MahaExam अभ्यास नोट्स

मराठी व्याकरण: विशेषण (Adjective) | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

मराठी व्याकरण: विशेषण (Adjective)

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

नामाबद्दल विशेष माहिती सांगून नामाची व्याप्ती मर्यादित करणाऱ्या शब्दाला 'विशेषण' असे म्हणतात. मराठी व्याकरणात विशेषण हा विकारी शब्दांचा एक महत्त्वाचा प्रकार आहे.

सविस्तर माहिती

विशेषण हे नेहमी नामाच्या किंवा सर्वनामाच्या आधी येते. ज्या नामाबद्दल विशेषण माहिती सांगते, त्याला 'विशेष्य' असे म्हणतात. विशेषणाचे मुख्य तीन प्रकार पडतात: गुणवाचक, संख्यावाचक आणि सार्वनामिक विशेषण.

महत्त्वाच्या संज्ञा

विशेषण

नामाबद्दल विशेष माहिती सांगणारा शब्द.

विशेष्य

ज्या नामाबद्दल विशेषण माहिती सांगते, ते नाम.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • विशेषण हे लिंग, वचन आणि विभक्तीनुसार बदलते (विकारी शब्द).
  • गुणवाचक विशेषण नामाचे गुण, दोष किंवा अवस्था दर्शवते.
  • संख्यावाचक विशेषण नामाची संख्या दर्शवते.
  • सार्वनामिक विशेषण हे सर्वनामांपासून बनलेले असते.

महत्त्वाची तथ्ये

  • विशेषण हे नामाच्या आधी येते, तर क्रियाविशेषण हे क्रियापदाबद्दल माहिती देते.
  • संख्यावाचक विशेषणाचे गणनावाचक, क्रमवाचक, आवृत्तीवाचक, पृथकत्ववाचक आणि अनिश्चित असे उपप्रकार आहेत.

उदाहरणे

गुणवाचक

हुशार मुलगा (हुशार हे गुणवाचक विशेषण आहे).

संख्यावाचक

दहा आंबे (दहा हे संख्यावाचक विशेषण आहे).

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

वाक्यातील नामाला 'कसा/कशी/कसे' असा प्रश्न विचारल्यास विशेषण मिळते.
संख्यावाचक विशेषण ओळखताना संख्येचा बोध होतो का ते तपासा.

⚠️ सामान्य चुका

क्रियाविशेषण आणि विशेषण यात गल्लत करणे.
सर्वनाम आणि सार्वनामिक विशेषण यात फरक न ओळखणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. नामाबद्दल विशेष माहिती सांगणाऱ्या शब्दाला काय म्हणतात?
अनाम
बसर्वनाम
कविशेषण
डक्रियापद
योग्य उत्तर: क) विशेषण

स्पष्टीकरण: नामाची व्याप्ती मर्यादित करणाऱ्या शब्दाला विशेषण म्हणतात.
2. 'हुशार मुलगा' यातील विशेषण ओळखा.
अमुलगा
बहुशार
कआहे
डकाही नाही
योग्य उत्तर: ब) हुशार

स्पष्टीकरण: मुलगा या नामाबद्दल 'हुशार' हे विशेष माहिती सांगते.
3. 'पांढरा शुभ्र ससा' यातील 'पांढरा शुभ्र' हे कोणते विशेषण आहे?
असंख्यावाचक
बसार्वनामिक
कगुणवाचक
डयापैकी नाही
योग्य उत्तर: क) गुणवाचक

स्पष्टीकरण: हे सशाचा रंग (गुण) दर्शवते.
4. विशेषणाचे मुख्य किती प्रकार आहेत?
अदोन
बतीन
कचार
डपाच
योग्य उत्तर: ब) तीन

स्पष्टीकरण: गुणवाचक, संख्यावाचक आणि सार्वनामिक असे तीन मुख्य प्रकार आहेत.
5. 'दहा रुपये' यातील 'दहा' हे कोणते विशेषण आहे?
अगुणवाचक
बसंख्यावाचक
कसार्वनामिक
डनाम
योग्य उत्तर: ब) संख्यावाचक

स्पष्टीकरण: दहा ही संख्या दर्शवते.
6. 'तो मुलगा' यातील 'तो' हे कोणते विशेषण आहे?
अगुणवाचक
बसंख्यावाचक
कसार्वनामिक
डनाम
योग्य उत्तर: क) सार्वनामिक

स्पष्टीकरण: सर्वनामापासून बनलेले विशेषण म्हणजे सार्वनामिक विशेषण.
7. ज्या नामाबद्दल विशेषण माहिती सांगते, त्याला काय म्हणतात?
अविशेष्य
बनाम
कसर्वनाम
डक्रियापद
योग्य उत्तर: अ) विशेष्य

स्पष्टीकरण: विशेषण ज्या नामासाठी वापरले जाते, त्याला विशेष्य म्हणतात.
8. 'पाचवा वर्ग' यातील 'पाचवा' हे कोणते विशेषण आहे?
अगणनावाचक
बक्रमवाचक
कआवृत्तीवाचक
डपृथकत्ववाचक
योग्य उत्तर: ब) क्रमवाचक

स्पष्टीकरण: पाचवा हा क्रम दर्शवतो.
9. 'दुप्पट मुले' यातील 'दुप्पट' हे कोणते विशेषण आहे?
अगणनावाचक
बक्रमवाचक
कआवृत्तीवाचक
डअनिश्चित
योग्य उत्तर: क) आवृत्तीवाचक

स्पष्टीकरण: दुप्पट हे आवृत्ती दर्शवते.
10. 'काही लोक' यातील 'काही' हे कोणते विशेषण आहे?
अनिश्चित संख्यावाचक
बअनिश्चित संख्यावाचक
कगुणवाचक
डसार्वनामिक
योग्य उत्तर: ब) अनिश्चित संख्यावाचक

स्पष्टीकरण: काही म्हणजे नेमकी संख्या माहीत नाही, म्हणून अनिश्चित.
11. 'गोड आंबा' यातील 'गोड' हे काय आहे?
अनाम
बविशेषण
कक्रियापद
डसर्वनाम
योग्य उत्तर: ब) विशेषण

स्पष्टीकरण: आंब्याचा गुण दर्शवणारे विशेषण.
12. 'असा माणूस' यातील 'असा' हे कोणते विशेषण आहे?
अगुणवाचक
बसंख्यावाचक
कसार्वनामिक
डनाम
योग्य उत्तर: क) सार्वनामिक

स्पष्टीकरण: हे सर्वनामापासून बनलेले विशेषण आहे.
13. विशेषण हे कोणत्या शब्दांच्या जातीत मोडते?
अअविकारी
बविकारी
कउभयान्वयी
डकेवलप्रयोगी
योग्य उत्तर: ब) विकारी

स्पष्टीकरण: विशेषण लिंग, वचन आणि विभक्तीनुसार बदलते, म्हणून ते विकारी आहे.
14. 'दोन मुले' यातील 'दोन' हे कोणते विशेषण आहे?
अगणनावाचक
बक्रमवाचक
कआवृत्तीवाचक
डपृथकत्ववाचक
योग्य उत्तर: अ) गणनावाचक

स्पष्टीकरण: दोन ही गणना दर्शवते.
15. 'प्रत्येकी दहा रुपये' यातील 'प्रत्येकी' हे कोणते विशेषण आहे?
अगणनावाचक
बक्रमवाचक
कआवृत्तीवाचक
डपृथकत्ववाचक
योग्य उत्तर: ड) पृथकत्ववाचक

स्पष्टीकरण: प्रत्येकी हे पृथकत्व दर्शवते.
16. 'निळा आकाश' यातील 'निळा' हे काय आहे?
अनाम
बविशेषण
कक्रियाविशेषण
डसर्वनाम
योग्य उत्तर: ब) विशेषण

स्पष्टीकरण: आकाशाचा रंग (गुण) दर्शवणारे विशेषण.
17. खालीलपैकी कोणते विशेषण नाही?
अचांगला
बपाच
कतो
डधावणे
योग्य उत्तर: ड) धावणे

स्पष्टीकरण: धावणे हे क्रियापद आहे.
18. 'आमची शाळा' यातील 'आमची' हे कोणते विशेषण आहे?
अगुणवाचक
बसंख्यावाचक
कसार्वनामिक
डनाम
योग्य उत्तर: क) सार्वनामिक

स्पष्टीकरण: आम्ही या सर्वनामापासून बनलेले विशेषण.
19. 'थंड पाणी' यातील 'थंड' हे कोणते विशेषण आहे?
अगुणवाचक
बसंख्यावाचक
कसार्वनामिक
डनाम
योग्य उत्तर: अ) गुणवाचक

स्पष्टीकरण: पाण्याची अवस्था (गुण) दर्शवते.
20. विशेषण नेहमी कोणाबद्दल माहिती सांगते?
अक्रियापदाबद्दल
बनामाबद्दल
कक्रियाविशेषणाबद्दल
डकेवळ अव्ययाबद्दल
योग्य उत्तर: ब) नामाबद्दल

स्पष्टीकरण: विशेषण हे नामाची व्याप्ती मर्यादित करते.