मराठी शब्दसंपत्ती: शब्दांचे अर्थ | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी शब्दसंपत्ती: शब्दांचे अर्थ
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी भाषेतील शब्दसंपत्ती हा स्पर्धा परीक्षांचा अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. शब्दांचे अचूक अर्थ समजून घेतल्यास भाषेवर प्रभुत्व मिळवणे सोपे जाते. या घटकात आपण समानार्थी, विरुद्धार्थी आणि शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द यांचा अभ्यास करणार आहोत.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
एकाच अर्थाचे अनेक शब्द म्हणजे समानार्थी शब्द होय.
एखाद्या शब्दाच्या उलट अर्थ दर्शविणाऱ्या शब्दाला विरुद्धार्थी शब्द म्हणतात.
अनेक शब्दांच्या समूहाऐवजी एकच शब्द वापरून अर्थ व्यक्त करणे.
महत्त्वाचे मुद्दे
- शब्दांचे अर्थ समजून घेण्यासाठी वाचन वाढवणे आवश्यक आहे.
- अनेकदा तत्सम (संस्कृत) शब्दांचे अर्थ परीक्षेत विचारले जातात.
- शब्दांचा वाक्यात उपयोग करून अर्थ लक्षात ठेवणे सोपे जाते.
- विरुद्धार्थी शब्द ओळखताना शब्दाची जात (नाम, विशेषण) लक्षात घ्यावी.
महत्त्वाची तथ्ये
- मराठी शब्दसंग्रहात संस्कृत, फारसी, अरबी आणि इंग्रजी शब्दांचा मोठा प्रभाव आहे.
- परीक्षेत 'अनेकार्थी' शब्दांवर विशेष भर दिला जातो.
- शब्दसंपत्ती हा घटक पोलीस भरती आणि तलाठी भरतीमध्ये सर्वाधिक गुण मिळवून देणारा आहे.
उदाहरणे
समानार्थी शब्द
अग्नी - अनल, पावक, विस्तव.
विरुद्धार्थी शब्द
अमृत - विष.
शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द
ज्याला मरण नाही असा - अमर.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: अंबर म्हणजे आकाश किंवा वस्त्र.
स्पष्टीकरण: अमृतच्या विरुद्ध विष हा शब्द येतो.
स्पष्टीकरण: ज्याला मरण नाही त्याला 'अमर' म्हणतात.
स्पष्टीकरण: पंकज म्हणजे चिखलात जन्मलेले, म्हणजेच कमळ.
स्पष्टीकरण: उदयच्या विरुद्ध अस्त हा शब्द आहे.
स्पष्टीकरण: धरा म्हणजे पृथ्वी.
स्पष्टीकरण: सत्यच्या विरुद्ध असत्य हा शब्द योग्य आहे.
स्पष्टीकरण: ज्याला भीती नाही तो निर्भय.
स्पष्टीकरण: पावक म्हणजे अग्नी.
स्पष्टीकरण: यशच्या विरुद्ध अपयश.
स्पष्टीकरण: सागर म्हणजे समुद्र.
स्पष्टीकरण: आदरच्या विरुद्ध अनादर.
स्पष्टीकरण: निर्जन म्हणजे जिथे कोणीही नाही.
स्पष्टीकरण: शशी म्हणजे चंद्र.
स्पष्टीकरण: सुखच्या विरुद्ध दुःख.
स्पष्टीकरण: जल म्हणजे पाणी.
स्पष्टीकरण: स्वस्तच्या विरुद्ध महाग.
स्पष्टीकरण: ज्याला सर्व काही माहित आहे तो सर्वज्ञ.
स्पष्टीकरण: सखा म्हणजे मित्र.
स्पष्टीकरण: वरदानच्या विरुद्ध शाप.