मराठी व्याकरण: क्रियापदाचे रूप | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी व्याकरण: क्रियापदाचे रूप
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
वाक्याचा अर्थ पूर्ण करणाऱ्या क्रियावाचक शब्दाला 'क्रियापद' म्हणतात. क्रियापदाचे रूप हे काळ, अर्थ आणि प्रयोगाप्रमाणे बदलत असते. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने क्रियापदाचे विविध प्रकार आणि त्यांची रूपे समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
क्रियापदाच्या मूळ रूपाला धातू म्हणतात. उदा. 'जाणे' या क्रियापदाचा धातू 'जा' हा आहे.
वाक्याचा अर्थ पूर्ण करणाऱ्या क्रियावाचक शब्दाला क्रियापद म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- क्रियापद वाक्याच्या शेवटी येते.
- धातू साधितांपासून क्रियापदे तयार होतात.
- सकर्मक क्रियापदाला कर्माची गरज असते.
- अकर्मक क्रियापदाला कर्माची गरज नसते.
- संयुक्त क्रियापद हे धातूसाधित आणि सहाय्यक क्रियापद मिळून बनते.
महत्त्वाची तथ्ये
- मराठीत क्रियापद हे वाक्याच्या शेवटी येणे हे एक प्रमुख वैशिष्ट्य आहे.
- धातू हा क्रियापदाचा आत्मा असतो.
- संयुक्त क्रियापदे ही क्रियापदाच्या अर्थाला अधिक स्पष्टता देतात.
उदाहरणे
सकर्मक क्रियापद
राम आंबा खातो. (येथे 'खातो' हे क्रियापद 'आंबा' या कर्मावर अवलंबून आहे.)
अकर्मक क्रियापद
पक्षी उडतात. (येथे कर्माची आवश्यकता नाही.)
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: क्रियापदाच्या मूळ रूपाला धातू असे म्हणतात.
स्पष्टीकरण: आईने लाडू खाल्ला - येथे 'लाडू' हे कर्म आहे.
स्पष्टीकरण: गातो हे क्रियापद आहे.
स्पष्टीकरण: ज्या क्रियापदाला कर्माची गरज नसते, त्याला अकर्मक क्रियापद म्हणतात.
स्पष्टीकरण: दिलेले सर्व पर्याय 'जा' या धातूपासून बनलेली रूपे आहेत.
स्पष्टीकरण: संयुक्त क्रियापद हे धातूसाधित आणि सहाय्यक क्रियापद यांच्या संयोगातून बनते.
स्पष्टीकरण: खात (धातूसाधित) + आहे (सहाय्यक) = संयुक्त क्रियापद.
स्पष्टीकरण: वाक्याचा अर्थ पूर्ण करणाऱ्या क्रियावाचक शब्दाला क्रियापद म्हणतात.
स्पष्टीकरण: उडतात या क्रियापदाला कर्म नाही, म्हणून हे अकर्मक आहे.
स्पष्टीकरण: क्रियापदाचे रूप लिंग, वचन आणि पुरुषानुसार बदलते, नामावर थेट नाही.
स्पष्टीकरण: वाचण्याची क्रिया पुस्तकावर होत आहे, म्हणून पुस्तक हे कर्म आहे.
स्पष्टीकरण: जे क्रियापद मूळ धातूपासून बनलेले असते, त्याला सिद्ध क्रियापद म्हणतात.
स्पष्टीकरण: जेव्हा कर्ता स्वतः क्रिया न करता दुसऱ्याला करायला लावतो, तेव्हा ते प्रयोजक क्रियापद असते.
स्पष्टीकरण: गातो हे वर्तमानकाळातील रूप आहे.
स्पष्टीकरण: सुंदर हे विशेषण आहे, क्रियापद नाही.
स्पष्टीकरण: सकर्मक आणि अकर्मक हे क्रियापदाचे दोन मुख्य प्रकार आहेत.
स्पष्टीकरण: गेला हे 'जा' या धातूचे रूप आहे.
स्पष्टीकरण: मराठी वाक्यरचनेत क्रियापद सहसा शेवटी येते.
स्पष्टीकरण: हो, 'धावतो' हे क्रियापद आहे.
स्पष्टीकरण: सहाय्यक क्रियापद मुख्य क्रियापदाला मदत करून काळाचा बोध करून देते.