मराठी वर्णमाला: व्यंजन प्रकार व वैशिष्ट्ये | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी वर्णमाला: व्यंजन प्रकार व वैशिष्ट्ये
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी भाषेत ज्या वर्णांचा उच्चार करताना जिभेचा मुखातील अवयवांशी स्पर्श होतो आणि ज्यांच्या उच्चारासाठी स्वरांची मदत घ्यावी लागते, त्यांना 'व्यंजन' असे म्हणतात.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
ज्या वर्णांचा उच्चार पूर्ण करण्यासाठी स्वराची मदत घ्यावी लागते, त्यांना व्यंजन म्हणतात.
ज्या व्यंजनांचा उच्चार करताना जिभेचा मुखातील विविध अवयवांना स्पर्श होतो, त्यांना स्पर्श व्यंजने म्हणतात (क ते म).
महत्त्वाचे मुद्दे
- मराठीत एकूण ३४ व्यंजने आहेत.
- क ते म पर्यंतच्या व्यंजनांना 'स्पर्श व्यंजने' म्हणतात.
- य, र, ल, व यांना 'अंतस्थ' व्यंजने म्हणतात.
- श, ष, स यांना 'उष्मे' किंवा 'घर्षक' म्हणतात.
- ह ला 'महाप्राण' किंवा 'घोष' व्यंजन मानले जाते.
महत्त्वाची तथ्ये
- ळ हे मराठीतील स्वतंत्र व्यंजन आहे.
- क्ष आणि ज्ञ ही संयुक्त व्यंजने आहेत.
- मराठीत एकूण ५ अनुनासिके आहेत.
उदाहरणे
स्पर्श व्यंजने
क, ख, ग, घ, ङ (कंठ्य); च, छ, ज, झ, ञ (तालव्य).
अनुनासिके
ङ, ञ, ण, न, म ही पाच व्यंजने नाकातून उच्चारली जातात.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: मराठी वर्णमालेत एकूण ३४ व्यंजने आहेत.
स्पष्टीकरण: न हे अनुनासिक आहे.
स्पष्टीकरण: क ते म पर्यंतची २५ व्यंजने स्पर्श व्यंजने आहेत.
स्पष्टीकरण: ळ हे मराठीतील स्वतंत्र व्यंजन आहे.
स्पष्टीकरण: श, ष, स यांना उष्मे म्हणतात.
स्पष्टीकरण: ज्या व्यंजनांच्या उच्चारात 'ह' चा उच्चार स्पष्ट होतो, त्यांना महाप्राण म्हणतात.
स्पष्टीकरण: क्ष आणि ज्ञ ही दोन किंवा अधिक व्यंजने मिळून बनलेली संयुक्त व्यंजने आहेत.
स्पष्टीकरण: क वर्गातील व्यंजने कंठ्य आहेत.
स्पष्टीकरण: च वर्गातील व्यंजने तालव्य आहेत.
स्पष्टीकरण: ट वर्गातील व्यंजने मूर्धन्य आहेत.
स्पष्टीकरण: त वर्गातील व्यंजने दंत्य आहेत.
स्पष्टीकरण: प वर्गातील व्यंजने ओष्ठ्य आहेत.
स्पष्टीकरण: य, र, ल, व यांना अंतस्थ व्यंजने म्हणतात.
स्पष्टीकरण: ह हे व्यंजन घोष आहे.
स्पष्टीकरण: व्यंजने स्वरांच्या सहाय्याशिवाय उच्चारता येत नाहीत.
स्पष्टीकरण: ङ, ञ, ण, न, म ही ५ अनुनासिके आहेत.
स्पष्टीकरण: त हे दंत्य व्यंजन आहे.
स्पष्टीकरण: व्यंजनांना 'परवर्ण' असेही म्हणतात कारण ती स्वरांवर अवलंबून असतात.
स्पष्टीकरण: ग हे अल्पप्राण व्यंजन आहे.
स्पष्टीकरण: ह हे महाप्राण व्यंजन आहे.