मराठी शुद्धलेखन: स, श आणि ष यांचा वापर | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी शुद्धलेखन: स, श आणि ष यांचा वापर
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी भाषेत 'स', 'श' आणि 'ष' या तीनही व्यंजनांचा उच्चार आणि लेखन करताना अनेकदा गोंधळ होतो. शुद्धलेखनाचे नियम पाळणे स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
उच्चार करताना जिभेचे टोक वरच्या दातांच्या मुळांना लागते.
उच्चार करताना जिभेचा मध्यभाग टाळूला स्पर्श करतो.
उच्चार करताना जिभेचा शेंडा टाळूच्या कडक भागाला (मूर्धा) स्पर्श करतो.
महत्त्वाचे मुद्दे
- संस्कृतमधून मराठीत आलेल्या शब्दांत 'ष' चा वापर होतो (उदा. भाषा, विशेष).
- अनेकदा 'स' आणि 'श' मधील फरकामुळे शब्दाचा अर्थ बदलतो.
- मराठीत 'स' चा वापर अधिक प्रमाणात आढळतो.
- शब्दाच्या सुरुवातीला 'ष' क्वचितच येतो.
महत्त्वाची तथ्ये
- शुद्धलेखनाचे नियम महाराष्ट्र शासनाच्या भाषा संचालनालयाने निश्चित केले आहेत.
- तत्सम शब्दांत 'ष' चा वापर अनिवार्य असतो.
- अनेकदा 'स' ऐवजी 'श' वापरल्यास शब्दाचा अर्थ पूर्णपणे बदलतो.
उदाहरणे
स, श, ष मधील फरक
स-र (ओळ), श-र (बाण); स-रा (एक नाव), श-रा (शंभर).
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: विशेष हा शब्द शुद्ध आहे, ज्यात 'ष' चा वापर होतो.
स्पष्टीकरण: सशा ऐवजी 'ससा' हा शब्द योग्य आहे.
स्पष्टीकरण: भाषा या शब्दात 'श' चा वापर होतो.
स्पष्टीकरण: विषाद या शब्दात 'ष' चा वापर होतो.
स्पष्टीकरण: स चा उच्चार करताना जीभ दातांना लागते, म्हणून ते दंत्य आहे.
स्पष्टीकरण: आकाश हा शब्द शुद्ध आहे.
स्पष्टीकरण: ष चा उच्चार मूर्धेतून होतो.
स्पष्टीकरण: सहा हा शब्द बरोबर आहे.
स्पष्टीकरण: सिक्षण हा शब्द चुकीचा आहे, योग्य शब्द शिक्षण आहे.
स्पष्टीकरण: श चा उच्चार टाळूच्या साहाय्याने होतो, म्हणून ते तालव्य आहे.
स्पष्टीकरण: संसार हा शब्द शुद्ध आहे.
स्पष्टीकरण: षडयंत्र या शब्दात 'ष' चा वापर होतो.
स्पष्टीकरण: षभ्य असा शब्द नसून सभ्य असा शब्द आहे.
स्पष्टीकरण: शक्ती हा शब्द शुद्ध आहे.
स्पष्टीकरण: स चा उच्चार दंत्य आहे, म्हणून जिभेचा स्पर्श दातांना होतो.
स्पष्टीकरण: ससा हा शब्द बरोबर आहे.
स्पष्टीकरण: विशेस हा शब्द चुकीचा आहे, योग्य शब्द विशेष आहे.
स्पष्टीकरण: ष चा वापर संस्कृत तत्सम शब्दांत होतो.
स्पष्टीकरण: सभ्यता हा शब्द शुद्ध आहे.
स्पष्टीकरण: शहाणपण या शब्दात 'श' चा वापर होतो.