मराठी व्याकरण: कर्म (Object) - संकल्पना आणि प्रकार | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी व्याकरण: कर्म (Object) - संकल्पना आणि प्रकार
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी वाक्यरचनेत कर्ता आणि क्रियापद यांच्यासोबत 'कर्म' हा एक अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. क्रियापदाने दर्शवलेली क्रिया ज्याच्यावर घडते किंवा ज्याला उद्देशून ती केली जाते, त्याला 'कर्म' असे म्हणतात.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
वाक्यातील क्रिया ज्याच्यावर घडते, त्याला कर्म म्हणतात.
ज्या क्रियापदाचा अर्थ पूर्ण होण्यासाठी कर्माची गरज असते, त्याला सकर्मक क्रियापद म्हणतात.
ज्या क्रियापदाचा अर्थ कर्माशिवाय पूर्ण होतो, त्याला अकर्मक क्रियापद म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- कर्म ओळखण्यासाठी क्रियापदाला 'काय' किंवा 'कोणाला' प्रश्न विचारावा.
- कर्म नेहमी द्वितीया किंवा तृतीया विभक्तीत असू शकते.
- अकर्मक वाक्यात कर्म नसते.
- कर्म हे नाम किंवा सर्वनाम असू शकते.
महत्त्वाची तथ्ये
- सकर्मक क्रियापद असलेल्या वाक्यातच कर्म असते.
- काही क्रियापदे नेहमी अकर्मक असतात, उदा. जाणे, येणे, बसणे, उठणे.
- द्विकर्मक वाक्यात दोन कर्मे असतात - प्रत्यक्ष कर्म आणि अप्रत्यक्ष कर्म.
उदाहरणे
साधे उदाहरण
राम आंबा खातो. (येथे 'काय खातो?' - आंबा, म्हणून 'आंबा' हे कर्म आहे.)
दुहेरी कर्म
गुरुजींनी विद्यार्थ्यांना व्याकरण शिकवले. (येथे 'काय शिकवले?' - व्याकरण (मुख्य कर्म), 'कोणाला शिकवले?' - विद्यार्थ्यांना (गौण कर्म).)
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: क्रिया ज्याच्यावर घडते त्याला कर्म म्हणतात.
स्पष्टीकरण: काय खातो? - आंबा. म्हणून आंबा हे कर्म आहे.
स्पष्टीकरण: ज्या वाक्यात कर्म नसते, त्याला अकर्मक वाक्य म्हणतात.
स्पष्टीकरण: कोणाला बोलावले? - मुलाला. म्हणून मुलाला हे कर्म आहे.
स्पष्टीकरण: कर्म ओळखण्यासाठी 'काय' किंवा 'कोणाला' हे प्रश्न विचारले जातात.
स्पष्टीकरण: वाचतो हे क्रियापद आहे.
स्पष्टीकरण: जाणे हे क्रियापद नेहमी अकर्मक असते.
स्पष्टीकरण: धडा आणि विद्यार्थ्यांना अशी दोन कर्मे आहेत.
स्पष्टीकरण: सकर्मक क्रियापदाला अर्थ पूर्ण करण्यासाठी कर्माची गरज असते.
स्पष्टीकरण: उडतात या क्रियापदाला कर्म नाही, म्हणून हे अकर्मक आहे.
स्पष्टीकरण: येथे कर्माच्या लिंग-वचनानुसार क्रियापद बदलते, म्हणून हे कर्मणी प्रयोगाचे वाक्य आहे.
स्पष्टीकरण: कर्म सहसा द्वितीया विभक्तीत असते.
स्पष्टीकरण: काय गातो? - गाणे.
स्पष्टीकरण: पत्र लिहिले - काय लिहिले? - पत्र.
स्पष्टीकरण: वस्तुरूप कर्माला प्रत्यक्ष कर्म म्हणतात.
स्पष्टीकरण: व्यक्तीवाचक कर्माला अप्रत्यक्ष कर्म म्हणतात.
स्पष्टीकरण: मराठीत सामान्यतः कर्ता-कर्म-क्रियापद असा क्रम असतो.
स्पष्टीकरण: कर्म हे नाम किंवा सर्वनाम दोन्ही असू शकते.
स्पष्टीकरण: क्रिया करणारा 'तो' हा कर्ता आहे.
स्पष्टीकरण: ज्या क्रियापदाला कर्माची गरज नसते, ते अकर्मक असते.