अव्ययीभाव समास: संपूर्ण अभ्यास | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
अव्ययीभाव समास: संपूर्ण अभ्यास
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी व्याकरणात समासाचे चार मुख्य प्रकार आहेत. त्यापैकी 'अव्ययीभाव समास' हा पहिला प्रकार असून, यात पहिले पद महत्त्वाचे असते.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
ज्या समासात पहिले पद महत्त्वाचे असून संपूर्ण शब्द क्रियाविशेषण अव्ययाचे काम करतो, त्याला अव्ययीभाव समास म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- पहिले पद बहुधा उपसर्ग असते (उदा. आ, यथा, प्रति).
- सामासिक शब्द क्रियाविशेषणाचे कार्य करतो.
- या समासातील शब्दांचे लिंग, वचन किंवा विभक्तीनुसार रूप बदलत नाही.
- संस्कृत, फारसी आणि मराठी अशा तिन्ही प्रकारच्या शब्दांपासून हे समास बनतात.
महत्त्वाची तथ्ये
- अव्ययीभाव समासात 'आ', 'यथा', 'प्रति', 'बे', 'दर', 'हर' हे उपसर्ग महत्त्वाचे असतात.
- द्विरुक्ती होणारे शब्द (उदा. क्षणोक्षणी) अव्ययीभाव समासात येतात.
उदाहरणे
संस्कृत उपसर्ग
आजन्म (जन्मापासून), यथाशक्ती (शक्तीप्रमाणे), प्रतिदिन (प्रत्येक दिवशी).
मराठी शब्द
घरोघरी (प्रत्येक घरी), गल्लोघल्ली (प्रत्येक गल्लीत), पानोपानी (प्रत्येक पानावर).
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: आजन्म म्हणजे जन्मापासून, यात 'आ' हा उपसर्ग असून पहिले पद प्रधान आहे.
स्पष्टीकरण: यथाशक्ती म्हणजे शक्तीप्रमाणे.
स्पष्टीकरण: राजवाडा हा तत्पुरुष समासाचे उदाहरण आहे.
स्पष्टीकरण: शब्दाची पुनरावृत्ती होत असल्याने हा अव्ययीभाव समास आहे.
स्पष्टीकरण: प्रतिदिन मध्ये 'प्रति' हा उपसर्ग आहे.
स्पष्टीकरण: अव्ययीभाव समासात पहिले पद प्रधान असते.
स्पष्टीकरण: शब्दाची पुनरावृत्ती होत असल्याने हा अव्ययीभाव समास आहे.
स्पष्टीकरण: बे हा फारसी उपसर्ग आहे.
स्पष्टीकरण: यथाक्रम म्हणजे क्रमाप्रमाणे.
स्पष्टीकरण: पुनरावृत्तीमुळे हा अव्ययीभाव समास आहे.
स्पष्टीकरण: हा शब्द क्रियाविशेषणाचे कार्य करतो.
स्पष्टीकरण: दर हा उपसर्ग लागून बनलेला शब्द अव्ययीभाव असतो.
स्पष्टीकरण: हरघडी म्हणजे प्रत्येक घडीला.
स्पष्टीकरण: मरेपर्यंत (आमरण) यात 'आ' उपसर्ग आहे.
स्पष्टीकरण: यथास्थित हा अव्ययीभाव समास आहे.
स्पष्टीकरण: पुनरावृत्तीमुळे हा अव्ययीभाव समास आहे.
स्पष्टीकरण: अव्ययीभाव समासातील शब्द अव्यय असल्याने त्यांचे रूप बदलत नाही.
स्पष्टीकरण: यथामती म्हणजे मतीप्रमाणे.
स्पष्टीकरण: प्रति हा उपसर्ग असल्याने हा अव्ययीभाव समास आहे.
स्पष्टीकरण: अव्ययीभाव समासात पहिले पद प्रधान असते.