मराठी शुद्धलेखन: 'न' आणि 'ण' चा वापर | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी शुद्धलेखन: 'न' आणि 'ण' चा वापर
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी लेखनात 'न' आणि 'ण' या अक्षरांचा वापर करताना अनेकदा गोंधळ होतो. शुद्धलेखनाचे नियम पाळल्यास लेखनातील चुका टाळता येतात आणि भाषेचे सौंदर्य वाढते.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
शब्दातील 'र', 'ऋ', 'ष' या अक्षरांनंतर येणाऱ्या 'न' चा 'ण' होणे म्हणजे णत्व होय.
संस्कृत भाषेतून मराठीत जसेच्या तसे आलेले शब्द.
महत्त्वाचे मुद्दे
- र, ऋ, ष या अक्षरांनंतर येणारा 'न' बहुधा 'ण' होतो.
- एकाच पदात (शब्दात) 'र', 'ऋ', 'ष' आणि 'न' यांच्यामध्ये स्वर, क-वर्ग, प-वर्ग, य, व, ह यांपैकी कोणीही असल्यास 'न' चा 'ण' होतो.
- समासयुक्त शब्दांत 'ण' चा नियम लागू होत नाही.
- अनेक तद्भव शब्दांत 'न' चाच वापर होतो, उदा. कान, पान, रान.
महत्त्वाची तथ्ये
- मराठीतील क्रियापदांच्या रूपांत 'ण' चा वापर होत नाही, तिथे 'न' च वापरतात (उदा. जाणे, येणे).
- काही शब्दांत 'ण' हा मूळचाच असतो, उदा. बाण, वीणा, गुण.
उदाहरणे
णत्व नियमाची उदाहरणे
राम + अयन = रामायण, ऋण, कृष्ण, भूषण, भीषण.
न चा वापर
नयन, गगन, मन, जन, वन.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: संस्कृत नियमानुसार 'र' नंतर 'न' आल्यास त्याचे 'ण' होते, म्हणून 'रामायण' बरोबर आहे.
स्पष्टीकरण: भूषण हा तत्सम शब्द असून त्यात 'ण' चा वापर होतो.
स्पष्टीकरण: मराठी क्रियापदांच्या रूपांत नेहमी 'न' वापरतात.
स्पष्टीकरण: बाणन हा शब्द चुकीचा आहे, योग्य शब्द 'बाण' असा आहे.
स्पष्टीकरण: णत्व विधी म्हणजे 'न' चा 'ण' होणे.
स्पष्टीकरण: ऋण हा संस्कृत शब्द आहे.
स्पष्टीकरण: भीषण हा शब्द शुद्ध आहे.
स्पष्टीकरण: नयन हा शब्द 'न' नेच लिहिला जातो.
स्पष्टीकरण: र, ऋ, ष या अक्षरांमुळे 'ण' होतो.
स्पष्टीकरण: कण हा शब्द शुद्ध आहे.
स्पष्टीकरण: विष्णू असा शब्द बरोबर आहे, विषणू चुकीचा आहे.
स्पष्टीकरण: प्रमाण हा शब्द शुद्ध आहे.
स्पष्टीकरण: तत्सम शब्दांत 'ण' चा वापर अधिक होतो.
स्पष्टीकरण: क्षण हा शब्द शुद्ध आहे.
स्पष्टीकरण: गणित या शब्दात 'ण' चा वापर होतो.
स्पष्टीकरण: पुण्य हा शब्द शुद्ध आहे.
स्पष्टीकरण: नण हा शब्द चुकीचा आहे.
स्पष्टीकरण: वर्णन हा शब्द शुद्ध आहे.
स्पष्टीकरण: तृण या शब्दात 'ण' चा वापर होतो.
स्पष्टीकरण: कारण हा शब्द शुद्ध आहे.