विसर्ग संधी: संपूर्ण अभ्यास | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
विसर्ग संधी: संपूर्ण अभ्यास
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी व्याकरणामध्ये संधीचे तीन मुख्य प्रकार आहेत: स्वरसंधी, व्यंजनसंधी आणि विसर्ग संधी. जेव्हा विसर्गाच्या (:) पुढे स्वर किंवा व्यंजन आल्यास जो बदल होतो, त्याला 'विसर्ग संधी' असे म्हणतात.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
विसर्गाच्या पुढे स्वर किंवा व्यंजन आल्यास विसर्गात जो बदल होतो, त्यास विसर्ग संधी म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- विसर्गाच्या मागे 'अ' स्वर आणि पुढे मृदू व्यंजन असल्यास विसर्गाचा 'ओ' होतो.
- विसर्गाच्या मागे 'इ' किंवा 'उ' स्वर आणि पुढे 'क', 'ख', 'प', 'फ' असल्यास विसर्गाचा 'ष' होतो.
- विसर्गाच्या पुढे 'च' किंवा 'छ' आल्यास विसर्गाचा 'श' होतो.
- विसर्गाच्या पुढे 'त' किंवा 'थ' आल्यास विसर्गाचा 'स' होतो.
महत्त्वाची तथ्ये
- विसर्ग संधी ही मुख्यत्वे संस्कृत शब्दांमध्ये आढळते.
- विसर्ग संधीचे नियम हे बऱ्याचदा अपवादात्मक असतात, त्यामुळे सराव महत्त्वाचा आहे.
उदाहरणे
विसर्गाचा 'ओ' होणे
मन: + रथ = मनोरथ, यश: + धन = यशोधन
विसर्गाचा 'स' होणे
नम: + ते = नमस्ते, मन: + ताप = मनस्ताप
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या मागे 'अ' आणि पुढे 'र' (मृदू व्यंजन) आल्यास विसर्गाचा 'ओ' होतो.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या पुढे 'त' आल्यास विसर्गाचा 'स' होतो.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या मागे 'उ' आणि पुढे 'क' आल्यास विसर्गाचा 'ष' होतो.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या पुढे 'च' आल्यास विसर्गाचा 'श' होतो.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या मागे 'अ' आणि पुढे 'ध' (मृदू व्यंजन) आल्यास विसर्गाचा 'ओ' होतो.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या मागे 'इ' आणि पुढे 'प' आल्यास विसर्गाचा 'ष' होतो.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या पुढे 'क' आल्यास विसर्गाचा 'स' होतो.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या मागे 'अ' आणि पुढे 'न' (मृदू व्यंजन) आल्यास विसर्गाचा 'ओ' होतो.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या पुढे 'ट' आल्यास विसर्गाचा 'ष' होतो.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या पुढे 'ठ' आल्यास विसर्गाचा 'ष' होतो.
स्पष्टीकरण: काही शब्दांत विसर्गाचा लोप होत नाही, त्याला 'विसर्ग कायम राहणे' असे म्हणतात.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या मागे 'इ' आणि पुढे 'र' आल्यास विसर्गाचा लोप होऊन मागील 'इ' दीर्घ होतो.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या मागे 'इ' आणि पुढे 'र' आल्यास विसर्गाचा लोप होऊन मागील 'इ' दीर्घ होतो.
स्पष्टीकरण: काही शब्दांत विसर्ग कायम राहतो.
स्पष्टीकरण: काही शब्दांत विसर्ग कायम राहतो.
स्पष्टीकरण: काही शब्दांत विसर्ग कायम राहतो.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या पुढे 'त' आल्यास विसर्गाचा 'स' होतो.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या मागे 'अ' आणि पुढे 'म' (मृदू व्यंजन) आल्यास विसर्गाचा 'ओ' होतो.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या मागे 'अ' आणि पुढे 'व' (मृदू व्यंजन) आल्यास विसर्गाचा 'ओ' होतो.
स्पष्टीकरण: विसर्गाच्या मागे 'इ' आणि पुढे 'ध' आल्यास विसर्गाचा 'र' होतो.