मराठी व्याकरण: उभयान्वयी अव्यय | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी व्याकरण: उभयान्वयी अव्यय
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
दोन किंवा अधिक शब्द किंवा दोन किंवा अधिक वाक्ये यांना जोडणाऱ्या अविकारी शब्दाला 'उभयान्वयी अव्यय' असे म्हणतात. हे शब्द वाक्यातील संबंध दर्शवण्यासाठी वापरले जातात.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
जे अव्यय दोन मुख्य किंवा स्वतंत्र वाक्ये जोडतात, त्यांना प्रधानत्वसूचक म्हणतात.
जे अव्यय एक मुख्य आणि एक गौण वाक्य जोडतात, त्यांना गौणत्वसूचक म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- उभयान्वयी अव्यय हे अविकारी असतात, म्हणजे त्यांच्या रूपात लिंग, वचन किंवा विभक्तीनुसार बदल होत नाही.
- प्रधानत्वसूचकचे चार उपप्रकार आहेत: समुच्चयबोधक, विकल्पबोधक, न्यूनत्वबोधक आणि परिणामबोधक.
- गौणत्वसूचकचे चार उपप्रकार आहेत: स्वरूपबोधक, कारणबोधक, उद्देशबोधक आणि संकेतबोधक.
महत्त्वाची तथ्ये
- आणि, व, शिवाय ही समुच्चयबोधक अव्यये आहेत.
- किंवा, अथवा, वा ही विकल्पबोधक अव्यये आहेत.
- म्हणून, सबब ही परिणामबोधक अव्यये आहेत.
- कारण, की, म्हणजे ही गौणत्वसूचक अव्यये आहेत.
उदाहरणे
समुच्चयबोधक
राम आणि श्याम शाळेत गेले. (येथे 'आणि' हे दोन शब्द जोडते.)
न्यूनत्वबोधक
तो हुशार आहे, पण अभ्यास करत नाही. (येथे 'पण' न्यूनत्व दर्शवते.)
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: दोन शब्द किंवा वाक्ये जोडणाऱ्या अविकारी शब्दाला उभयान्वयी अव्यय म्हणतात.
स्पष्टीकरण: 'आणि' हे दोन गोष्टींचा समुच्चय करते, म्हणून ते समुच्चयबोधक आहे.
स्पष्टीकरण: प्रधानत्वसूचक उभयान्वयी अव्ययाने जोडलेली वाक्ये संयुक्त असतात.
स्पष्टीकरण: 'किंवा' हे विकल्पबोधक आहे, न्यूनत्वबोधक नाही.
स्पष्टीकरण: येथे पास होण्याचा उद्देश सांगितला आहे, म्हणून हे उद्देशबोधक आहे.
स्पष्टीकरण: 'किंवा' हे दोन पर्यायांपैकी एक निवड सुचवते, म्हणून ते विकल्पबोधक आहे.
स्पष्टीकरण: 'म्हणून' हे क्रियेचा परिणाम दर्शवते.
स्पष्टीकरण: प्रधानत्वसूचक अव्ययाने जोडलेले वाक्य संयुक्त असते.
स्पष्टीकरण: 'कारण' हे कारणबोधक गौणत्वसूचक अव्यय आहे.
स्पष्टीकरण: 'की' हे स्वरूप स्पष्ट करण्यासाठी वापरले जाते.
स्पष्टीकरण: 'जरी-तरी' हे अट किंवा संकेत दर्शवतात.
स्पष्टीकरण: समुच्चय, विकल्प, न्यूनत्व आणि परिणाम असे चार उपप्रकार आहेत.
स्पष्टीकरण: 'वा' हे विकल्प दर्शवते (उदा. चहा वा कॉफी).
स्पष्टीकरण: स्वरूप, कारण, उद्देश आणि संकेत असे चार उपप्रकार आहेत.
स्पष्टीकरण: येथे येण्यावर जाण्याची अट अवलंबून आहे, म्हणून हे संकेतबोधक आहे.
स्पष्टीकरण: 'अथवा' हे विकल्पबोधक आहे.
स्पष्टीकरण: 'परंतु' हे न्यूनत्व दर्शवते.
स्पष्टीकरण: दोन मुख्य वाक्ये जोडणारी अव्यये प्रधानत्वसूचक असतात.
स्पष्टीकरण: 'सबब' म्हणजे 'म्हणून', जे परिणाम दर्शवते.
स्पष्टीकरण: उभयान्वयी अव्यय हे अविकारी (अव्यय) असतात.