
क75
ड50
योग्य उत्तर: ब) 125

स्पष्टीकरण: 3 चा घन 27 आहे, म्हणून 5 चा घन 125 आहे.
13. 8 : 512 :: 9 : ?
अ81
ब729
क648
ड700
योग्य उत्तर: ब) 729

स्पष्टीकरण: 8 चा घन 512 आहे, म्हणून 9 चा घन 729 आहे.
14. 1 : 1 :: 10 : ?
अ10
ब100
क1000
ड10000
योग्य उत्तर: ब) 100

स्पष्टीकरण: 1 चा वर्ग 1 आहे, म्हणून 10 चा वर्ग 100 आहे.
15. 20 : 400 :: 25 : ?
अ500
ब625
क525
ड600
योग्य उत्तर: ब) 625

स्पष्टीकरण: 20 चा वर्ग 400 आहे, म्हणून 25 चा वर्ग 625 आहे.
16. 4 : 16 :: 8 : ?
अ32
ब64
क48
ड56
योग्य उत्तर: ब) 64

स्पष्टीकरण: 4 चा वर्ग 16 आहे, म्हणून 8 चा वर्ग 64 आहे.
17. 7 : 343 :: 4 : ?
अ16
ब64
क28
ड48
योग्य उत्तर: ब) 64

स्पष्टीकरण: 7 चा घन 343 आहे, म्हणून 4 चा घन 64 आहे.
18. 13 : 169 :: 16 : ?
अ196
ब256
क225
ड289
योग्य उत्तर: ब) 256

स्पष्टीकरण: 13 चा वर्ग 169 आहे, म्हणून 16 चा वर्ग 256 आहे.
19. 9 : 729 :: 10 : ?
अ100
ब1000
क900
ड1100
योग्य उत्तर: ब) 1000

स्पष्टीकरण: 9 चा घन 729 आहे, म्हणून 10 चा घन 1000 आहे.
20. 5 : 25 :: 15 : ?
अ75
ब150
क225
ड200
योग्य उत्तर: क) 225

स्पष्टीकरण: 5 चा वर्ग 25 आहे, म्हणून 15 चा वर्ग 225 आहे.