MahaExam अभ्यास नोट्स

संख्या पद्धती: दर्शनी किंमत (Face Value) | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

संख्या पद्धती: दर्शनी किंमत (Face Value)

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

स्पर्धा परीक्षांमध्ये संख्या पद्धतीवर आधारित प्रश्न विचारले जातात. यामध्ये 'दर्शनी किंमत' (Face Value) ही संकल्पना अत्यंत महत्त्वाची आहे. कोणत्याही संख्येतील अंकाची दर्शनी किंमत म्हणजे तो अंक स्वतःच असतो, मग तो कोणत्याही स्थानावर असो.

सविस्तर माहिती

गणितामध्ये कोणत्याही संख्येतील अंकाची 'दर्शनी किंमत' (Face Value) म्हणजे त्या अंकाचे स्वतःचे मूल्य होय. उदाहरणार्थ, ५४३ या संख्येत ५ ची दर्शनी किंमत ५ च राहील, ४ ची ४ आणि ३ ची ३. दर्शनी किंमत ही संख्येतील त्या अंकाचे स्थान (Place) विचारात घेत नाही. याउलट, 'स्थानिक किंमत' (Place Value) ही अंकाचे स्थान बदलल्यास बदलते.

महत्त्वाच्या संज्ञा

दर्शनी किंमत (Face Value)

संख्येतील कोणत्याही अंकाची दर्शनी किंमत म्हणजे तो अंक स्वतःच असतो.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • दर्शनी किंमत कधीही बदलत नाही.
  • अंकाचे स्थान बदलले तरी दर्शनी किंमत तीच राहते.
  • शून्याची दर्शनी किंमत नेहमी शून्यच असते.
  • दर्शनी किंमत आणि स्थानिक किंमत यात फरक असतो.

महत्त्वाची तथ्ये

  • दर्शनी किंमत ही अंकाचे मूळ स्वरूप दर्शवते.
  • एकाच संख्येतील दोन समान अंकांची दर्शनी किंमत सारखीच असते.

उदाहरणे

उदाहरण १

७८९५ या संख्येत ८ ची दर्शनी किंमत ८ आहे.

उदाहरण २

५०४२ या संख्येत ० ची दर्शनी किंमत ० आहे.

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

प्रश्न वाचताना 'दर्शनी किंमत' आणि 'स्थानिक किंमत' यातील फरक नीट समजून घ्या.
दर्शनी किंमत विचारली असता गोंधळून स्थानिक किंमत काढू नका.

⚠️ सामान्य चुका

अंकाचे स्थान पाहून दर्शनी किंमत ठरवणे (उदा. दशक स्थानी असल्यास १० ने गुणणे, जे चुकीचे आहे).
स्थानिक किंमत आणि दर्शनी किंमत यात गल्लत करणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. ५६७८ या संख्येत ६ ची दर्शनी किंमत किती?
अ600
ब6
क60
ड5
योग्य उत्तर: ब) 6

स्पष्टीकरण: दर्शनी किंमत म्हणजे अंक स्वतः, म्हणून ६ ची दर्शनी किंमत ६ आहे.
2. ९०४५ या संख्येत ० ची दर्शनी किंमत किती?
अ0
ब10
क100
डकाहीच नाही
योग्य उत्तर: अ) 0

स्पष्टीकरण: शून्याची दर्शनी किंमत नेहमी शून्यच असते.
3. ४३२१ या संख्येत ४ ची दर्शनी किंमत किती?
अ4000
ब400
क4
ड40
योग्य उत्तर: क) 4

स्पष्टीकरण: दर्शनी किंमत ही अंकाचे स्थान विचारात घेत नाही, ती ४ च राहील.
4. ८८८ या संख्येत दशक स्थानी असलेल्या ८ ची दर्शनी किंमत किती?
अ80
ब8
क800
ड1
योग्य उत्तर: ब) 8

स्पष्टीकरण: दर्शनी किंमत स्थान बदलले तरी बदलत नाही, ती ८ च आहे.
5. ७५४३ या संख्येत ७ ची दर्शनी किंमत किती?
अ7000
ब700
क7
ड70
योग्य उत्तर: क) 7

स्पष्टीकरण: ७ ची दर्शनी किंमत ७ आहे.
6. कोणत्याही अंकाची दर्शनी किंमत म्हणजे काय?
अअंकाची स्थानिक किंमत
बअंकाचे स्वतःचे मूल्य
कअंकाची दुप्पट
डअंकाची बेरीज
योग्य उत्तर: ब) अंकाचे स्वतःचे मूल्य

स्पष्टीकरण: दर्शनी किंमत म्हणजे अंकाचे स्वतःचे मूल्य.
7. ३४५६ या संख्येत ५ ची दर्शनी किंमत किती?
अ50
ब5
क500
ड5000
योग्य उत्तर: ब) 5

स्पष्टीकरण: ५ ची दर्शनी किंमत ५ आहे.
8. २२२२ या संख्येत हजार स्थानी असलेल्या २ ची दर्शनी किंमत किती?
अ2000
ब200
क20
ड2
योग्य उत्तर: ड) 2

स्पष्टीकरण: दर्शनी किंमत नेहमी अंक स्वतः असतो, म्हणून २.
9. ९८७६ या संख्येत ९ ची दर्शनी किंमत किती?
अ9000
ब900
क9
ड90
योग्य उत्तर: क) 9

स्पष्टीकरण: ९ ची दर्शनी किंमत ९ आहे.
10. १२३४ या संख्येत १ ची दर्शनी किंमत किती?
अ1000
ब100
क10
ड1
योग्य उत्तर: ड) 1

स्पष्टीकरण: १ ची दर्शनी किंमत १ आहे.
11. ६५४३ या संख्येत ३ ची दर्शनी किंमत किती?
अ30
ब3
क300
ड3000
योग्य उत्तर: ब) 3

स्पष्टीकरण: ३ ची दर्शनी किंमत ३ आहे.
12. ५५५५ या संख्येत सर्व ५ ची दर्शनी किंमत किती असेल?
अ5
ब50
क500
ड5000
योग्य उत्तर: अ) 5

स्पष्टीकरण: प्रत्येक ५ ची दर्शनी किंमत ५ च आहे.
13. ८७६५ या संख्येत ८ ची दर्शनी किंमत किती?
अ8000
ब800
क80
ड8
योग्य उत्तर: ड) 8

स्पष्टीकरण: ८ ची दर्शनी किंमत ८ आहे.
14. ४०४० या संख्येत ४ ची दर्शनी किंमत किती?
अ4
ब40
क400
ड4000
योग्य उत्तर: अ) 4

स्पष्टीकरण: ४ ची दर्शनी किंमत ४ आहे.
15. ९९९९ या संख्येत ९ ची दर्शनी किंमत किती?
अ9000
ब900
क90
ड9
योग्य उत्तर: ड) 9

स्पष्टीकरण: ९ ची दर्शनी किंमत ९ आहे.
16. २३४५ या संख्येत २ ची दर्शनी किंमत किती?
अ2000
ब200
क20
ड2
योग्य उत्तर: ड) 2

स्पष्टीकरण: २ ची दर्शनी किंमत २ आहे.
17. ७६५४ या संख्येत ६ ची दर्शनी किंमत किती?
अ600
ब60
क6
ड6000
योग्य उत्तर: क) 6

स्पष्टीकरण: ६ ची दर्शनी किंमत ६ आहे.
18. ११११ या संख्येत १ ची दर्शनी किंमत किती?
अ1000
ब100
क10
ड1
योग्य उत्तर: ड) 1

स्पष्टीकरण: १ ची दर्शनी किंमत १ आहे.
19. ५४३२ या संख्येत ५ ची दर्शनी किंमत किती?
अ5000
ब500
क50
ड5
योग्य उत्तर: ड) 5

स्पष्टीकरण: ५ ची दर्शनी किंमत ५ आहे.
20. ८६४२ या संख्येत ४ ची दर्शनी किंमत किती?
अ40
ब4
क400
ड4000
योग्य उत्तर: ब) 4

स्पष्टीकरण: ४ ची दर्शनी किंमत ४ आहे.