मराठी वर्णमाला: स्वर (Vowels) | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी वर्णमाला: स्वर (Vowels)
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी भाषेच्या लेखनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या चिन्हांना 'वर्ण' म्हणतात. स्वरांचा उच्चार करताना मुखातील अवयवांचा एकमेकांशी स्पर्श होत नाही, त्यांना 'स्वर' असे म्हणतात. मराठी वर्णमालेत स्वरांचे स्थान अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
ज्या स्वरांचा उच्चार करण्यास कमी वेळ लागतो, त्यांना ऱ्हस्व स्वर म्हणतात.
ज्या स्वरांचा उच्चार करण्यास जास्त वेळ लागतो, त्यांना दीर्घ स्वर म्हणतात.
दोन स्वर एकत्र येऊन बनलेल्या स्वरांना संयुक्त स्वर म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- मराठीत अ, आ, इ, ई, उ, ऊ, ऋ, ॠ, लृ, ए, ऐ, ओ, औ, अं, अः असे स्वर मानले जातात.
- ऱ्हस्व स्वर: अ, इ, उ, ऋ, लृ.
- दीर्घ स्वर: आ, ई, ऊ, ॠ, ए, ऐ, ओ, औ.
- संयुक्त स्वर: ए (अ+इ), ऐ (आ+ए), ओ (अ+उ), औ (आ+ओ).
महत्त्वाची तथ्ये
- मराठी वर्णमालेत एकूण १४ स्वर आहेत.
- ऋ आणि ॠ हे स्वर संस्कृतमधून मराठीत आले आहेत.
- अं आणि अः यांना स्वरादी म्हणतात, कारण ते स्वरांच्या आधी येतात.
उदाहरणे
ऱ्हस्व स्वर
अ, इ, उ, ऋ, लृ
दीर्घ स्वर
आ, ई, ऊ, ए, ऐ, ओ, औ
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: आधुनिक मराठी वर्णमालेनुसार एकूण १४ स्वर आहेत.
स्पष्टीकरण: आ हा दीर्घ स्वर आहे.
स्पष्टीकरण: ए हा अ+इ या स्वरांपासून बनलेला संयुक्त स्वर आहे.
स्पष्टीकरण: अं आणि अः हे स्वरादी आहेत कारण ते स्वरांच्या आधी येतात.
स्पष्टीकरण: ई हा दीर्घ स्वर आहे.
स्पष्टीकरण: ए, ऐ, ओ, औ हे चार संयुक्त स्वर आहेत.
स्पष्टीकरण: कमी वेळ लागणाऱ्या स्वरांना ऱ्हस्व स्वर म्हणतात.
स्पष्टीकरण: ऋ हा स्वर संस्कृतमधून मराठीत आला आहे.
स्पष्टीकरण: ऐ हा स्वर आ+ए यांपासून बनला आहे.
स्पष्टीकरण: ओ हा स्वर अ+उ यांपासून बनला आहे.
स्पष्टीकरण: अं आणि अः असे दोन स्वरादी आहेत.
स्पष्टीकरण: क हे व्यंजन आहे.
स्पष्टीकरण: दीर्घ स्वरांचा उच्चार करताना ऱ्हस्व स्वरांपेक्षा जास्त वेळ लागतो.
स्पष्टीकरण: इ हा ऱ्हस्व स्वर आहे.
स्पष्टीकरण: स्वरांचा उच्चार करताना मुखातील अवयवांचा एकमेकांशी स्पर्श होत नाही.
स्पष्टीकरण: लृ हा स्वर संस्कृत भाषेतून मराठीत आला आहे.
स्पष्टीकरण: ई हा दीर्घ स्वर आहे, संयुक्त नाही.
स्पष्टीकरण: स्वरादी म्हणजे स्वरांच्या आधी येणारे.
स्पष्टीकरण: उ हा ऱ्हस्व स्वर आहे.
स्पष्टीकरण: मराठी वर्णमालेत स्वरांचे स्थान व्यंजनांच्या आधी असते.