MahaExam अभ्यास नोट्स

मराठी व्याकरण: पूर्णविराम (Full Stop) | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

मराठी व्याकरण: पूर्णविराम (Full Stop)

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

मराठी लेखनात वाक्याचा अर्थ पूर्ण झाला हे दर्शवण्यासाठी ज्या चिन्हाचा वापर केला जातो, त्याला 'पूर्णविराम' असे म्हणतात. हे विरामचिन्हांपैकी सर्वात महत्त्वाचे आणि मूलभूत चिन्ह आहे.

सविस्तर माहिती

पूर्णविराम (.) हे चिन्ह वाक्याच्या शेवटी वापरले जाते. जेव्हा एखादे विधान पूर्ण होते किंवा विचार पूर्ण होतो, तेव्हा पूर्णविराम देऊन वाक्य थांबवले जाते. हे चिन्ह केवळ वाक्याच्या शेवटीच नाही, तर शब्दांच्या संक्षिप्त रूपासाठीही वापरले जाते.

महत्त्वाच्या संज्ञा

पूर्णविराम

वाक्य पूर्ण झाल्याचे दर्शवण्यासाठी वापरले जाणारे चिन्ह (.).

महत्त्वाचे मुद्दे

  • वाक्य पूर्ण झाल्यावर पूर्णविराम दिला जातो.
  • संक्षिप्त रूप लिहिताना अक्षरांच्या पुढे पूर्णविराम वापरतात.
  • पूर्णविराम हे विरामचिन्हांच्या प्रकारातील 'अंत्यविराम' या गटात येते.
  • हे चिन्ह लिहिताना रेषेवर एक छोटा टिंब दिला जातो.

महत्त्वाची तथ्ये

  • पूर्णविराम हे मराठीतील सर्वात जास्त वापरले जाणारे विरामचिन्ह आहे.
  • प्रश्नार्थक किंवा उद्गारवाचक वाक्यांच्या शेवटी पूर्णविराम वापरत नाहीत.
  • संक्षिप्त रूप लिहिताना पूर्णविराम दिल्यास ते शब्द पूर्ण नाहीत हे समजते.

उदाहरणे

वाक्याच्या शेवटी

मी आंबा खातो.

संक्षिप्त रूपासाठी

डॉ. (डॉक्टर), वि. (विशेष), म. (मराठी)

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

परीक्षेत वाक्याच्या शेवटी योग्य विरामचिन्ह ओळखताना वाक्याचा प्रकार तपासा.
संक्षिप्त रूपातील पूर्णविराम आणि वाक्यातील पूर्णविराम यातील फरक लक्षात ठेवा.
प्रश्नचिन्ह किंवा उद्गारचिन्ह असलेल्या वाक्यात पूर्णविराम वापरू नका.

⚠️ सामान्य चुका

प्रश्नार्थक वाक्याच्या शेवटी पूर्णविराम देणे.
संक्षिप्त रूप लिहिताना पूर्णविराम न देणे.
वाक्य अपूर्ण असतानाही पूर्णविराम वापरणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. वाक्य पूर्ण झाले हे दर्शवण्यासाठी कोणते चिन्ह वापरतात?
अस्वल्पविराम
बपूर्णविराम
कप्रश्नचिन्ह
डउद्गारचिन्ह
योग्य उत्तर: ब) पूर्णविराम

स्पष्टीकरण: वाक्य पूर्ण झाल्याचे दर्शवण्यासाठी पूर्णविराम (.) वापरतात.
2. खालीलपैकी पूर्णविरामचे चिन्ह कोणते?
अ,
ब.
क?
ड!
योग्य उत्तर: ब) .

स्पष्टीकरण: पूर्णविराम (.) असे दर्शवले जाते.
3. 'डॉ.' या शब्दातील 'डॉ' नंतर कोणते चिन्ह आहे?
अस्वल्पविराम
बपूर्णविराम
कअर्धविराम
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) पूर्णविराम

स्पष्टीकरण: संक्षिप्त रूप लिहिताना पूर्णविराम वापरतात.
4. वाक्य पूर्ण झाल्यावर कोणते विरामचिन्ह वापरणे अनिवार्य आहे?
अस्वल्पविराम
बपूर्णविराम
कसंयोगचिन्ह
डअवतरणचिन्ह
योग्य उत्तर: ब) पूर्णविराम

स्पष्टीकरण: विधान पूर्ण झाल्यावर पूर्णविराम वापरतात.
5. खालीलपैकी कोणत्या वाक्यात पूर्णविराम योग्य आहे?
अतो गावाला गेला.
बतो गावाला गेला?
कतो गावाला गेला!
डतो गावाला गेला,
योग्य उत्तर: अ) तो गावाला गेला.

स्पष्टीकरण: हे एक साधे विधान आहे, म्हणून पूर्णविराम योग्य आहे.
6. संक्षिप्त रूप लिहिताना कोणत्या चिन्हाचा वापर होतो?
अपूर्णविराम
बस्वल्पविराम
कअपसारण चिन्ह
डकांस
योग्य उत्तर: अ) पूर्णविराम

स्पष्टीकरण: उदा. 'म. रा.' (महाराष्ट्र राज्य) मध्ये पूर्णविराम वापरतात.
7. पूर्णविराम हे कोणत्या प्रकारचे विरामचिन्ह आहे?
अअंत्यविराम
बमध्यविराम
कसुरुवातीचे विराम
डयापैकी नाही
योग्य उत्तर: अ) अंत्यविराम

स्पष्टीकरण: वाक्याच्या शेवटी वापरले जात असल्याने याला अंत्यविराम म्हणतात.
8. प्रश्नार्थक वाक्याच्या शेवटी कोणते चिन्ह येते?
अपूर्णविराम
बप्रश्नचिन्ह
कस्वल्पविराम
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) प्रश्नचिन्ह

स्पष्टीकरण: प्रश्नार्थक वाक्याच्या शेवटी प्रश्नचिन्ह येते, पूर्णविराम नाही.
9. 'मी अभ्यास करतो' या वाक्याच्या शेवटी कोणते चिन्ह येईल?
अ?
ब!
क.
ड,
योग्य उत्तर: क) .

स्पष्टीकरण: हे विधानार्थी वाक्य आहे, म्हणून पूर्णविराम येईल.
10. खालीलपैकी चुकीचे विधान ओळखा.
अपूर्णविराम वाक्याच्या शेवटी वापरतात.
बसंक्षिप्त रूपासाठी पूर्णविराम वापरतात.
कप्रश्नचिन्हाच्या जागी पूर्णविराम वापरतात.
डपूर्णविराम हे अंत्यविराम आहे.
योग्य उत्तर: क) प्रश्नचिन्हाच्या जागी पूर्णविराम वापरतात.

स्पष्टीकरण: प्रश्नचिन्हाच्या जागी पूर्णविराम वापरणे चुकीचे आहे.
11. वाक्य पूर्ण झाले हे कशावरून समजते?
अस्वल्पविरामावरून
बपूर्णविरामावरून
ककांसावरून
डसंयोगचिन्हावरून
योग्य उत्तर: ब) पूर्णविरामावरून

स्पष्टीकरण: पूर्णविराम हे वाक्य पूर्ण झाल्याचे दर्शक आहे.
12. 'वि. स. खांडेकर' यामध्ये 'वि' आणि 'स' नंतर कोणते चिन्ह आहे?
अपूर्णविराम
बस्वल्पविराम
कअर्धविराम
डउद्गारचिन्ह
योग्य उत्तर: अ) पूर्णविराम

स्पष्टीकरण: संक्षिप्त नावासाठी पूर्णविराम वापरतात.
13. पूर्णविरामचा वापर कशासाठी केला जात नाही?
अवाक्य पूर्ण करण्यासाठी
बसंक्षिप्त रूपासाठी
कप्रश्न विचारण्यासाठी
डविधान संपवण्यासाठी
योग्य उत्तर: क) प्रश्न विचारण्यासाठी

स्पष्टीकरण: प्रश्न विचारण्यासाठी प्रश्नचिन्ह वापरतात.
14. मराठी लेखनात सर्वात जास्त वापरले जाणारे चिन्ह कोणते?
अपूर्णविराम
बस्वल्पविराम
कप्रश्नचिन्ह
डउद्गारचिन्ह
योग्य उत्तर: अ) पूर्णविराम

स्पष्टीकरण: पूर्णविराम हे सर्वात मूलभूत आणि जास्त वापरले जाणारे चिन्ह आहे.
15. खालीलपैकी कोणत्या वाक्यात पूर्णविराम चुकीच्या ठिकाणी आहे?
अतो आला.
बमी जेवलो.
कतू कधी येणार.?
डआम्ही खेळतो.
योग्य उत्तर: क) तू कधी येणार.?

स्पष्टीकरण: प्रश्नार्थक वाक्यात पूर्णविराम आणि प्रश्नचिन्ह एकत्र वापरणे चुकीचे आहे.
16. पूर्णविराम म्हणजे काय?
अवाक्य थांबवणे
बवाक्य सुरू करणे
कवाक्य जोडणे
डवाक्य तोडणे
योग्य उत्तर: अ) वाक्य थांबवणे

स्पष्टीकरण: वाक्य पूर्ण झाल्यावर थांबण्यासाठी पूर्णविराम वापरतात.
17. संक्षिप्त रूप लिहिताना पूर्णविराम दिल्यास काय सूचित होते?
अशब्द पूर्ण आहे
बशब्द अपूर्ण आहे
कशब्द चुकीचा आहे
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) शब्द अपूर्ण आहे

स्पष्टीकरण: पूर्णविराम हे शब्द संक्षिप्त असल्याचे दर्शवते.
18. खालीलपैकी कोणते चिन्ह 'अंत्यविराम' नाही?
अपूर्णविराम
बप्रश्नचिन्ह
कउद्गारचिन्ह
डस्वल्पविराम
योग्य उत्तर: ड) स्वल्पविराम

स्पष्टीकरण: स्वल्पविराम हा वाक्याच्या मध्ये वापरला जातो, शेवटी नाही.
19. 'आम्ही उद्या जाऊ' या वाक्याच्या शेवटी कोणते चिन्ह येईल?
अ.
ब?
क!
ड,
योग्य उत्तर: अ) .

स्पष्टीकरण: हे विधानार्थी वाक्य आहे, म्हणून पूर्णविराम येईल.
20. पूर्णविराम या चिन्हाचा आकार कसा असतो?
अएक छोटा टिंब
बएक उभी रेघ
कएक आडवी रेघ
डएक वक्र रेघ
योग्य उत्तर: अ) एक छोटा टिंब

स्पष्टीकरण: पूर्णविराम (.) हा एक छोटा टिंब असतो.