MahaExam अभ्यास नोट्स

मराठी व्याकरण: स्त्रीलिंग (Feminine Gender) | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

मराठी व्याकरण: स्त्रीलिंग (Feminine Gender)

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

मराठी भाषेत नामाच्या रूपावरून ती वस्तू किंवा प्राणी पुरुषजातीचा आहे की स्त्रीजातीचा, हे समजते त्याला 'लिंग' म्हणतात. ज्या नामावरून स्त्रीजातीचा बोध होतो, त्याला 'स्त्रीलिंगी नाम' असे म्हणतात.

सविस्तर माहिती

मराठीत लिंग ओळखण्यासाठी 'ती' हे सर्वनाम वापरले जाते. ज्या नामाच्या मागे 'ती' हे सर्वनाम लावल्यास अर्थपूर्ण वाक्य तयार होते, ते नाम स्त्रीलिंगी असते. उदा. ती मुलगी, ती शाळा, ती वही.

महत्त्वाच्या संज्ञा

स्त्रीलिंग

ज्या नामावरून स्त्रीजातीचा बोध होतो, त्याला स्त्रीलिंगी नाम म्हणतात.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • स्त्रीलिंगी नामाच्या मागे 'ती' हे सर्वनाम वापरतात.
  • अनेक स्त्रीलिंगी नामे 'ई' किंवा 'आ' कारान्त असतात.
  • नदी, भाषा, तिथी, नक्षत्रे यांची नावे बहुधा स्त्रीलिंगी असतात.
  • काही शब्द अपवादात्मक असतात, त्यामुळे सरावाची गरज असते.

महत्त्वाची तथ्ये

  • नद्यांची नावे स्त्रीलिंगी असतात (उदा. गंगा, गोदावरी).
  • भाषांची नावे स्त्रीलिंगी असतात (उदा. मराठी, हिंदी, इंग्रजी).
  • तिथींची नावे स्त्रीलिंगी असतात (उदा. प्रथमा, द्वितीया).
  • नक्षत्रांची नावे स्त्रीलिंगी असतात (उदा. रोहिणी, अश्विनी).

उदाहरणे

सामान्य उदाहरणे

मुलगी, गाय, शाळा, वही, खिडकी, नदी, आई, बहीण.

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

परीक्षेत लिंग ओळखण्यासाठी शब्दाच्या मागे 'तो', 'ती', 'ते' लावून पहा.
नदी, भाषा आणि तिथी नेहमी स्त्रीलिंगी असतात हे लक्षात ठेवा.
काही शब्द गोंधळात टाकणारे असतात, त्यांचे वारंवार वाचन करा.

⚠️ सामान्य चुका

अनेकदा विद्यार्थी 'नदी' ला पुल्लिंगी समजतात, पण ती स्त्रीलिंगी आहे.
काही शब्द जे 'अ' कारान्त वाटतात, ते स्त्रीलिंगी असू शकतात (उदा. वेळ, साखळ).
परभाषीय शब्दांचे लिंग ओळखताना गोंधळ होतो.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द ओळखा.
अमुलगा
बघोडा
कशाळा
डवाघ
योग्य उत्तर: क) शाळा

स्पष्टीकरण: शाळा या शब्दाच्या मागे 'ती' हे सर्वनाम लागते (ती शाळा), म्हणून तो स्त्रीलिंगी आहे.
2. नदी या शब्दाचे लिंग कोणते?
अपुल्लिंगी
बस्त्रीलिंगी
कनपुंसकलिंगी
डयापैकी नाही
योग्य उत्तर: ब) स्त्रीलिंगी

स्पष्टीकरण: नद्यांची नावे नेहमी स्त्रीलिंगी असतात.
3. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द कोणता?
अपुस्तक
बपेन
कवही
डदप्तर
योग्य उत्तर: क) वही

स्पष्टीकरण: ती वही, म्हणून वही स्त्रीलिंगी आहे.
4. भाषांची नावे कोणत्या लिंगात येतात?
अपुल्लिंगी
बस्त्रीलिंगी
कनपुंसकलिंगी
डउभयलिंगी
योग्य उत्तर: ब) स्त्रीलिंगी

स्पष्टीकरण: मराठी, हिंदी, इंग्रजी या सर्व भाषा स्त्रीलिंगी आहेत.
5. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द निवडा.
अखिडकी
बदरवाजा
ककपाट
डपडदा
योग्य उत्तर: अ) खिडकी

स्पष्टीकरण: ती खिडकी, म्हणून खिडकी स्त्रीलिंगी आहे.
6. खालीलपैकी कोणता शब्द स्त्रीलिंगी नाही?
अगाय
बआई
कबहीण
डभाऊ
योग्य उत्तर: ड) भाऊ

स्पष्टीकरण: भाऊ हा पुल्लिंगी शब्द आहे.
7. तिथींची नावे कोणत्या लिंगात असतात?
अपुल्लिंगी
बस्त्रीलिंगी
कनपुंसकलिंगी
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: ब) स्त्रीलिंगी

स्पष्टीकरण: तिथींची नावे स्त्रीलिंगी असतात.
8. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द ओळखा.
अआंबा
बपेरू
कचिंच
डफणस
योग्य उत्तर: क) चिंच

स्पष्टीकरण: ती चिंच, म्हणून चिंच स्त्रीलिंगी आहे.
9. नक्षत्रांची नावे कोणत्या लिंगात येतात?
अपुल्लिंगी
बस्त्रीलिंगी
कनपुंसकलिंगी
डयापैकी नाही
योग्य उत्तर: ब) स्त्रीलिंगी

स्पष्टीकरण: नक्षत्रांची नावे स्त्रीलिंगी असतात.
10. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द कोणता?
असाखर
बगुळ
कमीठ
डतेल
योग्य उत्तर: अ) साखर

स्पष्टीकरण: ती साखर, म्हणून साखर स्त्रीलिंगी आहे.
11. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द ओळखा.
असूर्य
बचंद्र
कपृथ्वी
डग्रह
योग्य उत्तर: क) पृथ्वी

स्पष्टीकरण: ती पृथ्वी, म्हणून पृथ्वी स्त्रीलिंगी आहे.
12. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द कोणता?
अहात
बपाय
कमान
डडोळा
योग्य उत्तर: क) मान

स्पष्टीकरण: ती मान, म्हणून मान स्त्रीलिंगी आहे.
13. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द निवडा.
अवेळ
बकाळ
कदिवस
डक्षण
योग्य उत्तर: अ) वेळ

स्पष्टीकरण: ती वेळ, म्हणून वेळ स्त्रीलिंगी आहे.
14. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द कोणता?
अपाणी
बदूध
कचहा
डकॉफी
योग्य उत्तर: ड) कॉफी

स्पष्टीकरण: ती कॉफी, म्हणून कॉफी स्त्रीलिंगी आहे.
15. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द ओळखा.
अपुस्तक
बकादंबरी
कग्रंथ
डलेख
योग्य उत्तर: ब) कादंबरी

स्पष्टीकरण: ती कादंबरी, म्हणून कादंबरी स्त्रीलिंगी आहे.
16. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द कोणता?
अशेत
बमळा
कजमीन
डबांध
योग्य उत्तर: क) जमीन

स्पष्टीकरण: ती जमीन, म्हणून जमीन स्त्रीलिंगी आहे.
17. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द ओळखा.
असाडी
बधोतर
कशर्ट
डपँट
योग्य उत्तर: अ) साडी

स्पष्टीकरण: ती साडी, म्हणून साडी स्त्रीलिंगी आहे.
18. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द कोणता?
अआकाश
बवारा
कवीज
डढग
योग्य उत्तर: क) वीज

स्पष्टीकरण: ती वीज, म्हणून वीज स्त्रीलिंगी आहे.
19. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द निवडा.
अपेटी
बबॉक्स
कडबा
डपिशवी
योग्य उत्तर: अ) पेटी

स्पष्टीकरण: ती पेटी, म्हणून पेटी स्त्रीलिंगी आहे.
20. खालीलपैकी स्त्रीलिंगी शब्द कोणता?
अरस्ता
बवाट
कमार्ग
डपथ
योग्य उत्तर: ब) वाट

स्पष्टीकरण: ती वाट, म्हणून वाट स्त्रीलिंगी आहे.