द्विगु समास: सविस्तर अभ्यास | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
द्विगु समास: सविस्तर अभ्यास
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी व्याकरणातील तत्पुरुष समासाचा एक महत्त्वाचा प्रकार म्हणजे 'द्विगु समास'. ज्या समासातील पहिले पद संख्यावाचक विशेषण असते आणि त्यावरून एका समूहाचा बोध होतो, त्याला द्विगु समास म्हणतात.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
ज्या तत्पुरुष समासात पहिले पद संख्यावाचक विशेषण असते आणि त्या सामासिक शब्दावरून एका समूहाचा बोध होतो, त्यास द्विगु समास म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- पहिले पद संख्यावाचक असते.
- सामासिक शब्दावरून समूहाचा बोध होतो.
- हा तत्पुरुष समासाचा उपप्रकार आहे.
- विग्रह करताना 'समूह' किंवा 'संहार' हे शब्द वापरले जातात.
- हा समास बहुधा नपुंसकलिंगी एकवचनात असतो.
महत्त्वाची तथ्ये
- द्विगु समासाला 'संख्यापूर्व द्विगु' असेही म्हणतात.
- जर सामासिक शब्दातील पहिले पद संख्यावाचक असूनही समूहाचा बोध होत नसेल, तर तो द्विगु समास नसून बहुव्रीही समास असू शकतो (उदा. दशानन - दहा आहेत आनन ज्याला तो).
- द्विगु समास हा तत्पुरुष समासाचाच एक भाग आहे.
उदाहरणे
पंचवटी
पाच वडांचा समूह
त्रिभुवन
तीन भुवनांचा समूह
नवरत्न
नऊ रत्नांचा समूह
सप्ताह
सात अहांचा (दिवसांचा) समूह
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: ज्या समासात पहिले पद संख्यावाचक असते, त्याला द्विगु समास म्हणतात.
स्पष्टीकरण: पंचवटी म्हणजे पाच वडांचा समूह.
स्पष्टीकरण: सप्ताह म्हणजे सात दिवसांचा समूह, म्हणून हा द्विगु समास आहे.
स्पष्टीकरण: त्रिभुवन म्हणजे तीन भुवनांचा समूह.
स्पष्टीकरण: द्विगु समास हा तत्पुरुष समासाचा उपप्रकार आहे.
स्पष्टीकरण: नवरत्न म्हणजे नऊ रत्नांचा समूह.
स्पष्टीकरण: चौघडी म्हणजे चार घड्यांचा समूह.
स्पष्टीकरण: द्विगु समासात पहिले पद नेहमी संख्यावाचक विशेषण असते.
स्पष्टीकरण: पंचपाळे म्हणजे पाच पाळ्यांचा समूह.
स्पष्टीकरण: अष्टाध्यायी म्हणजे आठ अध्यायांचा समूह.
स्पष्टीकरण: दशानन हा बहुव्रीही समास आहे कारण तो रावणाला सूचित करतो.
स्पष्टीकरण: चौकोन म्हणजे चार कोनांचा समूह.
स्पष्टीकरण: द्विगु समासाचा विग्रह करताना 'समूह' किंवा 'संहार' हे शब्द वापरतात.
स्पष्टीकरण: त्रैलोक्य म्हणजे तीन लोकांचा समूह.
स्पष्टीकरण: पंचरत्न म्हणजे पाच रत्नांचा समूह.
स्पष्टीकरण: द्विगु समास हा बहुधा नपुंसकलिंगी एकवचनात असतो.
स्पष्टीकरण: चौपाळी म्हणजे चार पाळ्यांचा समूह.
स्पष्टीकरण: सप्तसिंधू म्हणजे सात सिंधूंचा समूह.
स्पष्टीकरण: पंचपात्र म्हणजे पाच पात्रांचा समूह.
स्पष्टीकरण: द्विगु समासाला 'संख्यापूर्व द्विगु' असेही म्हणतात.