सकर्मक क्रियापद: संकल्पना आणि स्पष्टीकरण | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
सकर्मक क्रियापद: संकल्पना आणि स्पष्टीकरण
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी व्याकरणात क्रियापदाचे अर्थावरून पडणाऱ्या प्रकारांपैकी 'सकर्मक क्रियापद' हा अत्यंत महत्त्वाचा प्रकार आहे. वाक्याचा अर्थ पूर्ण करण्यासाठी जेव्हा क्रियापदाला कर्माची गरज असते, तेव्हा त्याला सकर्मक क्रियापद म्हणतात.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
ज्या क्रियापदाचा अर्थ पूर्ण होण्यासाठी कर्माची अपेक्षा असते, त्याला सकर्मक क्रियापद म्हणतात.
वाक्यात कर्त्याने केलेली क्रिया ज्याच्यावर घडते, त्याला कर्म म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- सकर्मक क्रियापद ओळखण्यासाठी क्रियापदाला 'काय' किंवा 'कोणाला' प्रश्न विचारावा.
- जर प्रश्नाचे उत्तर वाक्यात मिळत असेल, तर ते सकर्मक क्रियापद असते.
- सकर्मक क्रियापदाच्या वाक्यात कर्ता, कर्म आणि क्रियापद हे तिन्ही घटक असतात.
- सकर्मक क्रियापद हे नेहमी सकर्मक धातूपासून बनलेले असते.
महत्त्वाची तथ्ये
- सकर्मक क्रियापद हे वाक्याचा अर्थ पूर्ण करण्यासाठी कर्मावर अवलंबून असते.
- अनेकदा सकर्मक क्रियापदे ही 'स' (सहित) + 'कर्म' (कर्म) या शब्दांपासून बनली आहेत.
- सकर्मक क्रियापदाचे प्रयोग हे प्रामुख्याने कर्तरी किंवा कर्मणी प्रयोगात आढळतात.
उदाहरणे
उदाहरण १
राम आंबा खातो. (येथे 'खातो' या क्रियापदाला 'काय खातो?' असा प्रश्न विचारल्यास 'आंबा' हे उत्तर मिळते, म्हणून हे सकर्मक आहे.)
उदाहरण २
आईने मुलाला बोलावले. (येथे 'कोणाला बोलावले?' या प्रश्नाचे उत्तर 'मुलाला' असे मिळते.)
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: खातो या क्रियापदाला 'काय खातो' असा प्रश्न विचारल्यास 'आंबा' हे उत्तर मिळते, म्हणून हे सकर्मक आहे.
स्पष्टीकरण: सकर्मक क्रियापद ओळखण्यासाठी 'काय' किंवा 'कोणाला' हे प्रश्न विचारले जातात.
स्पष्टीकरण: बोलावले हे या वाक्यातील क्रियापद आहे.
स्पष्टीकरण: वाचण्याची क्रिया पुस्तकावर घडत आहे, म्हणून पुस्तक हे कर्म आहे.
स्पष्टीकरण: व्याख्येनुसार, कर्माची गरज असणारे क्रियापद सकर्मक असते.
स्पष्टीकरण: येथे 'शिकवले' हे सकर्मक क्रियापद आहे.
स्पष्टीकरण: पत्र हे कर्म आहे, म्हणून हे सकर्मक वाक्य आहे.
स्पष्टीकरण: सकर्मक म्हणजे कर्मासहित, म्हणून कर्म अनिवार्य आहे.
स्पष्टीकरण: गाते हे क्रियापद आहे.
स्पष्टीकरण: धावतो या क्रियापदाला कर्म लागत नाही, म्हणून हे अकर्मक आहे.
स्पष्टीकरण: स + कर्म = कर्मासहित.
स्पष्टीकरण: फेकण्याची क्रिया चेंडूवर घडली आहे.
स्पष्टीकरण: सकर्मक क्रियापद कर्मावर अवलंबून असते.
स्पष्टीकरण: क्रिकेट हे कर्म आहे, म्हणून हे सकर्मक आहे.
स्पष्टीकरण: झोपला हे अकर्मक क्रियापद आहे.
स्पष्टीकरण: क्रियापदाचे प्रकार अर्थावरून ठरतात.
स्पष्टीकरण: मारण्याची क्रिया रावणावर घडली आहे.
स्पष्टीकरण: कर्ता कोणत्याही विभक्तीत असू शकतो, पण कर्म असणे महत्त्वाचे आहे.
स्पष्टीकरण: पितो हे क्रियापद आहे.
स्पष्टीकरण: क्रियापदाला 'काय' किंवा 'कोणाला' प्रश्न विचारणे ही सर्वात अचूक पद्धत आहे.