मराठी व्याकरण: उद्गारार्थी वाक्य (Exclamatory Sentence) | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी व्याकरण: उद्गारार्थी वाक्य (Exclamatory Sentence)
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी व्याकरणामध्ये वाक्याच्या अर्थावरून पडणाऱ्या प्रकारांपैकी 'उद्गारार्थी वाक्य' हा एक महत्त्वाचा प्रकार आहे. जेव्हा मनात निर्माण होणाऱ्या तीव्र भावना, जसे की आनंद, दुःख, आश्चर्य, भीती किंवा तिरस्कार हे शब्दरूपात व्यक्त केले जातात, तेव्हा त्याला उद्गारार्थी वाक्य म्हणतात.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
ज्या वाक्यात मनातील तीव्र भावनांचा (आनंद, दुःख, आश्चर्य इ.) उत्कटपणे आविष्कार होतो, त्या वाक्याला उद्गारार्थी वाक्य म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- वाक्यात मनातील भावनांना प्राधान्य असते.
- वाक्याच्या शेवटी उद्गारवाचक चिन्ह (!) असते.
- अनेकदा वाक्यात 'किती', 'केवढा', 'अरेरे', 'बापरे' यांसारख्या शब्दांचा वापर होतो.
- हे वाक्य विधानार्थी वाक्याचे रूपांतर करूनही बनवता येते.
महत्त्वाची तथ्ये
- उद्गारार्थी वाक्यात क्रियापद शेवटी किंवा सुरुवातीला असू शकते, परंतु भावना व्यक्त करणे मुख्य असते.
- उद्गारार्थी वाक्याचे विधानार्थी वाक्यात रूपांतर करताना 'खूप', 'अतिशय' यांसारख्या शब्दांचा वापर करावा लागतो.
- स्पर्धा परीक्षांमध्ये उद्गारार्थी वाक्याचे विधानार्थी वाक्यात रूपांतर करण्याचे प्रश्न वारंवार विचारले जातात.
उदाहरणे
आनंद व्यक्त करणारी वाक्ये
अहाहा! किती सुंदर दृश्य आहे हे!
दुःख व्यक्त करणारी वाक्ये
अरेरे! बिचाऱ्याचे खूप नुकसान झाले.
आश्चर्य व्यक्त करणारी वाक्ये
बापरे! केवढा मोठा साप हा!
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: पर्याय २ मध्ये 'अरेरे' या उद्गारवाचक शब्दाचा आणि उद्गारवाचक चिन्हाचा वापर केला आहे.
स्पष्टीकरण: उद्गारार्थी वाक्याचे विधानार्थी करताना 'खूप' किंवा 'अतिशय' हे शब्द वापरले जातात.
स्पष्टीकरण: उद्गारार्थी वाक्याची ओळखच उद्गारवाचक चिन्हाने (!) होते.
स्पष्टीकरण: वाक्यात भावना व्यक्त झाली असून उद्गारवाचक चिन्ह वापरले आहे.
स्पष्टीकरण: साप पाहून निर्माण होणारी भावना ही भीती किंवा आश्चर्याची असते.
स्पष्टीकरण: उद्गारार्थी वाक्यातील तीव्रतेसाठी 'खूप' हा शब्द वापरणे योग्य ठरते.
स्पष्टीकरण: उद्गारार्थी वाक्य म्हणजे मनातील उत्कट भावना व्यक्त करणारे वाक्य होय.
स्पष्टीकरण: 'किती' हा शब्द प्रश्न विचारण्यासाठी (प्रश्नार्थी) आणि भावना व्यक्त करण्यासाठी (उद्गारार्थी) दोन्ही ठिकाणी वापरला जातो.
स्पष्टीकरण: वाक्यात 'अरेरे' नंतर उद्गारवाचक चिन्ह असल्याने हे उद्गारार्थी वाक्य आहे.
स्पष्टीकरण: पर्याय ३ मध्ये प्रश्न विचारला आहे, म्हणून ते प्रश्नार्थी वाक्य आहे.
स्पष्टीकरण: विधानार्थी वाक्याचे उद्गारार्थी करताना 'किती' किंवा 'केवढी' वापरून शेवटी उद्गारवाचक चिन्ह दिले जाते.
स्पष्टीकरण: उद्गारार्थी वाक्यात क्रियापदाचे स्थान निश्चित नसते, ते वाक्याच्या अर्थानुसार बदलू शकते.
स्पष्टीकरण: येथे 'केवढा' हा शब्द डोंगराच्या भव्यतेची तीव्रता दर्शवतो.
स्पष्टीकरण: विधानार्थी वाक्यात शेवटी पूर्णविराम असतो, म्हणून उद्गारवाचक चिन्ह काढून पूर्णविराम देणे आवश्यक आहे.
स्पष्टीकरण: जरी वाक्यात 'अरे' नंतर उद्गारवाचक चिन्ह असले, तरी मुख्य वाक्य प्रश्न विचारणारे आहे, म्हणून ते प्रश्नार्थी आहे.
स्पष्टीकरण: मनातील भावना व्यक्त करण्यासाठी 'अरेरे', 'अहाहा', 'बापरे' यांसारख्या उद्गारवाचक अव्ययांचा वापर होतो.
स्पष्टीकरण: उद्गारार्थी वाक्यातील 'किती' या शब्दाचा अर्थ विधानार्थी वाक्यात 'खूप' असा होतो.
स्पष्टीकरण: उद्गारार्थी वाक्यात सर्व प्रकारच्या तीव्र भावना व्यक्त होऊ शकतात.
स्पष्टीकरण: 'बापरे' हे मनातील भीती किंवा आश्चर्य व्यक्त करणारे उद्गारवाचक अव्यय आहे.
स्पष्टीकरण: पर्याय २ मध्ये भावना व्यक्त झाली असून उद्गारवाचक चिन्ह वापरले आहे.