MahaExam अभ्यास नोट्स

मराठी व्याकरण: पूर्ण काळ (Perfect Tense) | MahaExam

स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न

MahaExam अभ्यास नोट्स

मराठी व्याकरण: पूर्ण काळ (Perfect Tense)

महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स

परिचय

मराठी व्याकरणात क्रियापदाच्या रूपावरून क्रिया पूर्ण झाली आहे की नाही, हे समजते. जेव्हा एखादी क्रिया भूतकाळात किंवा वर्तमानकाळात पूर्ण झालेली असते, तेव्हा त्याला 'पूर्ण काळ' असे म्हणतात.

सविस्तर माहिती

पूर्ण काळ म्हणजे अशी स्थिती जिथे क्रिया पूर्ण झाल्याचा बोध होतो. पूर्ण काळ मुख्यत्वे दोन प्रकारचे असतात: पूर्ण वर्तमानकाळ आणि पूर्ण भूतकाळ. पूर्ण वर्तमानकाळात क्रिया नुकतीच पूर्ण झालेली असते, तर पूर्ण भूतकाळात क्रिया भूतकाळातच पूर्ण झालेली असते.

महत्त्वाच्या संज्ञा

पूर्ण वर्तमानकाळ

जेव्हा क्रिया वर्तमानकाळात सुरू होऊन नुकतीच पूर्ण झालेली असते, तेव्हा त्याला पूर्ण वर्तमानकाळ म्हणतात.

पूर्ण भूतकाळ

जेव्हा क्रिया भूतकाळातच पूर्ण झालेली असते, तेव्हा त्याला पूर्ण भूतकाळ म्हणतात.

महत्त्वाचे मुद्दे

  • पूर्ण वर्तमानकाळात क्रियापदाला 'आहे/आहेत' हे सहाय्यक क्रियापद लागते.
  • पूर्ण भूतकाळात क्रियापदाला 'होता/होती/होते/होत्या' हे सहाय्यक क्रियापद लागते.
  • पूर्ण काळात धातूला 'ला, ली, ले, ल्या' हे प्रत्यय लागतात.
  • पूर्ण काळ ओळखण्यासाठी क्रिया पूर्ण झाल्याचा बोध होणे आवश्यक आहे.

महत्त्वाची तथ्ये

  • पूर्ण वर्तमानकाळात 'आहे' चा वापर वर्तमान दर्शवतो.
  • पूर्ण भूतकाळात 'होता' चा वापर भूतकाळ दर्शवतो.
  • पूर्ण काळात कर्त्यानुसार क्रियापदाचे रूप बदलते.

उदाहरणे

पूर्ण वर्तमानकाळ

मी आंबा खाल्ला आहे. (क्रिया नुकतीच पूर्ण झाली आहे)

पूर्ण भूतकाळ

मी आंबा खाल्ला होता. (क्रिया भूतकाळात पूर्ण झाली होती)

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

वाक्याच्या शेवटी 'आहे' असेल तर तो वर्तमानकाळ आणि 'होता' असेल तर तो भूतकाळ असतो.
क्रिया पूर्ण झाली आहे का हे तपासा, मगच काळाचा प्रकार ठरवा.
परीक्षेत 'पूर्ण वर्तमानकाळ' आणि 'पूर्ण भूतकाळ' यातील फरक नीट ओळखा.

⚠️ सामान्य चुका

अपूर्ण काळ आणि पूर्ण काळ यात गल्लत करणे.
सहाय्यक क्रियापद न पाहता केवळ मुख्य क्रियापदावर काळ ठरवणे.

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न

1. खालीलपैकी पूर्ण वर्तमानकाळातील वाक्य ओळखा.
अमी अभ्यास केला.
बमी अभ्यास केला आहे.
कमी अभ्यास करत आहे.
डमी अभ्यास केला होता.
योग्य उत्तर: ब) मी अभ्यास केला आहे.

स्पष्टीकरण: क्रिया नुकतीच पूर्ण झाली आहे हे दर्शवण्यासाठी 'केला आहे' हे रूप वापरले आहे.
2. 'त्याने आंबा खाल्ला होता' हे कोणत्या काळाचे उदाहरण आहे?
अपूर्ण वर्तमानकाळ
बअपूर्ण वर्तमानकाळ
कपूर्ण भूतकाळ
डअपूर्ण भूतकाळ
योग्य उत्तर: क) पूर्ण भूतकाळ

स्पष्टीकरण: क्रिया भूतकाळात पूर्ण झाली आहे, म्हणून हा पूर्ण भूतकाळ आहे.
3. पूर्ण वर्तमानकाळात सहाय्यक क्रियापद कोणते वापरतात?
अहोता/होती
बअसेल/असेल
कआहे/आहेत
डहोतो/होतात
योग्य उत्तर: क) आहे/आहेत

स्पष्टीकरण: पूर्ण वर्तमानकाळात 'आहे/आहेत' चा वापर होतो.
4. 'मुले शाळेत गेली आहेत' हे वाक्य कोणत्या काळातील आहे?
अपूर्ण वर्तमानकाळ
बपूर्ण भूतकाळ
कसाधा वर्तमानकाळ
डसाधा भूतकाळ
योग्य उत्तर: अ) पूर्ण वर्तमानकाळ

स्पष्टीकरण: क्रिया पूर्ण झाली आहे आणि 'आहेत' वापरले आहे, म्हणून पूर्ण वर्तमानकाळ.
5. पूर्ण भूतकाळात क्रियापदाला कोणते सहाय्यक क्रियापद लागते?
अआहे
बहोता/होती/होते
कअसेल
डहोईल
योग्य उत्तर: ब) होता/होती/होते

स्पष्टीकरण: पूर्ण भूतकाळात 'होता/होती/होते' हे सहाय्यक क्रियापद लागते.
6. 'मी पत्र लिहिले होते' हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
अपूर्ण वर्तमानकाळ
बपूर्ण भूतकाळ
कअपूर्ण भूतकाळ
डसाधा भूतकाळ
योग्य उत्तर: ब) पूर्ण भूतकाळ

स्पष्टीकरण: क्रिया भूतकाळात पूर्ण झाली आहे, म्हणून पूर्ण भूतकाळ.
7. पूर्ण वर्तमानकाळाचे योग्य रूप निवडा.
अतो गाणे गातो.
बतो गाणे गात आहे.
कतो गाणे गायला आहे.
डतो गाणे गाणार आहे.
योग्य उत्तर: क) तो गाणे गायला आहे.

स्पष्टीकरण: क्रिया पूर्ण झाली आहे आणि 'आहे' वापरले आहे.
8. 'आम्ही काम पूर्ण केले आहे' हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
अपूर्ण वर्तमानकाळ
बपूर्ण भूतकाळ
कअपूर्ण वर्तमानकाळ
डसाधा वर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: अ) पूर्ण वर्तमानकाळ

स्पष्टीकरण: क्रिया पूर्ण झाली आहे आणि 'आहे' वापरले आहे.
9. पूर्ण भूतकाळाचे वाक्य ओळखा.
अती अभ्यास करत होती.
बती अभ्यास करत आहे.
कती अभ्यास केला होता.
डती अभ्यास करते.
योग्य उत्तर: क) ती अभ्यास केला होता.

स्पष्टीकरण: क्रिया भूतकाळात पूर्ण झाली आहे.
10. पूर्ण काळात धातूला कोणते प्रत्यय लागतात?
अत, ता, ती
बला, ली, ले, ल्या
कनार, णारी
डअ, ई, ए
योग्य उत्तर: ब) ला, ली, ले, ल्या

स्पष्टीकरण: पूर्ण काळात धातूला 'ला, ली, ले, ल्या' हे प्रत्यय लागतात.
11. 'त्याने पुस्तक वाचले आहे' हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
अपूर्ण वर्तमानकाळ
बपूर्ण भूतकाळ
कसाधा वर्तमानकाळ
डअपूर्ण वर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: अ) पूर्ण वर्तमानकाळ

स्पष्टीकरण: क्रिया पूर्ण झाली आहे आणि 'आहे' वापरले आहे.
12. 'मी जेवण केले होते' हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
अपूर्ण वर्तमानकाळ
बपूर्ण भूतकाळ
कअपूर्ण भूतकाळ
डसाधा वर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: ब) पूर्ण भूतकाळ

स्पष्टीकरण: क्रिया भूतकाळात पूर्ण झाली आहे.
13. पूर्ण वर्तमानकाळात 'आहे' चा वापर काय दर्शवतो?
अभूतकाळ
बभविष्यकाळ
कवर्तमानकाळ
डकाहीही नाही
योग्य उत्तर: क) वर्तमानकाळ

स्पष्टीकरण: 'आहे' हे वर्तमानकाळाचे दर्शक आहे.
14. 'मुलांनी अभ्यास केला होता' या वाक्यातील काळ कोणता?
अपूर्ण वर्तमानकाळ
बपूर्ण भूतकाळ
कअपूर्ण भूतकाळ
डसाधा भूतकाळ
योग्य उत्तर: ब) पूर्ण भूतकाळ

स्पष्टीकरण: क्रिया भूतकाळात पूर्ण झाली आहे.
15. पूर्ण वर्तमानकाळात क्रियापदाचे रूप कसे असते?
अधातू + त + आहे
बधातू + ला/ली/ले + आहे
कधातू + ला/ली/ले + होता
डधातू + त + होता
योग्य उत्तर: ब) धातू + ला/ली/ले + आहे

स्पष्टीकरण: पूर्ण वर्तमानकाळात धातूला 'ला/ली/ले' प्रत्यय लागून 'आहे' जोडले जाते.
16. 'तिने गाणे गायले आहे' हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
अपूर्ण वर्तमानकाळ
बपूर्ण भूतकाळ
कअपूर्ण वर्तमानकाळ
डसाधा वर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: अ) पूर्ण वर्तमानकाळ

स्पष्टीकरण: क्रिया पूर्ण झाली आहे आणि 'आहे' वापरले आहे.
17. 'आम्ही चित्रपट पाहिला होता' हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
अपूर्ण वर्तमानकाळ
बपूर्ण भूतकाळ
कअपूर्ण भूतकाळ
डसाधा वर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: ब) पूर्ण भूतकाळ

स्पष्टीकरण: क्रिया भूतकाळात पूर्ण झाली आहे.
18. पूर्ण वर्तमानकाळात 'आहेत' कधी वापरतात?
अएकवचनी कर्त्यासाठी
बअनेकवचनी कर्त्यासाठी
कस्त्रीलिंगी कर्त्यासाठी
डपुल्लिंगी कर्त्यासाठी
योग्य उत्तर: ब) अनेकवचनी कर्त्यासाठी

स्पष्टीकरण: 'आहेत' हे अनेकवचनी कर्त्यासाठी वापरले जाते.
19. 'त्याने काम केले आहे' - या वाक्यातील काळ ओळखा.
अपूर्ण वर्तमानकाळ
बपूर्ण भूतकाळ
कअपूर्ण वर्तमानकाळ
डसाधा वर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: अ) पूर्ण वर्तमानकाळ

स्पष्टीकरण: क्रिया पूर्ण झाली आहे आणि 'आहे' वापरले आहे.
20. 'मी अभ्यास केला होता' - या वाक्यातील काळ ओळखा.
अपूर्ण वर्तमानकाळ
बपूर्ण भूतकाळ
कअपूर्ण वर्तमानकाळ
डसाधा वर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: ब) पूर्ण भूतकाळ

स्पष्टीकरण: क्रिया भूतकाळात पूर्ण झाली आहे.