MahaExam अभ्यास नोट्स

संख्यावाचक विशेषण: सविस्तर अभ्यास | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

संख्यावाचक विशेषण: सविस्तर अभ्यास

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

नामाची संख्या दर्शविणाऱ्या विशेषणाला 'संख्यावाचक विशेषण' असे म्हणतात. स्पर्धा परीक्षेत या घटकावर आधारित प्रश्न वारंवार विचारले जातात.

सविस्तर माहिती

जे विशेषण नामाची संख्या दर्शवते, त्याला संख्यावाचक विशेषण म्हणतात. याचे मुख्य पाच प्रकार पडतात: १. गणनावाचक (एक, दोन), २. क्रमवाचक (पहिला, दुसरा), ३. आवृत्तीवाचक (दुप्पट, तिप्पट), ४. पृथकत्ववाचक (एक-एक, दहा-दहा), ५. अनिश्चित संख्यावाचक (काही, सर्व).

महत्त्वाच्या संज्ञा

संख्यावाचक विशेषण

नामाची संख्या दर्शविणारे विशेषण.

गणनावाचक

वस्तूंची मोजणी दर्शविणारे (उदा. पाच मुले).

महत्त्वाचे मुद्दे

  • संख्यावाचक विशेषण हे नामाच्या संख्येबद्दल माहिती देते.
  • गणनावाचक विशेषणाचे पूर्णांक, अपूर्णांक आणि साकल्यवाचक असे उपप्रकार पडतात.
  • क्रमवाचक विशेषण हे वस्तूचा ओळीतील क्रम दर्शवते.
  • आवृत्तीवाचक विशेषण हे पटीत संख्या दर्शवते.

महत्त्वाची तथ्ये

  • संख्यावाचक विशेषण हे विकारी असते.
  • साकल्यवाचक विशेषण हे 'दोघे', 'तिघे' अशा स्वरूपात असते.
  • अनिश्चित संख्यावाचक विशेषणात नेमकी संख्या कळत नाही.

उदाहरणे

गणनावाचक

वर्गात दहा मुले आहेत.

क्रमवाचक

तो वर्गात पहिला आला.

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

वाक्यातील नामाला 'किती' असा प्रश्न विचारल्यास संख्यावाचक विशेषण मिळते.
क्रमवाचक आणि गणनावाचक यातील फरक ओळखा (उदा. 'दोन' म्हणजे गणना, 'दुसरा' म्हणजे क्रम).

⚠️ सामान्य चुका

परिमाणवाचक आणि संख्यावाचक यात गल्लत करणे. (संख्या मोजता येते, परिमाण मोजता येत नाही, फक्त मोजमाप करता येते).
साकल्यवाचक विशेषणाला गणनावाचक समजणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. 'दहा मुले' यातील 'दहा' हे कोणते विशेषण आहे?
अगुणवाचक
बसंख्यावाचक
कसार्वनामिक
डपरिमाणवाचक
योग्य उत्तर: ब) संख्यावाचक

स्पष्टीकरण: दहा ही संख्या आहे, म्हणून हे संख्यावाचक विशेषण आहे.
2. 'पहिला' हा शब्द कोणत्या प्रकारच्या विशेषणात येतो?
अगणनावाचक
बक्रमवाचक
कआवृत्तीवाचक
डपृथकत्ववाचक
योग्य उत्तर: ब) क्रमवाचक

स्पष्टीकरण: पहिला, दुसरा, तिसरा हे क्रम दर्शवतात.
3. 'दुप्पट' हे कोणते विशेषण आहे?
अक्रमवाचक
बआवृत्तीवाचक
कगणनावाचक
डअनिश्चित
योग्य उत्तर: ब) आवृत्तीवाचक

स्पष्टीकरण: दुप्पट, तिप्पट हे आवृत्ती दर्शवतात.
4. 'काही मुले' यातील 'काही' हे कोणते विशेषण आहे?
अनिश्चित संख्यावाचक
बअनिश्चित संख्यावाचक
कक्रमवाचक
डगुणवाचक
योग्य उत्तर: ब) अनिश्चित संख्यावाचक

स्पष्टीकरण: काही म्हणजे नेमकी संख्या नाही, म्हणून अनिश्चित.
5. 'दोन-दोन' हे कोणते विशेषण आहे?
अपृथकत्ववाचक
बक्रमवाचक
कआवृत्तीवाचक
डगणनावाचक
योग्य उत्तर: अ) पृथकत्ववाचक

स्पष्टीकरण: गटाचे पृथकत्व दर्शवल्यामुळे हे पृथकत्ववाचक आहे.
6. 'पाच' हे कोणत्या प्रकारचे गणनावाचक विशेषण आहे?
अअपूर्णांक
बपूर्णांक
कसाकल्यवाचक
डक्रमवाचक
योग्य उत्तर: ब) पूर्णांक

स्पष्टीकरण: पाच हा पूर्ण अंक आहे.
7. 'पाव' किलो साखर - यात 'पाव' हे कोणते विशेषण आहे?
अपूर्णांक
बअपूर्णांक
कक्रमवाचक
डआवृत्तीवाचक
योग्य उत्तर: ब) अपूर्णांक

स्पष्टीकरण: पाव हा अपूर्णांक आहे.
8. 'दोघे' मित्र - यात 'दोघे' हे कोणते विशेषण आहे?
असाकल्यवाचक
बक्रमवाचक
कआवृत्तीवाचक
डपृथकत्ववाचक
योग्य उत्तर: अ) साकल्यवाचक

स्पष्टीकरण: दोघे, तिघे हे साकल्यवाचक विशेषण आहे.
9. खालीलपैकी कोणता प्रकार संख्यावाचक विशेषणाचा नाही?
अगणनावाचक
बक्रमवाचक
कगुणवाचक
डआवृत्तीवाचक
योग्य उत्तर: क) गुणवाचक

स्पष्टीकरण: गुणवाचक हा विशेषणाचा स्वतंत्र मुख्य प्रकार आहे.
10. 'सहावा' वर्ग - यात 'सहावा' हे कोणते विशेषण आहे?
अगणनावाचक
बक्रमवाचक
कआवृत्तीवाचक
डपृथकत्ववाचक
योग्य उत्तर: ब) क्रमवाचक

स्पष्टीकरण: सहावा हा क्रम दर्शवतो.
11. 'सर्व' लोक - यात 'सर्व' हे कोणते विशेषण आहे?
अनिश्चित संख्यावाचक
बअनिश्चित संख्यावाचक
कक्रमवाचक
डगुणवाचक
योग्य उत्तर: ब) अनिश्चित संख्यावाचक

स्पष्टीकरण: सर्व म्हणजे नेमकी संख्या नाही.
12. 'दहापट' हे कोणते विशेषण आहे?
अआवृत्तीवाचक
बक्रमवाचक
कगणनावाचक
डपृथकत्ववाचक
योग्य उत्तर: अ) आवृत्तीवाचक

स्पष्टीकरण: पट दर्शवणारे शब्द आवृत्तीवाचक असतात.
13. 'एक-एक' मुलगा - यात 'एक-एक' हे कोणते विशेषण आहे?
अगणनावाचक
बपृथकत्ववाचक
कक्रमवाचक
डआवृत्तीवाचक
योग्य उत्तर: ब) पृथकत्ववाचक

स्पष्टीकरण: एक-एक हे पृथकत्ववाचक आहे.
14. 'दोन' पुस्तके - यात 'दोन' हे कोणते विशेषण आहे?
अगणनावाचक
बक्रमवाचक
कआवृत्तीवाचक
डगुणवाचक
योग्य उत्तर: अ) गणनावाचक

स्पष्टीकरण: दोन ही गणना आहे.
15. 'तिप्पट' रक्कम - यात 'तिप्पट' हे कोणते विशेषण आहे?
अक्रमवाचक
बआवृत्तीवाचक
कगणनावाचक
डपृथकत्ववाचक
योग्य उत्तर: ब) आवृत्तीवाचक

स्पष्टीकरण: तिप्पट हे आवृत्तीवाचक आहे.
16. 'अनेक' लोक - यात 'अनेक' हे कोणते विशेषण आहे?
अनिश्चित संख्यावाचक
बअनिश्चित संख्यावाचक
कक्रमवाचक
डगुणवाचक
योग्य उत्तर: ब) अनिश्चित संख्यावाचक

स्पष्टीकरण: अनेक म्हणजे नेमकी संख्या नाही.
17. 'पाचवा' क्रमांक - यात 'पाचवा' हे कोणते विशेषण आहे?
अगणनावाचक
बक्रमवाचक
कआवृत्तीवाचक
डपृथकत्ववाचक
योग्य उत्तर: ब) क्रमवाचक

स्पष्टीकरण: पाचवा हा क्रम आहे.
18. 'अर्धा' भाग - यात 'अर्धा' हे कोणते विशेषण आहे?
अपूर्णांक
बअपूर्णांक
कक्रमवाचक
डआवृत्तीवाचक
योग्य उत्तर: ब) अपूर्णांक

स्पष्टीकरण: अर्धा हा अपूर्णांक आहे.
19. 'दहा' मुले - यात 'दहा' हे कोणते विशेषण आहे?
अपूर्णांक
बअपूर्णांक
कक्रमवाचक
डआवृत्तीवाचक
योग्य उत्तर: अ) पूर्णांक

स्पष्टीकरण: दहा हा पूर्णांक आहे.
20. 'काही' लोक आले - यात 'काही' हे कोणते विशेषण आहे?
अनिश्चित
बअनिश्चित
कक्रमवाचक
डगुणवाचक
योग्य उत्तर: ब) अनिश्चित

स्पष्टीकरण: काही हे अनिश्चित संख्यावाचक आहे.