MahaExam अभ्यास नोट्स

टक्केवारी (Percentage) - मूलभूत संकल्पना | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

टक्केवारी (Percentage) - मूलभूत संकल्पना

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

स्पर्धा परीक्षांमध्ये 'टक्केवारी' हा घटक अत्यंत महत्त्वाचा आहे. कोणत्याही संख्येची तुलना १०० च्या संदर्भात करणे म्हणजे टक्केवारी होय. पोलीस भरती, तलाठी, MPSC यांसारख्या परीक्षांमध्ये यावर आधारित प्रश्न हमखास विचारले जातात.

सविस्तर माहिती

टक्केवारी म्हणजे 'प्रति शंभर'. जेव्हा आपण एखाद्या संख्येला १०० च्या प्रमाणात मोजतो, तेव्हा त्याला टक्केवारी म्हणतात. टक्केवारीचे रूपांतर अपूर्णांकात करण्यासाठी १०० ने भागले जाते आणि अपूर्णांकाचे रूपांतर टक्केवारीत करण्यासाठी १०० ने गुणले जाते.

महत्त्वाच्या संज्ञा

टक्केवारी (Percentage)

ज्या अपूर्णांकाचा छेद १०० असतो, त्या अपूर्णांकाला टक्केवारी म्हणतात.

अपूर्णांक (Fraction)

एखाद्या पूर्ण वस्तूचा भाग म्हणजे अपूर्णांक.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • टक्केवारीचे चिन्हे '%' असे आहे.
  • टक्केवारी काढण्यासाठी संख्येला १०० ने भागून टक्केवारीने गुणावे.
  • x% म्हणजे x/100.
  • कोणत्याही संख्येच्या ५०% म्हणजे त्या संख्येची निम्मी (अर्धी) किंमत होय.
  • कोणत्याही संख्येच्या २५% म्हणजे त्या संख्येचा चौथा भाग होय.

महत्त्वाची तथ्ये

  • १००% म्हणजे पूर्ण संख्या (१).
  • ५०% म्हणजे १/२.
  • २५% म्हणजे १/४.
  • २०% म्हणजे १/५.
  • १०% म्हणजे १/१०.

उदाहरणे

टक्केवारीचे अपूर्णांकात रूपांतर

२०% म्हणजे २०/१०० = १/५.

अपूर्णांकाचे टक्केवारीत रूपांतर

३/४ म्हणजे (३/४) * १०० = ७५%.

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

महत्त्वाचे अपूर्णांक आणि त्यांची टक्केवारी तोंडपाठ ठेवा.
प्रश्न सोडवताना 'चा', 'ची', 'चे' याचा अर्थ 'गुणाकार' असा घ्या.
वेळ वाचवण्यासाठी पाढे आणि वर्ग-घन पाठ असावेत.

⚠️ सामान्य चुका

टक्केवारी काढताना १०० ने गुणायचे की भागायचे यात गोंधळ करणे.
प्रश्नातील 'पेक्षा जास्त' किंवा 'पेक्षा कमी' या शब्दांकडे दुर्लक्ष करणे.
अपूर्णांक रूपांतर करताना चुकीचा छेद वापरणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. ०.०५ म्हणजे किती टक्के?
अ५%
ब०.५%
क५०%
ड०.०५%
योग्य उत्तर: अ) ५%

स्पष्टीकरण: ०.०५ * १०० = ५%.
2. ५०० चे २०% किती?
अ५०
ब८०
क१००
ड१२०
योग्य उत्तर: क) १००

स्पष्टीकरण: ५०० * (२०/१००) = १००.
3. १/४ म्हणजे किती टक्के?
अ२५%
ब२०%
क४०%
ड५०%
योग्य उत्तर: अ) २५%

स्पष्टीकरण: (१/४) * १०० = २५%.
4. कोणत्या संख्येचे १०% हे ५० आहेत?
अ२००
ब३००
क४००
ड५००
योग्य उत्तर: ड) ५००

स्पष्टीकरण: संख्या * (१०/१००) = ५०, म्हणून संख्या = ५००.
5. ८० चे ४०% किती?
अ२४
ब३०
क३२
ड३६
योग्य उत्तर: क) ३२

स्पष्टीकरण: ८० * (४०/१००) = ३२.
6. ४० हे २०० च्या किती टक्के आहेत?
अ१०%
ब२०%
क२५%
ड३०%
योग्य उत्तर: ब) २०%

स्पष्टीकरण: (४०/२००) * १०० = २०%.
7. १५% म्हणजे अपूर्णांकात काय?
अ३/२०
ब१/५
क३/२५
ड१/१०
योग्य उत्तर: अ) ३/२०

स्पष्टीकरण: १५/१०० = ३/२०.
8. ७५% म्हणजे किती?
अ१/४
ब१/२
क३/४
ड२/३
योग्य उत्तर: क) ३/४

स्पष्टीकरण: ७५/१०० = ३/४.
9. १२० चे ५०% किती?
अ४०
ब५०
क६०
ड७०
योग्य उत्तर: क) ६०

स्पष्टीकरण: १२० च्या निम्म्या म्हणजे ६०.
10. एका परीक्षेत १०० पैकी ७० गुण मिळाले, तर टक्केवारी किती?
अ६०%
ब७०%
क८०%
ड७५%
योग्य उत्तर: ब) ७०%

स्पष्टीकरण: (७०/१००) * १०० = ७०%.
11. २५० चे १०% किती?
अ२५
ब२०
क१५
ड३०
योग्य उत्तर: अ) २५

स्पष्टीकरण: २५० * (१०/१००) = २५.
12. ०.२५ म्हणजे किती टक्के?
अ२.५%
ब२५%
क०.२५%
ड२५०%
योग्य उत्तर: ब) २५%

स्पष्टीकरण: ०.२५ * १०० = २५%.
13. ५०० चे ५% किती?
अ२५
ब२०
क५०
ड१५
योग्य उत्तर: अ) २५

स्पष्टीकरण: ५०० * (५/१००) = २५.
14. कोणत्या संख्येचे २५% हे १० आहेत?
अ२०
ब३०
क४०
ड५०
योग्य उत्तर: क) ४०

स्पष्टीकरण: संख्या * (२५/१००) = १०, संख्या = ४०.
15. १/५ म्हणजे किती टक्के?
अ१०%
ब१५%
क२०%
ड२५%
योग्य उत्तर: क) २०%

स्पष्टीकरण: (१/५) * १०० = २०%.
16. ८० चे २५% किती?
अ१०
ब१५
क२०
ड२५
योग्य उत्तर: क) २०

स्पष्टीकरण: ८० चा चौथा भाग म्हणजे २०.
17. ३०० चे ३०% किती?
अ६०
ब७०
क८०
ड९०
योग्य उत्तर: ड) ९०

स्पष्टीकरण: ३०० * (३०/१००) = ९०.
18. ५० हे २५० च्या किती टक्के आहेत?
अ१०%
ब१५%
क२०%
ड२५%
योग्य उत्तर: क) २०%

स्पष्टीकरण: (५०/२५०) * १०० = २०%.
19. १००० चे १% किती?
अ१
ब१०
क१००
ड०.१
योग्य उत्तर: ब) १०

स्पष्टीकरण: १००० * (१/१००) = १०.
20. ४०% म्हणजे अपूर्णांकात काय?
अ१/२
ब२/५
क३/५
ड१/४
योग्य उत्तर: ब) २/५

स्पष्टीकरण: ४०/१०० = २/५.