MahaExam अभ्यास नोट्स

मराठी व्याकरण: समूहदर्शक शब्द | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

मराठी व्याकरण: समूहदर्शक शब्द

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

मराठी भाषेत विशिष्ट वस्तू, प्राणी किंवा व्यक्तींच्या समूहाला संबोधण्यासाठी काही खास शब्द वापरले जातात, त्यांना 'समूहदर्शक शब्द' म्हणतात. स्पर्धा परीक्षांमध्ये यावर आधारित प्रश्न हमखास विचारले जातात.

सविस्तर माहिती

समूहदर्शक शब्द म्हणजे एकाच प्रकारच्या अनेक घटकांच्या एकत्रित समूहाला दिलेले नाव. उदा. सैनिकांचा 'सैन्य' किंवा 'पलटन' असा समूह असतो. हे शब्द पाठांतर करणे आवश्यक आहे कारण ते भाषेचे सौंदर्य वाढवतात आणि परीक्षेत अचूक गुण मिळवून देतात.

महत्त्वाच्या संज्ञा

समूहदर्शक शब्द

एकाच जातीच्या अनेक वस्तू किंवा प्राण्यांच्या एकत्रित समूहाला जो विशिष्ट शब्द वापरला जातो, त्याला समूहदर्शक शब्द म्हणतात.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • समूहदर्शक शब्द हे नाम या शब्दाच्या जातीशी संबंधित आहेत.
  • प्राणी, पक्षी, वस्तू आणि व्यक्ती यांच्यासाठी वेगवेगळे समूहदर्शक शब्द असतात.
  • हे शब्द जसेच्या तसे लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे, कारण यात बदल केल्यास अर्थ बदलू शकतो.
  • स्पर्धा परीक्षेत जोड्या लावा किंवा रिकाम्या जागी योग्य शब्द निवडा अशा स्वरूपात प्रश्न येतात.

महत्त्वाची तथ्ये

  • केळ्यांच्या घडला 'लुम' असेही म्हणतात.
  • सैनिकांच्या समूहाला 'पलटन' किंवा 'तुकडी' म्हणतात.
  • तारकांच्या समूहाला 'पुंजका' म्हणतात.
  • भाकऱ्यांच्या समूहाला 'चवड' म्हणतात.

उदाहरणे

प्राणी व पक्षी

हत्तींचा कळप, मुंग्यांची रांग, पक्षांचा थवा, लाकडांची मोळी.

व्यक्ती व वस्तू

सैनिकांची तुकडी, प्रवाशांची झुंबड, पुस्तकांचा संच, फुलांचा गुच्छ.

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

दररोज किमान १० समूहदर्शक शब्दांचे वाचन करा.
समान वाटणाऱ्या शब्दांमधील फरक ओळखा (उदा. सैनिकांची तुकडी आणि सैनिकांचे सैन्य).
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांमधील समूहदर्शक शब्दांची यादी तयार करा.

⚠️ सामान्य चुका

अनेकदा विद्यार्थी 'कळप' हा शब्द सर्व प्राण्यांसाठी वापरतात, पण तो चुकीचा आहे.
वस्तूंच्या समूहासाठी 'थवा' वापरणे चुकीचे आहे, थवा हा पक्ष्यांसाठी असतो.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. केळ्यांच्या लोंबणाऱ्या समूहाला काय म्हणतात?
अघड
बजुडी
कमोळी
डसंच
योग्य उत्तर: अ) घड

स्पष्टीकरण: केळ्यांच्या समूहाला 'घड' किंवा 'लुम' म्हणतात.
2. पक्षांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अकळप
बथवा
कगट
डटोळी
योग्य उत्तर: ब) थवा

स्पष्टीकरण: पक्षांच्या समूहाला 'थवा' म्हणतात.
3. सैनिकांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अगराडा
बझुंड
कपलटन
डरांग
योग्य उत्तर: क) पलटन

स्पष्टीकरण: सैनिकांच्या समूहाला 'पलटन' किंवा 'तुकडी' म्हणतात.
4. मुंग्यांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अरांग
बथवा
ककळप
डगट
योग्य उत्तर: अ) रांग

स्पष्टीकरण: मुंग्यांच्या समूहाला 'रांग' म्हणतात.
5. फुलांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अगुच्छ
बजुडी
कघड
डसंच
योग्य उत्तर: अ) गुच्छ

स्पष्टीकरण: फुलांच्या समूहाला 'गुच्छ' म्हणतात.
6. प्रवाशांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अगर्दी
बझुंबड
कगराडा
डटोळी
योग्य उत्तर: ब) झुंबड

स्पष्टीकरण: प्रवाशांच्या समूहाला 'झुंबड' म्हणतात.
7. तारकांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अपुंजका
बसमूह
कथवा
डरास
योग्य उत्तर: अ) पुंजका

स्पष्टीकरण: तारकांच्या समूहाला 'पुंजका' म्हणतात.
8. भाकऱ्यांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अमोळी
बचवड
कजुडी
डघड
योग्य उत्तर: ब) चवड

स्पष्टीकरण: भाकऱ्यांच्या समूहाला 'चवड' म्हणतात.
9. लाकडांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अमोळी
बजुडी
कचवड
डगट्टा
योग्य उत्तर: अ) मोळी

स्पष्टीकरण: लाकडांच्या समूहाला 'मोळी' म्हणतात.
10. पुस्तकांच्या समूहाला काय म्हणतात?
असंच
बगट्टा
कजुडी
डरांग
योग्य उत्तर: अ) संच

स्पष्टीकरण: पुस्तकांच्या समूहाला 'संच' म्हणतात.
11. गवताच्या पेंढ्यांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अजुडी
बमोळी
कभार
डगट्टा
योग्य उत्तर: क) भार

स्पष्टीकरण: गवताच्या पेंढ्यांच्या समूहाला 'भार' म्हणतात.
12. चोरांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अटोळी
बझुंड
कगट
डकळप
योग्य उत्तर: अ) टोळी

स्पष्टीकरण: चोरांच्या समूहाला 'टोळी' म्हणतात.
13. हत्तींच्या समूहाला काय म्हणतात?
अथवा
बकळप
कटोळी
डगट
योग्य उत्तर: ब) कळप

स्पष्टीकरण: हत्तींच्या समूहाला 'कळप' म्हणतात.
14. नोटांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अजुडी
बगट्टा
कसंच
डमोळी
योग्य उत्तर: ब) गट्टा

स्पष्टीकरण: नोटांच्या समूहाला 'गट्टा' म्हणतात.
15. पर्वतांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अरांग
बमालिका
कसमूह
डपुंजका
योग्य उत्तर: अ) रांग

स्पष्टीकरण: पर्वतांच्या समूहाला 'रांग' म्हणतात.
16. विटांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अचवड
बगट्टा
कजुडी
डमोळी
योग्य उत्तर: अ) चवड

स्पष्टीकरण: विटांच्या समूहाला 'चवड' म्हणतात.
17. साखळीच्या समूहाला काय म्हणतात?
अजुडी
बसंच
कगट्टा
डमालिका
योग्य उत्तर: ड) मालिका

स्पष्टीकरण: साखळीच्या समूहाला 'मालिका' म्हणतात.
18. वाद्यांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अवृंद
बगट
कसंच
डटोळी
योग्य उत्तर: अ) वृंद

स्पष्टीकरण: वाद्यांच्या समूहाला 'वृंद' म्हणतात.
19. जहाजांच्या समूहाला काय म्हणतात?
अताफा
बकाफिला
कसमूह
डगट
योग्य उत्तर: अ) ताफा

स्पष्टीकरण: जहाजांच्या समूहाला 'ताफा' म्हणतात.
20. उसाच्या समूहाला काय म्हणतात?
अमोळी
बजुडी
कभार
डचवड
योग्य उत्तर: ब) जुडी

स्पष्टीकरण: उसाच्या समूहाला 'जुडी' म्हणतात.