मराठी व्याकरण: भूतकाळ (Past Tense) | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी व्याकरण: भूतकाळ (Past Tense)
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
क्रियापदाच्या रूपावरून जेव्हा एखादी क्रिया घडून गेलेली असते, तेव्हा त्या काळाला 'भूतकाळ' असे म्हणतात. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने भूतकाळाचे उपप्रकार समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
क्रिया नुकतीच घडून गेली आहे असे दर्शवणारा काळ.
भूतकाळात क्रिया सुरू होती पण पूर्ण झाली नव्हती.
भूतकाळात क्रिया पूर्ण झालेली असते.
भूतकाळात क्रिया सतत घडत होती किंवा ती एक रीत होती.
एखादी क्रिया घडली असती पण दुसऱ्या क्रियेवर अवलंबून होती.
महत्त्वाचे मुद्दे
- सामान्य भूतकाळात कर्त्याला 'ने' प्रत्यय लागतो (सकर्मक असल्यास).
- अपूर्ण भूतकाळात 'होता/होती/होते' या सहाय्यक क्रियापदाचा वापर होतो.
- पूर्ण भूतकाळात क्रिया पूर्ण झाल्याचा बोध होतो.
- रीती भूतकाळात 'असे' किंवा 'करत असे' अशी रचना असते.
- हेतुहेतुमद् भूतकाळात 'जर-तर' चा भाव असतो.
महत्त्वाची तथ्ये
- सकर्मक धातूच्या सामान्य भूतकाळात कर्त्याला 'ने' प्रत्यय लागतो.
- अकर्मक धातूच्या सामान्य भूतकाळात कर्त्याला प्रत्यय लागत नाही.
- रीती भूतकाळाला 'चालू-पूर्ण भूतकाळ' असेही म्हणतात.
उदाहरणे
सामान्य भूतकाळ
राम आंबा खाल्ला.
अपूर्ण भूतकाळ
राम आंबा खात होता.
पूर्ण भूतकाळ
रामने आंबा खाल्ला होता.
रीती भूतकाळ
राम आंबा खात असे.
हेतुहेतुमद् भूतकाळ
जर रामने अभ्यास केला असता, तर तो पास झाला असता.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: क्रिया नुकतीच घडून गेली आहे, म्हणून हा सामान्य भूतकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: क्रिया भूतकाळात सुरू होती, म्हणून हा अपूर्ण भूतकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: क्रिया पूर्ण झाली आहे, म्हणून हा पूर्ण भूतकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: ही एक रीत दर्शवते, म्हणून हा रीती भूतकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: एका क्रियेवर दुसरी क्रिया अवलंबून आहे, म्हणून हा हेतुहेतुमद् भूतकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: साधा वर्तमान हा वर्तमानकाळाचा प्रकार आहे.
स्पष्टीकरण: सकर्मक धातूच्या सामान्य भूतकाळात कर्त्याला 'ने' प्रत्यय लागतो.
स्पष्टीकरण: हे सामान्य भूतकाळाचे उदाहरण आहे.
स्पष्टीकरण: क्रिया चालू होती, म्हणून हा अपूर्ण भूतकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: क्रिया पूर्ण झाली होती, म्हणून हा पूर्ण भूतकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: ही एक सवय किंवा रीत आहे, म्हणून हा रीती भूतकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: हे हेतुहेतुमद् भूतकाळाचे उदाहरण आहे.
स्पष्टीकरण: क्रिया पूर्ण झाल्याचा बोध होतो, म्हणून हा पूर्ण भूतकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: क्रिया चालू होती, म्हणून हा अपूर्ण भूतकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: सामान्य भूतकाळात धातूला ला/ली/ले प्रत्यय लागतात.
स्पष्टीकरण: रीती भूतकाळाला चालू-पूर्ण भूतकाळ असेही म्हणतात.
स्पष्टीकरण: हे सामान्य भूतकाळाचे उदाहरण आहे.
स्पष्टीकरण: क्रिया चालू होती, म्हणून हा अपूर्ण भूतकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: क्रिया पूर्ण झाली होती, म्हणून हा पूर्ण भूतकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: ही एक रीत आहे, म्हणून हा रीती भूतकाळ आहे.