MahaExam अभ्यास नोट्स

मराठी व्याकरण: अनिश्चित सर्वनाम (सामान्य सर्वनाम) | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

मराठी व्याकरण: अनिश्चित सर्वनाम (सामान्य सर्वनाम)

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

मराठी व्याकरणात सर्वनामांचे विविध प्रकार आहेत. त्यापैकी 'अनिश्चित सर्वनाम' किंवा 'सामान्य सर्वनाम' हा एक महत्त्वाचा प्रकार आहे, जो वाक्यात नेमकी कोणती व्यक्ती किंवा वस्तू आहे हे स्पष्ट करत नाही.

सविस्तर माहिती

ज्या सर्वनामांचा उपयोग वाक्यात कोणत्या नामाबद्दल माहिती दिली आहे हे निश्चितपणे सांगता येत नाही, त्यांना 'अनिश्चित सर्वनाम' किंवा 'सामान्य सर्वनाम' म्हणतात. ही सर्वनामे सहसा 'कोण' आणि 'काय' या शब्दांपासून बनतात, परंतु त्यांचा वापर प्रश्न विचारण्यासाठी नसून अनिश्चितता दर्शवण्यासाठी केला जातो.

महत्त्वाच्या संज्ञा

अनिश्चित सर्वनाम

ज्या सर्वनामांतून विशिष्ट व्यक्ती किंवा वस्तूचा बोध होत नाही, त्यांना अनिश्चित सर्वनाम म्हणतात.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • अनिश्चित सर्वनामांमध्ये मुख्यत्वे 'कोण' आणि 'काय' या शब्दांचा वापर होतो.
  • या सर्वनामांचा वापर प्रश्न विचारण्यासाठी केला जात नाही.
  • ही सर्वनामे वाक्यात अनिश्चितता दर्शवतात.
  • यांना 'सामान्य सर्वनाम' असेही म्हणतात.

महत्त्वाची तथ्ये

  • अनिश्चित सर्वनामे वाक्याच्या सुरुवातीला किंवा मध्ये येऊ शकतात.
  • ही सर्वनामे अनिश्चितता दर्शवण्यासाठी वापरली जातात, त्यामुळे ती प्रश्नार्थक नसतात.
  • मराठी परीक्षेत 'कोण' आणि 'काय' हे शब्द प्रश्नार्थक आहेत की अनिश्चित, हे ओळखण्यावर प्रश्न विचारले जातात.

उदाहरणे

उदाहरण १

कोणी कोणास हसू नये. (येथे 'कोणी' आणि 'कोणास' हे अनिश्चित सर्वनाम आहे.)

उदाहरण २

त्याला काहीतरी हवे आहे. (येथे 'काहीतरी' हे अनिश्चित सर्वनाम आहे.)

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

वाक्य वाचा आणि त्यातून प्रश्न विचारला जात आहे की अनिश्चितता दर्शवली जात आहे, हे तपासा.
जर वाक्याच्या शेवटी प्रश्नचिन्ह नसेल, तर ते बहुधा अनिश्चित सर्वनाम असते.
परीक्षेत 'कोणी', 'काही', 'कोणाला' या शब्दांवर लक्ष केंद्रित करा.

⚠️ सामान्य चुका

प्रश्नार्थक सर्वनाम आणि अनिश्चित सर्वनाम यांच्यातील फरक न ओळखणे.
वाक्याचा अर्थ न समजता केवळ शब्दावर आधारित उत्तर देणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. खालीलपैकी अनिश्चित सर्वनाम ओळखा.
अमी
बतू
ककोणी
डतो
योग्य उत्तर: क) कोणी

स्पष्टीकरण: 'कोणी' हे अनिश्चित सर्वनाम आहे, कारण ते विशिष्ट व्यक्तीचा बोध करून देत नाही.
2. 'कोणी कोणास हसू नये' या वाक्यातील 'कोणी' हे कोणते सर्वनाम आहे?
अपुरुषवाचक
बअनिश्चित
कदर्शक
डसंबंधी
योग्य उत्तर: ब) अनिश्चित

स्पष्टीकरण: येथे 'कोणी' हे अनिश्चितता दर्शवते, म्हणून ते अनिश्चित सर्वनाम आहे.
3. अनिश्चित सर्वनामाला दुसरे काय म्हणतात?
असामान्य सर्वनाम
बविशेष सर्वनाम
कप्रश्नार्थक सर्वनाम
डदर्शक सर्वनाम
योग्य उत्तर: अ) सामान्य सर्वनाम

स्पष्टीकरण: अनिश्चित सर्वनामाला 'सामान्य सर्वनाम' असेही म्हणतात.
4. 'काहीतरी' हे कोणत्या प्रकारचे सर्वनाम आहे?
अदर्शक
बअनिश्चित
कप्रश्नार्थक
डआत्मवाचक
योग्य उत्तर: ब) अनिश्चित

स्पष्टीकरण: 'काहीतरी' हे अनिश्चित सर्वनाम आहे.
5. खालीलपैकी कोणते सर्वनाम अनिश्चित सर्वनाम नाही?
अकोणी
बकाही
ककोणाला
डमी
योग्य उत्तर: ड) मी

स्पष्टीकरण: 'मी' हे पुरुषवाचक सर्वनाम आहे.
6. 'कोणीही यावे' या वाक्यात 'कोणीही' हे काय आहे?
अविशेषण
बक्रियापद
कअनिश्चित सर्वनाम
डनाम
योग्य उत्तर: क) अनिश्चित सर्वनाम

स्पष्टीकरण: 'कोणीही' हे अनिश्चित सर्वनाम आहे.
7. अनिश्चित सर्वनामाचा वापर कशासाठी केला जातो?
अप्रश्न विचारण्यासाठी
बअनिश्चितता दर्शवण्यासाठी
कनावाचा उल्लेख करण्यासाठी
डआज्ञा देण्यासाठी
योग्य उत्तर: ब) अनिश्चितता दर्शवण्यासाठी

स्पष्टीकरण: अनिश्चित सर्वनामाचा वापर अनिश्चितता दर्शवण्यासाठी केला जातो.
8. 'कोणास काही देऊ नये' या वाक्यात किती अनिश्चित सर्वनामे आहेत?
अएक
बदोन
कतीन
डशून्य
योग्य उत्तर: ब) दोन

स्पष्टीकरण: 'कोणास' आणि 'काही' ही दोन अनिश्चित सर्वनामे आहेत.
9. खालीलपैकी कोणते वाक्य अनिश्चित सर्वनामाचे उदाहरण आहे?
अतू कोठे जातोस?
बकोणी कोणास मदत करावी?
कतो मुलगा हुशार आहे.
डमी अभ्यास करतो.
योग्य उत्तर: ब) कोणी कोणास मदत करावी?

स्पष्टीकरण: 'कोणी कोणास मदत करावी' हे अनिश्चित सर्वनामाचे उदाहरण आहे.
10. प्रश्नार्थक सर्वनाम आणि अनिश्चित सर्वनाम यात मुख्य फरक कोणता?
अअर्थाचा
बलिपीचा
ककाळाचा
डलिंगाचा
योग्य उत्तर: अ) अर्थाचा

स्पष्टीकरण: प्रश्नार्थक सर्वनाम प्रश्न विचारते, तर अनिश्चित सर्वनाम अनिश्चितता दर्शवते.
11. 'काही' हे सर्वनाम कोणत्या प्रकारात येते?
अदर्शक
बअनिश्चित
कसंबंधी
डपुरुषवाचक
योग्य उत्तर: ब) अनिश्चित

स्पष्टीकरण: 'काही' हे अनिश्चित सर्वनाम आहे.
12. वाक्यात 'कोणी' हा शब्द प्रश्नार्थक कधी असतो?
अजेव्हा तो अनिश्चितता दर्शवतो
बजेव्हा तो प्रश्न विचारण्यासाठी वापरला जातो
कजेव्हा तो नामाच्या ऐवजी येतो
डजेव्हा तो वाक्याच्या शेवटी येतो
योग्य उत्तर: ब) जेव्हा तो प्रश्न विचारण्यासाठी वापरला जातो

स्पष्टीकरण: जेव्हा 'कोणी' प्रश्न विचारण्यासाठी वापरला जातो, तेव्हा तो प्रश्नार्थक असतो.
13. 'कोणालाही बोलवू नका' या वाक्यातील 'कोणालाही' हे काय आहे?
अअनिश्चित सर्वनाम
बदर्शक सर्वनाम
कप्रश्नार्थक सर्वनाम
डपुरुषवाचक सर्वनाम
योग्य उत्तर: अ) अनिश्चित सर्वनाम

स्पष्टीकरण: 'कोणालाही' हे अनिश्चित सर्वनाम आहे.
14. अनिश्चित सर्वनामात कोणत्या शब्दांचा वापर होतो?
अमी, तू
बहा, तो
ककोण, काय
डजो, तो
योग्य उत्तर: क) कोण, काय

स्पष्टीकरण: अनिश्चित सर्वनामात मुख्यत्वे 'कोण' आणि 'काय' या शब्दांचा वापर होतो.
15. 'काहीतरी' या शब्दातील 'काही' हे काय आहे?
अनाम
बसर्वनाम
कविशेषण
डक्रियापद
योग्य उत्तर: ब) सर्वनाम

स्पष्टीकरण: 'काही' हे सर्वनाम आहे.
16. खालीलपैकी कोणते सर्वनाम अनिश्चित आहे?
अआम्ही
बतुम्ही
ककाही
डतो
योग्य उत्तर: क) काही

स्पष्टीकरण: 'काही' हे अनिश्चित सर्वनाम आहे.
17. 'कोणीही यावे' या वाक्यात 'कोणीही' हे कोणत्या प्रकारचे सर्वनाम आहे?
अअनिश्चित
बदर्शक
कप्रश्नार्थक
डसंबंधी
योग्य उत्तर: अ) अनिश्चित

स्पष्टीकरण: 'कोणीही' हे अनिश्चित सर्वनाम आहे.
18. अनिश्चित सर्वनामाला 'सामान्य सर्वनाम' का म्हणतात?
अकारण ते सामान्य असते
बकारण ते विशिष्ट व्यक्तीचा बोध करून देत नाही
ककारण ते सर्वांसाठी वापरले जाते
डकारण ते सोपे असते
योग्य उत्तर: ब) कारण ते विशिष्ट व्यक्तीचा बोध करून देत नाही

स्पष्टीकरण: विशिष्ट व्यक्तीचा बोध होत नाही म्हणून त्याला सामान्य सर्वनाम म्हणतात.
19. 'काय' हे सर्वनाम कोणत्या प्रकारात येते?
अप्रश्नार्थक
बअनिश्चित
कदोन्ही (वाक्यानुसार)
डएकही नाही
योग्य उत्तर: क) दोन्ही (वाक्यानुसार)

स्पष्टीकरण: 'काय' हे वाक्याच्या अर्थानुसार प्रश्नार्थक किंवा अनिश्चित असू शकते.
20. खालीलपैकी कोणते वाक्य अनिश्चित सर्वनामाचे नाही?
अकोणी कोणास हसू नये.
बत्याला काहीतरी हवे आहे.
कतू काय खातोस?
डकोणीही येऊ दे.
योग्य उत्तर: क) तू काय खातोस?

स्पष्टीकरण: 'तू काय खातोस?' हे प्रश्नार्थक सर्वनाम आहे.