मराठी व्याकरण: सदृश शब्द (शब्दयुग्मे आणि अर्थभेद) | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी व्याकरण: सदृश शब्द (शब्दयुग्मे आणि अर्थभेद)
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी भाषेत अनेक शब्द उच्चारायला सारखे वाटतात, परंतु त्यांचे अर्थ पूर्णपणे भिन्न असतात. अशा शब्दांना 'सदृश शब्द' किंवा 'उच्चारसाम्य असलेले शब्द' म्हणतात. स्पर्धा परीक्षांमध्ये अशा शब्दांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात, जिथे अचूक अर्थ ओळखणे महत्त्वाचे असते.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
उच्चार किंवा लेखनात साम्य असूनही भिन्न अर्थ असणारे शब्द.
दोन शब्द एकत्र येऊन एक विशिष्ट अर्थ दर्शवतात, त्यांना शब्दयुग्मे म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- ऱ्हस्व आणि दीर्घ वेलांटीमुळे शब्दाचा अर्थ पूर्णपणे बदलू शकतो.
- उच्चारातील सूक्ष्म फरकाकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.
- अनेकदा तत्सम (संस्कृत) शब्दांच्या वापरामुळे असे शब्द तयार होतात.
- वाक्यप्रयोगात शब्दाचा अर्थ समजून घेणे सोपे जाते.
महत्त्वाची तथ्ये
- मराठी परीक्षेत 'दिन-दीन', 'सूत-सुत', 'अनल-अनिल' हे शब्द वारंवार विचारले जातात.
- अनेकदा शब्दांच्या जोड्या देऊन त्यांचा योग्य अर्थाचा पर्याय निवडायला सांगितला जातो.
- उच्चार करताना 'न' आणि 'ण' किंवा 'ल' आणि 'ळ' यांच्या फरकामुळेही अर्थ बदलतात.
उदाहरणे
अर्थातील फरक
१. दिन (दिवस) - दीन (गरीब). २. सूत (धागा) - सुत (मुलगा). ३. कळी (फुलाची कळी) - काळी (रंग).
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: दिन म्हणजे दिवस आणि दीन म्हणजे गरीब.
स्पष्टीकरण: सूत म्हणजे धागा आणि सुत म्हणजे मुलगा.
स्पष्टीकरण: अनल म्हणजे अग्नी आणि अनिल म्हणजे वारा.
स्पष्टीकरण: अनिल म्हणजे वारा.
स्पष्टीकरण: कळी म्हणजे फुलाची अवस्था आणि काळी म्हणजे रंगाचा प्रकार.
स्पष्टीकरण: कार म्हणजे एखादे काम करणारा (उदा. चित्रकार).
स्पष्टीकरण: कुल म्हणजे वंश आणि कूळ म्हणजे शेतकरी किंवा कुटुंब.
स्पष्टीकरण: गट म्हणजे समूह आणि गाठ म्हणजे गाठ मारणे.
स्पष्टीकरण: पायरी या अर्थाने पाय शब्द वापरला जातो.
स्पष्टीकरण: शारद म्हणजे शरद ऋतूशी संबंधित.
स्पष्टीकरण: हंस म्हणजे पक्षी आणि हस म्हणजे हसण्याची क्रिया.
स्पष्टीकरण: वदन म्हणजे तोंड किंवा मुख.
स्पष्टीकरण: वंदन म्हणजे नमस्कार करणे.
स्पष्टीकरण: साधन म्हणजे साहित्य आणि साधना म्हणजे तपश्चर्या किंवा सराव.
स्पष्टीकरण: समान म्हणजे सारखे आणि सामान म्हणजे वस्तू.
स्पष्टीकरण: अक्ष म्हणजे डोळा किंवा आस.
स्पष्टीकरण: अक्षय म्हणजे ज्याचा क्षय (नाश) होत नाही.
स्पष्टीकरण: कथा म्हणजे गोष्ट आणि कठ्ठा म्हणजे ओटा.
स्पष्टीकरण: तीर म्हणजे बाण आणि नदीचा काठ.
स्पष्टीकरण: सुता म्हणजे मुलगी.