MahaExam अभ्यास नोट्स

साधे व्याज: कालावधी (Time) संकल्पना | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

साधे व्याज: कालावधी (Time) संकल्पना

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

साध्या व्याजामध्ये मुद्दल ठराविक काळासाठी व्याजाने दिले जाते. स्पर्धा परीक्षांमध्ये कालावधी (Time) हा घटक दिवस, महिने किंवा वर्षांच्या स्वरूपात दिला जातो, ज्याचे रूपांतर वर्षात करणे आवश्यक असते.

सविस्तर माहिती

साध्या व्याजाचे सूत्र: व्याज (I) = (P × R × T) / 100. येथे 'T' म्हणजे कालावधी जो नेहमी वर्षात (Years) असावा लागतो. जर कालावधी दिवसात किंवा महिन्यात दिला असेल, तर त्याचे वर्षात रूपांतर करण्यासाठी खालील पद्धती वापरतात: १) महिने असल्यास: महिने / १२, २) दिवस असल्यास: दिवस / ३६५ (किंवा लीप वर्ष असल्यास ३६६).

महत्त्वाच्या संज्ञा

मुद्दल (P)

कर्ज घेतलेली किंवा व्याजाने दिलेली मूळ रक्कम.

कालावधी (T)

ज्या काळासाठी रक्कम व्याजाने दिली जाते, तो काळ.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • कालावधी नेहमी वर्षात असावा.
  • महिन्यांचे वर्षात रूपांतर करताना १२ ने भागावे.
  • दिवसांचे वर्षात रूपांतर करताना ३६५ ने भागावे.
  • जर प्रश्न 'दिवसांच्या' स्वरूपात असेल, तर ३६५ दिवस = १ वर्ष हे प्रमाण वापरावे.

महत्त्वाची तथ्ये

  • साध्या व्याजात मुद्दल दरवर्षी स्थिर राहते.
  • कालावधी वाढल्यास व्याजही प्रमाणात वाढते.

उदाहरणे

महिन्यांचे रूपांतर

६ महिने म्हणजे ६/१२ = ०.५ वर्षे.

दिवसांचे रूपांतर

७३ दिवस म्हणजे ७३/३६५ = १/५ = ०.२ वर्षे.

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

दिवसांचे रूपांतर करताना ३६५ ने भाग दिल्यावर येणारा अपूर्णांक संक्षिप्त करा, म्हणजे गणना सोपी होईल.
प्रश्न वाचताना कालावधी 'दिवसात' आहे की 'महिन्यात' हे नीट तपासा.

⚠️ सामान्य चुका

दिवसांचे रूपांतर करताना ३६५ ऐवजी ३६० ने भागणे.
महिन्यांचे रूपांतर करताना १२ ने न भागता तसेच ठेवणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. ९ महिने म्हणजे किती वर्षे?
अ०.५ वर्षे
ब०.७५ वर्षे
क०.८ वर्षे
ड०.९ वर्षे
योग्य उत्तर: ब) ०.७५ वर्षे

स्पष्टीकरण: ९/१२ = ३/४ = ०.७५ वर्षे.
2. ७३ दिवस म्हणजे किती वर्षे?
अ०.१ वर्षे
ब०.२ वर्षे
क०.२५ वर्षे
ड०.५ वर्षे
योग्य उत्तर: ब) ०.२ वर्षे

स्पष्टीकरण: ७३/३६५ = १/५ = ०.२ वर्षे.
3. जर मुद्दल १००० रुपये, दर १०% आणि कालावधी ६ महिने असेल, तर व्याज किती?
अ५० रुपये
ब१०० रुपये
क१५० रुपये
ड२०० रुपये
योग्य उत्तर: अ) ५० रुपये

स्पष्टीकरण: (१००० * १० * ०.५) / १०० = ५० रुपये.
4. १४६ दिवस म्हणजे किती वर्षे?
अ०.२ वर्षे
ब०.३ वर्षे
क०.४ वर्षे
ड०.५ वर्षे
योग्य उत्तर: क) ०.४ वर्षे

स्पष्टीकरण: १४६/३६५ = २/५ = ०.४ वर्षे.
5. ४ महिने म्हणजे किती वर्षे?
अ१/२
ब१/३
क१/४
ड१/६
योग्य उत्तर: ब) १/३

स्पष्टीकरण: ४/१२ = १/३ वर्षे.
6. २१९ दिवस म्हणजे किती वर्षे?
अ०.५ वर्षे
ब०.६ वर्षे
क०.७ वर्षे
ड०.८ वर्षे
योग्य उत्तर: ब) ०.६ वर्षे

स्पष्टीकरण: २१९/३६५ = ३/५ = ०.६ वर्षे.
7. जर कालावधी ३ वर्षे ४ महिने असेल, तर त्याचे वर्षात रूपांतर कसे होईल?
अ३.२ वर्षे
ब३.३३ वर्षे
क३.४ वर्षे
ड३.५ वर्षे
योग्य उत्तर: ब) ३.३३ वर्षे

स्पष्टीकरण: ३ + ४/१२ = ३ + १/३ = ३.३३ वर्षे.
8. ८ महिने म्हणजे किती वर्षे?
अ०.६६ वर्षे
ब०.७५ वर्षे
क०.८ वर्षे
ड०.५ वर्षे
योग्य उत्तर: अ) ०.६६ वर्षे

स्पष्टीकरण: ८/१२ = २/३ = ०.६६ वर्षे.
9. २९२ दिवस म्हणजे किती वर्षे?
अ०.७ वर्षे
ब०.८ वर्षे
क०.९ वर्षे
ड०.७५ वर्षे
योग्य उत्तर: ब) ०.८ वर्षे

स्पष्टीकरण: २९२/३६५ = ४/५ = ०.८ वर्षे.
10. जर मुद्दल ५००० रुपये, दर ५% आणि कालावधी ७३ दिवस असेल, तर व्याज किती?
अ२५ रुपये
ब५० रुपये
क७५ रुपये
ड१०० रुपये
योग्य उत्तर: ब) ५० रुपये

स्पष्टीकरण: (५००० * ५ * ०.२) / १०० = ५० रुपये.
11. १ महिना म्हणजे किती वर्षे?
अ१/१०
ब१/१२
क१/८
ड१/६
योग्य उत्तर: ब) १/१२

स्पष्टीकरण: १ महिना = १/१२ वर्षे.
12. ३६५ दिवस म्हणजे किती वर्षे?
अ०.५
ब१
क२
ड१.५
योग्य उत्तर: ब) १

स्पष्टीकरण: ३६५/३६५ = १ वर्ष.
13. जर कालावधी २ वर्षे ६ महिने असेल, तर त्याचे वर्षात रूपांतर काय?
अ२.२५
ब२.५
क२.७५
ड२.६
योग्य उत्तर: ब) २.५

स्पष्टीकरण: २ + ६/१२ = २.५ वर्षे.
14. १० महिने म्हणजे किती वर्षे?
अ०.८ वर्षे
ब०.८३ वर्षे
क०.८५ वर्षे
ड०.९ वर्षे
योग्य उत्तर: ब) ०.८३ वर्षे

स्पष्टीकरण: १०/१२ = ५/६ = ०.८३ वर्षे.
15. ७३ दिवसांचे वर्षात रूपांतर करताना कोणत्या संख्येने भागावे?
अ१२
ब३०
क३६५
ड३६६
योग्य उत्तर: क) ३६५

स्पष्टीकरण: दिवसांचे वर्षात रूपांतर करताना ३६५ ने भागावे.
16. जर मुद्दल २००० रुपये, दर ६% आणि कालावधी ४ महिने असेल, तर व्याज किती?
अ२० रुपये
ब४० रुपये
क६० रुपये
ड८० रुपये
योग्य उत्तर: ब) ४० रुपये

स्पष्टीकरण: (२००० * ६ * ४/१२) / १०० = ४० रुपये.
17. १५ महिने म्हणजे किती वर्षे?
अ१.२ वर्षे
ब१.२५ वर्षे
क१.३ वर्षे
ड१.५ वर्षे
योग्य उत्तर: ब) १.२५ वर्षे

स्पष्टीकरण: १५/१२ = १.२५ वर्षे.
18. ३६.५ दिवस म्हणजे किती वर्षे?
अ०.०१
ब०.१
क०.२
ड०.०५
योग्य उत्तर: ब) ०.१

स्पष्टीकरण: ३६.५ / ३६५ = ०.१ वर्षे.
19. जर कालावधी ५ वर्षे ३ महिने असेल, तर त्याचे वर्षात रूपांतर काय?
अ५.२५
ब५.३
क५.५
ड५.७५
योग्य उत्तर: अ) ५.२५

स्पष्टीकरण: ५ + ३/१२ = ५ + ०.२५ = ५.२५ वर्षे.
20. साध्या व्याजाच्या सूत्रात 'T' म्हणजे काय?
अमुद्दल
बदर
ककालावधी
डव्याज
योग्य उत्तर: क) कालावधी

स्पष्टीकरण: T म्हणजे Time म्हणजेच कालावधी.