मराठी वर्णमाला: उच्चारविचार | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी वर्णमाला: उच्चारविचार
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी भाषेतील वर्णमालेतील अक्षरांचे उच्चारस्थान आणि उच्चारप्रक्रिया समजून घेणे स्पर्धा परीक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आहे. वर्ण उच्चारताना मुखातील कोणत्या अवयवाचा वापर होतो, यावर आधारित प्रश्न वारंवार विचारले जातात.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
ज्या वर्णांचा उच्चार कंठातून (घशातून) होतो, त्यांना कंठ्य वर्ण म्हणतात.
ज्या वर्णांचा उच्चार करताना जिभेचा स्पर्श टाळूला होतो, त्यांना तालव्य वर्ण म्हणतात.
ज्या वर्णांचा उच्चार करताना जिभेचा स्पर्श टाळूच्या वरच्या भागाला (मूर्धा) होतो, त्यांना मूर्धन्य वर्ण म्हणतात.
ज्या वर्णांचा उच्चार करताना जिभेचा स्पर्श दातांना होतो, त्यांना दंत्य वर्ण म्हणतात.
ज्या वर्णांचा उच्चार दोन्ही ओठांच्या सहाय्याने होतो, त्यांना ओष्ठ्य वर्ण म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- क, ख, ग, घ, ङ हे वर्ण कंठ्य आहेत.
- च, छ, ज, झ, ञ हे वर्ण तालव्य आहेत.
- ट, ठ, ड, ढ, ण हे वर्ण मूर्धन्य आहेत.
- त, थ, द, ध, न हे वर्ण दंत्य आहेत.
- प, फ, ब, भ, म हे वर्ण ओष्ठ्य आहेत.
महत्त्वाची तथ्ये
- मराठीत 'ळ' हा वर्ण स्वतंत्र मानला जातो.
- अनुनासिक वर्णांचा उच्चार नाकातून होतो.
- ह हा वर्ण कंठ्य आहे, परंतु तो महाप्राण मानला जातो.
उदाहरणे
कंठ्य वर्ण
क, ख, ग, घ, ङ, अ, आ, ह, विसर्ग (:)
तालव्य वर्ण
च, छ, ज, झ, ञ, इ, ई, य, श
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: क हा वर्ण कंठातून उच्चारला जातो, म्हणून तो कंठ्य आहे.
स्पष्टीकरण: च वर्गातील सर्व वर्ण तालव्य आहेत.
स्पष्टीकरण: ट वर्गातील वर्ण मूर्धन्य आहेत.
स्पष्टीकरण: त वर्गातील वर्ण दंत्य आहेत.
स्पष्टीकरण: प वर्गातील वर्ण ओष्ठ्य आहेत, ज्यात 'म' येतो.
स्पष्टीकरण: क हा कंठ्य वर्ण आहे.
स्पष्टीकरण: ळ हा वर्ण स्वतंत्र मानला जातो.
स्पष्टीकरण: ण हे अनुनासिक आहे.
स्पष्टीकरण: ह हा वर्ण कंठ्य आहे.
स्पष्टीकरण: श हा तालव्य वर्ण आहे.
स्पष्टीकरण: ष हा मूर्धन्य वर्ण आहे.
स्पष्टीकरण: स हा दंत्य वर्ण आहे.
स्पष्टीकरण: फ हा प वर्गातील असल्याने ओष्ठ्य आहे.
स्पष्टीकरण: स्वरांचे उच्चार मुखविवरातील अवयवांच्या स्थितीवर अवलंबून असतात.
स्पष्टीकरण: ज हा तालव्य वर्ण आहे.
स्पष्टीकरण: कंठ, तालू, मूर्धा, दंत, ओष्ठ ही पाच मुख्य उच्चारस्थाने आहेत.
स्पष्टीकरण: य हा तालव्य वर्ण आहे.
स्पष्टीकरण: र हा मूर्धन्य वर्ण आहे.
स्पष्टीकरण: ल हा दंत्य वर्ण आहे.
स्पष्टीकरण: व हा दंत आणि ओष्ठ यांच्या सहाय्याने उच्चारला जातो.