MahaExam अभ्यास नोट्स

मराठी व्याकरण: स्वल्पविराम (Comma) | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

मराठी व्याकरण: स्वल्पविराम (Comma)

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

मराठी लेखनात वाक्याचा अर्थ स्पष्ट करण्यासाठी आणि वाचताना कोठे थांबावे हे समजण्यासाठी विरामचिन्हांचा वापर केला जातो. त्यापैकी 'स्वल्पविराम' (,) हे अत्यंत महत्त्वाचे विरामचिन्ह आहे.

सविस्तर माहिती

स्वल्पविराम म्हणजे थोडा वेळ थांबणे. जेव्हा वाक्यात एकाच जातीचे अनेक शब्द लागोपाठ येतात किंवा वाक्याचे छोटे भाग जोडायचे असतात, तेव्हा स्वल्पविराम वापरला जातो. याचा वापर लेखनाला सुटसुटीत आणि अर्थपूर्ण बनवण्यासाठी होतो.

महत्त्वाच्या संज्ञा

स्वल्पविराम (Comma)

वाक्यामध्ये जिथे पूर्णविरामापेक्षा कमी वेळ थांबायचे असते, तिथे वापरले जाणारे चिन्ह म्हणजे स्वल्पविराम होय.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • एकाच जातीचे अनेक शब्द एकत्र आल्यास स्वल्पविराम वापरतात.
  • संबोधन दर्शवण्यासाठी नावापुढे स्वल्पविराम वापरतात.
  • दोन छोटी वाक्ये 'आणि', 'पण', 'परंतु' यांसारख्या उभयान्वयी अव्ययांनी जोडताना स्वल्पविराम वापरतात.
  • प्रत्यक्ष बोलताना (अवतरण चिन्हात) स्वल्पविराम वापरला जातो.
  • पत्राच्या सुरुवातीला आणि शेवटी स्वल्पविराम वापरतात.

महत्त्वाची तथ्ये

  • स्वल्पविराम हे चिन्हांच्या प्रकारात 'अल्पविराम' म्हणूनही ओळखले जाते.
  • स्वल्पविराम न वापरल्यास वाक्याचा अर्थ पूर्णपणे बदलू शकतो.
  • मराठी लेखनात स्वल्पविरामाचा वापर वाक्याची लय राखण्यासाठी होतो.

उदाहरणे

एकाच जातीचे शब्द

बाजारातून आंबे, केळी, चिकू आणि पेरू आणले.

संबोधन

मुलांनो, शांत बसा.

पत्रात

प्रति, माननीय मुख्याध्यापक महोदय,

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

वाक्य वाचताना जिथे नैसर्गिक विराम मिळतो, तिथे स्वल्पविराम असतो का ते तपासा.
संबोधन दर्शवणाऱ्या शब्दांनंतर स्वल्पविराम येतो, हे लक्षात ठेवा.
पर्यायातील स्वल्पविरामाचे स्थान पाहून वाक्याचा अर्थ समजून घ्या.

⚠️ सामान्य चुका

एकाच जातीचे शब्द असताना शेवटच्या शब्दाआधी स्वल्पविराम वापरणे (हे चुकीचे आहे).
संबोधन करताना स्वल्पविराम विसरणे.
मोठ्या वाक्यात स्वल्पविराम न वापरल्यामुळे अर्थाचा अनर्थ होणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. खालीलपैकी स्वल्पविराम चिन्ह कोणते?
अ.
ब,
क;
ड:
योग्य उत्तर: ब) ,

स्पष्टीकरण: स्वल्पविराम चिन्ह ',' असे असते.
2. एकाच जातीचे अनेक शब्द आल्यास कोणते विरामचिन्ह वापरतात?
अपूर्णविराम
बस्वल्पविराम
कप्रश्नचिन्ह
डउद्गारवाचक चिन्ह
योग्य उत्तर: ब) स्वल्पविराम

स्पष्टीकरण: एकाच जातीचे शब्द लागोपाठ आल्यास स्वल्पविराम वापरतात.
3. 'मुलांनो इकडे या' या वाक्यात स्वल्पविराम कुठे येईल?
अमुलांनो, इकडे या
बमुलांनो इकडे, या
कमुलांनो इकडे या,
डकुठेही नाही
योग्य उत्तर: अ) मुलांनो, इकडे या

स्पष्टीकरण: संबोधन दर्शवणाऱ्या शब्दांनंतर स्वल्पविराम येतो.
4. स्वल्पविरामाचा वापर कशासाठी केला जातो?
अवाक्य संपवण्यासाठी
बप्रश्न विचारण्यासाठी
कवाक्यात थोडा वेळ थांबण्यासाठी
डआश्चर्य व्यक्त करण्यासाठी
योग्य उत्तर: क) वाक्यात थोडा वेळ थांबण्यासाठी

स्पष्टीकरण: स्वल्पविराम म्हणजे थोडा वेळ थांबणे.
5. पत्राच्या सुरुवातीला 'प्रति' नंतर कोणते चिन्ह वापरतात?
अपूर्णविराम
बस्वल्पविराम
कअपूर्णविराम
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) स्वल्पविराम

स्पष्टीकरण: पत्रात प्रति नंतर स्वल्पविराम वापरतात.
6. खालीलपैकी कोणत्या वाक्यात स्वल्पविरामाचा योग्य वापर झाला आहे?
अराम, श्याम, आणि, गीता आले.
बराम श्याम आणि गीता आले.
कराम, श्याम आणि गीता आले.
डराम श्याम, आणि गीता आले.
योग्य उत्तर: क) राम, श्याम आणि गीता आले.

स्पष्टीकरण: एकाच जातीच्या शब्दांनंतर स्वल्पविराम येतो, पण 'आणि' च्या आधी नाही.
7. स्वल्पविराम या शब्दाचा अर्थ काय होतो?
अमोठा विराम
बअल्प (थोडा) विराम
कविराम नाही
डपूर्ण विराम
योग्य उत्तर: ब) अल्प (थोडा) विराम

स्पष्टीकरण: स्वल्प म्हणजे थोडे, म्हणून स्वल्पविराम म्हणजे थोडा वेळ थांबणे.
8. वाक्य वाचताना जिथे थोडा वेळ थांबायचे असते, तिथे कोणते चिन्ह वापरतात?
अस्वल्पविराम
बपूर्णविराम
कसंयोगचिन्ह
डअवतरण चिन्ह
योग्य उत्तर: अ) स्वल्पविराम

स्पष्टीकरण: स्वल्पविराम हे अल्पकालीन थांबण्यासाठी वापरतात.
9. खालीलपैकी कोणत्या ठिकाणी स्वल्पविराम वापरला जात नाही?
असंबोधन करताना
बएकाच जातीचे शब्द असताना
कवाक्य पूर्ण झाल्यावर
डपत्राच्या शेवटी
योग्य उत्तर: क) वाक्य पूर्ण झाल्यावर

स्पष्टीकरण: वाक्य पूर्ण झाल्यावर पूर्णविराम वापरतात.
10. 'हो, मी नक्की येईन' या वाक्यात स्वल्पविराम का वापरला आहे?
असंबोधनासाठी
बहोकार दर्शवण्यासाठी
कएकाच जातीचे शब्द म्हणून
डवाक्य जोडण्यासाठी
योग्य उत्तर: ब) होकार दर्शवण्यासाठी

स्पष्टीकरण: हो किंवा नाही नंतर स्वल्पविराम वापरतात.
11. स्वल्पविराम हे चिन्ह कोणत्या प्रकारात मोडते?
अविरामचिन्हे
बस्वर
कव्यंजन
डअव्यय
योग्य उत्तर: अ) विरामचिन्हे

स्पष्टीकरण: स्वल्पविराम हे विरामचिन्हांचा एक प्रकार आहे.
12. दोन छोटी वाक्ये जोडताना स्वल्पविराम कधी वापरतात?
अनेहमीच
बकधीच नाही
कउभयान्वयी अव्ययापूर्वी
डवाक्याच्या शेवटी
योग्य उत्तर: क) उभयान्वयी अव्ययापूर्वी

स्पष्टीकरण: दोन छोटी वाक्ये जोडताना उभयान्वयी अव्ययापूर्वी स्वल्पविराम वापरतात.
13. खालीलपैकी चुकीचे वाक्य ओळखा.
अआंबा, पेरू, चिकू गोड आहेत.
बमुलांनो, अभ्यास करा.
कमी, आणि, तो खेळतो.
डहो, मी येतो.
योग्य उत्तर: क) मी, आणि, तो खेळतो.

स्पष्टीकरण: येथे 'आणि' च्या आधी स्वल्पविराम नको.
14. स्वल्पविरामाचा वापर केल्याने वाक्यात काय होते?
अअर्थ स्पष्ट होतो
बवाक्य लांब होते
कवाक्य चुकीचे होते
डकाहीही फरक पडत नाही
योग्य उत्तर: अ) अर्थ स्पष्ट होतो

स्पष्टीकरण: स्वल्पविरामामुळे वाक्याचा अर्थ स्पष्ट होतो.
15. पत्राच्या शेवटी 'आपला नम्र' नंतर कोणते चिन्ह वापरतात?
अपूर्णविराम
बस्वल्पविराम
कप्रश्नचिन्ह
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) स्वल्पविराम

स्पष्टीकरण: पत्राच्या शेवटी स्वल्पविराम वापरतात.
16. एकाच जातीचे शब्द लिहिताना शेवटच्या शब्दाआधी काय वापरतात?
अस्वल्पविराम
बआणि
कपूर्णविराम
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) आणि

स्पष्टीकरण: शेवटच्या शब्दाआधी 'आणि' वापरतात, स्वल्पविराम नाही.
17. स्वल्पविराम चिन्हाचा आकार कसा असतो?
अउभा
बआडवा
कखाली झुकलेला
डगोल
योग्य उत्तर: क) खाली झुकलेला

स्पष्टीकरण: स्वल्पविराम हा खाली झुकलेला असतो.
18. वाक्यातील शब्दांचा समूह वेगळा करण्यासाठी काय वापरतात?
अस्वल्पविराम
बपूर्णविराम
कसंयोगचिन्ह
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: अ) स्वल्पविराम

स्पष्टीकरण: शब्दांचा समूह वेगळा करण्यासाठी स्वल्पविराम वापरतात.
19. स्वल्पविराम न वापरल्यास काय होऊ शकते?
अवाक्य सुंदर दिसते
बअर्थाचा अनर्थ होऊ शकतो
ककाहीही होत नाही
डवाक्य मोठे होते
योग्य उत्तर: ब) अर्थाचा अनर्थ होऊ शकतो

स्पष्टीकरण: विरामचिन्हांच्या चुकीच्या वापरामुळे अर्थ बदलू शकतो.
20. खालीलपैकी कोणत्या वाक्यात स्वल्पविरामाची गरज आहे?
अतो आला
बराम श्याम आणि गीता शाळेत गेले
कमी गावाला जातो
डतो मुलगा हुशार आहे
योग्य उत्तर: ब) राम श्याम आणि गीता शाळेत गेले

स्पष्टीकरण: राम, श्याम आणि गीता शाळेत गेले, असे असायला हवे.