मराठी व्याकरण: विरुद्धार्थी शब्द (Antonyms) | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी व्याकरण: विरुद्धार्थी शब्द (Antonyms)
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी भाषेत शब्दसंपत्तीला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. विरुद्धार्थी शब्द म्हणजे एकमेकांच्या उलट अर्थ दर्शवणारे शब्द. स्पर्धा परीक्षांमध्ये शब्दसंग्रहावर आधारित प्रश्नांमध्ये विरुद्धार्थी शब्दांचा समावेश मोठ्या प्रमाणावर असतो.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
ज्या शब्दांचा अर्थ एकमेकांच्या उलट किंवा विरोधी असतो, त्यांना विरुद्धार्थी शब्द म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- विरुद्धार्थी शब्द हे नाम, विशेषण किंवा क्रियापद अशा कोणत्याही शब्दाचे असू शकतात.
- अनेकदा शब्दाच्या सुरुवातीला 'अ', 'अन', 'वि', 'नि' हे उपसर्ग लावून विरुद्धार्थी शब्द तयार होतात.
- विरुद्धार्थी शब्द लिहिताना मूळ शब्दाची जात (Part of Speech) बदलू नये.
- परीक्षेत विचारले जाणारे शब्द हे बऱ्याचदा तत्सम (संस्कृत) स्वरूपाचे असतात.
महत्त्वाची तथ्ये
- मराठी परीक्षेत 'विरुद्धार्थी शब्द ओळखा' किंवा 'योग्य जोडी निवडा' अशा स्वरूपाचे प्रश्न विचारले जातात.
- काही शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द हे संदर्भाप्रमाणे बदलू शकतात.
- शब्दसंग्रह वाढवण्यासाठी दररोज किमान १० नवीन शब्दांचा सराव करणे फायदेशीर ठरते.
उदाहरणे
सामान्य विरुद्धार्थी शब्द
अमृत - विष, आकाश - पाताळ, उधळ्या - काटकसरी, साक्षर - निरक्षर.
उपसर्ग वापरून तयार होणारे शब्द
सत्य - असत्य, न्याय - अन्याय, सुपीक - नापीक, अनुकूल - प्रतिकूल.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: अमृतचा विरुद्धार्थी शब्द विष आहे.
स्पष्टीकरण: आकाशचा विरुद्धार्थी शब्द पाताळ आहे.
स्पष्टीकरण: सत्यचा विरुद्धार्थी शब्द असत्य आहे.
स्पष्टीकरण: सुपीकचा विरुद्धार्थी शब्द नापीक आहे.
स्पष्टीकरण: अनुकूलचा विरुद्धार्थी शब्द प्रतिकूल आहे.
स्पष्टीकरण: साक्षरचा विरुद्धार्थी शब्द निरक्षर आहे.
स्पष्टीकरण: उधळ्याचा विरुद्धार्थी शब्द काटकसरी आहे.
स्पष्टीकरण: यशचा विरुद्धार्थी शब्द अपयश आहे.
स्पष्टीकरण: सजीवचा विरुद्धार्थी शब्द निर्जीव आहे.
स्पष्टीकरण: प्रशंसाचा विरुद्धार्थी शब्द निंदा आहे.
स्पष्टीकरण: आळशीचा विरुद्धार्थी शब्द उद्योगी आहे.
स्पष्टीकरण: अंधारचा विरुद्धार्थी शब्द प्रकाश आहे.
स्पष्टीकरण: श्रीमंतचा विरुद्धार्थी शब्द गरीब आहे.
स्पष्टीकरण: सुरुवातचा विरुद्धार्थी शब्द शेवट आहे.
स्पष्टीकरण: आदरचा विरुद्धार्थी शब्द अनादर आहे.
स्पष्टीकरण: सुगंधचा विरुद्धार्थी शब्द दुर्गंधी आहे.
स्पष्टीकरण: कठोरचा विरुद्धार्थी शब्द मृदू आहे.
स्पष्टीकरण: सुलभचा विरुद्धार्थी शब्द दुर्लभ आहे.
स्पष्टीकरण: पापचा विरुद्धार्थी शब्द पुण्य आहे.
स्पष्टीकरण: हसणेचा विरुद्धार्थी शब्द रडणे आहे.