मराठी व्याकरण: वाक्यातील विधेय (Predicate) | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी व्याकरण: वाक्यातील विधेय (Predicate)
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
वाक्यरचनेमध्ये 'उद्देश' आणि 'विधेय' हे दोन मुख्य घटक असतात. वाक्यात ज्याच्याबद्दल माहिती सांगितली जाते, तो 'उद्देश' असतो, तर उद्देशाबद्दल जे काही सांगितले जाते, त्याला 'विधेय' असे म्हणतात.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
वाक्यातील ज्या शब्दाद्वारे कर्त्याबद्दल माहिती सांगितली जाते किंवा क्रिया दर्शविली जाते, त्या शब्दाला किंवा शब्दसमूहाला 'विधेय' म्हणतात.
विधेयातील मुख्य क्रियापदाबद्दल अधिक माहिती सांगणाऱ्या शब्दांना 'विधेय विस्तार' म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- वाक्यातील क्रियापद हे नेहमी विधेयाचा मुख्य भाग असते.
- विधेय हे कर्त्याच्या कार्याचे वर्णन करते.
- वाक्यात कर्ता (उद्देश) वगळता उरलेला सर्व भाग विधेय असतो.
- विधेय विस्तारामध्ये क्रियाविशेषण किंवा क्रियाविशेषण अव्ययांचा समावेश होतो.
महत्त्वाची तथ्ये
- विधेयाचा मुख्य केंद्रबिंदू क्रियापद असतो.
- अकर्मक वाक्यात विधेय फक्त क्रियापदाने बनलेले असू शकते.
- सकर्मक वाक्यात विधेयामध्ये कर्म आणि क्रियापद दोन्ही असतात.
उदाहरणे
साधे उदाहरण
राम आंबा खातो. (येथे 'राम' हा उद्देश आहे आणि 'आंबा खातो' हे विधेय आहे.)
विस्तारित उदाहरण
तो मुलगा दररोज शाळेत जातो. (येथे 'तो मुलगा' हा उद्देश आहे आणि 'दररोज शाळेत जातो' हे विधेय आहे.)
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: वाक्यात 'मुले' हा उद्देश आहे, तर उरलेला भाग 'मैदानावर खेळत आहेत' हे विधेय आहे.
स्पष्टीकरण: उद्देशाबद्दल माहिती सांगणाऱ्या भागाला विधेय म्हणतात.
स्पष्टीकरण: येथे 'तो' उद्देश आहे आणि 'वेगाने धावतो' हे विधेय आहे.
स्पष्टीकरण: विधेयाचा मुख्य केंद्रबिंदू क्रियापद असतो.
स्पष्टीकरण: आईने (उद्देश) सोडून उरलेला भाग 'मुलाला खाऊ दिला' हे विधेय आहे.
स्पष्टीकरण: पक्षी (उद्देश) सोडून 'आकाशात उडतात' हे विधेय आहे.
स्पष्टीकरण: विधेयातील क्रियापदाबद्दल अधिक माहिती देणाऱ्या शब्दांना विधेय विस्तार म्हणतात.
स्पष्टीकरण: सकाळ (उद्देश) आणि झाली (विधेय).
स्पष्टीकरण: राम (उद्देश) सोडून उरलेला भाग विधेय आहे.
स्पष्टीकरण: हुशार मुलगा (उद्देश) सोडून 'अभ्यास करतो' हे विधेय आहे.
स्पष्टीकरण: वाक्यरचनेचे दोन मुख्य घटक उद्देश आणि विधेय हे आहेत.
स्पष्टीकरण: क्रियापदाबद्दल माहिती देणारे 'आज' आणि 'खूप' हे विधेय विस्तार आहेत.
स्पष्टीकरण: तो मुलगा (उद्देश) सोडून 'शाळेत जातो' हे विधेय आहे.
स्पष्टीकरण: विधेयामध्ये क्रियापद, कर्म आणि विधेय विस्तार यांचा समावेश होतो.
स्पष्टीकरण: सुनीता (उद्देश) सोडून 'गाणे गाते' हे विधेय आहे.
स्पष्टीकरण: तो (उद्देश) सोडून 'दररोज व्यायाम करतो' हे विधेय आहे.
स्पष्टीकरण: आम्ही (उद्देश) सोडून 'क्रिकेट खेळलो' हे विधेय आहे.
स्पष्टीकरण: क्रिया कशी घडली हे सांगणारा शब्द 'वेगाने' हा विधेय विस्तार आहे.
स्पष्टीकरण: ती मुलगी (उद्देश) सोडून 'खूप हुशार आहे' हे विधेय आहे.
स्पष्टीकरण: पक्ष्यांनी (उद्देश) सोडून 'घरटी बांधली' हे विधेय आहे.