MahaExam अभ्यास नोट्स
मराठी व्याकरण: भविष्यकाळ (Future Tense) | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
📖
TCS / IBPS व MPSC पॅटर्न परिपूर्ण नोट्स:
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
MahaExam अभ्यास नोट्स
मराठी व्याकरण: भविष्यकाळ (Future Tense)
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
📖
TCS / IBPS व MPSC पॅटर्न परिपूर्ण नोट्स:
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
क्रियापदाच्या रूपावरून जेव्हा एखादी क्रिया पुढे घडणार आहे असे समजते, तेव्हा त्या काळाला 'भविष्यकाळ' असे म्हणतात. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने भविष्यकाळाचे प्रकार आणि त्यांची रचना समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
सविस्तर माहिती
भविष्यकाळात क्रिया अद्याप घडलेली नसते, ती भविष्यात घडणार असते. मराठी व्याकरणात भविष्यकाळाचे मुख्य तीन प्रकार पडतात: १. सामान्य भविष्यकाळ, २. अपूर्ण भविष्यकाळ (चालू भविष्यकाळ), ३. पूर्ण भविष्यकाळ.
महत्त्वाच्या संज्ञा
सामान्य भविष्यकाळ
जेव्हा क्रिया भविष्यात घडेल असे सामान्यपणे दर्शवले जाते.
अपूर्ण भविष्यकाळ
जेव्हा भविष्यात एखादी क्रिया चालू असेल किंवा घडत असेल.
पूर्ण भविष्यकाळ
जेव्हा भविष्यात एखादी क्रिया पूर्ण झालेली असेल.
महत्त्वाचे मुद्दे
- सामान्य भविष्यकाळ: धातूला 'ईल/इन/शिल/शाल' प्रत्यय लागतात.
- अपूर्ण भविष्यकाळ: 'असत' + 'असेल/असेल' ची रूपे.
- पूर्ण भविष्यकाळ: 'ला/ली/ले' + 'असेल/असेल' ची रूपे.
महत्त्वाची तथ्ये
- भविष्यकाळात क्रियापदाच्या शेवटी 'ल' किंवा 'न' ची रूपे प्रामुख्याने येतात.
- भविष्यकाळ ओळखण्यासाठी 'असेल' किंवा 'असेन' या सहाय्यक क्रियापदांचा वापर होतो.
उदाहरणे
सामान्य भविष्यकाळ
मी आंबा खाईन.
अपूर्ण भविष्यकाळ
मी आंबा खात असेन.
पूर्ण भविष्यकाळ
मी आंबा खाल्ला असेल.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
वाक्यातील क्रियापदाचे रूप ओळखून काळ ठरवा.
पूर्ण भविष्यकाळात क्रियापदाला 'ला/ली/ले' प्रत्यय लागून पुढे 'असेल' येते, हे लक्षात ठेवा.
⚠️ सामान्य चुका
अपूर्ण आणि पूर्ण भविष्यकाळात गल्लत करणे.
प्रत्ययांची चुकीची जोडणी करणे.
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
1. मी उद्या गावाला जाईन. हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
असामान्य भविष्यकाळ
बअपूर्ण भविष्यकाळ
कपूर्ण भविष्यकाळ
डवर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: अ) सामान्य भविष्यकाळ
स्पष्टीकरण: येथे क्रिया भविष्यात घडणार आहे, म्हणून हा सामान्य भविष्यकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: येथे क्रिया भविष्यात घडणार आहे, म्हणून हा सामान्य भविष्यकाळ आहे.
2. तो अभ्यास करत असेल. हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
असामान्य भविष्यकाळ
बअपूर्ण भविष्यकाळ
कपूर्ण भविष्यकाळ
डभूतकाळ
योग्य उत्तर: ब) अपूर्ण भविष्यकाळ
स्पष्टीकरण: क्रिया भविष्यात चालू असेल, म्हणून हा अपूर्ण भविष्यकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: क्रिया भविष्यात चालू असेल, म्हणून हा अपूर्ण भविष्यकाळ आहे.
3. तिने पत्र लिहिले असेल. हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
असामान्य भविष्यकाळ
बअपूर्ण भविष्यकाळ
कपूर्ण भविष्यकाळ
डवर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: क) पूर्ण भविष्यकाळ
स्पष्टीकरण: क्रिया भविष्यात पूर्ण झालेली असेल, म्हणून हा पूर्ण भविष्यकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: क्रिया भविष्यात पूर्ण झालेली असेल, म्हणून हा पूर्ण भविष्यकाळ आहे.
4. खालीलपैकी सामान्य भविष्यकाळाचे वाक्य ओळखा.
अमी खेळत असेन
बमी खेळलो असेन
कमी खेळेन
डमी खेळतो
योग्य उत्तर: क) मी खेळेन
स्पष्टीकरण: 'खेळेन' हे सामान्य भविष्यकाळाचे रूप आहे.
स्पष्टीकरण: 'खेळेन' हे सामान्य भविष्यकाळाचे रूप आहे.
5. भविष्यकाळात 'असेल' हे सहाय्यक क्रियापद कशासाठी वापरतात?
अकाळ दर्शवण्यासाठी
बकर्ता दर्शवण्यासाठी
ककर्म दर्शवण्यासाठी
डविशेषण दर्शवण्यासाठी
योग्य उत्तर: अ) काळ दर्शवण्यासाठी
स्पष्टीकरण: भविष्यकाळातील क्रिया दर्शवण्यासाठी 'असेल' चा वापर होतो.
स्पष्टीकरण: भविष्यकाळातील क्रिया दर्शवण्यासाठी 'असेल' चा वापर होतो.
6. मुले मैदानावर खेळत असतील. हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
असामान्य भविष्यकाळ
बअपूर्ण भविष्यकाळ
कपूर्ण भविष्यकाळ
डवर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: ब) अपूर्ण भविष्यकाळ
स्पष्टीकरण: खेळण्याची क्रिया भविष्यात चालू असेल.
स्पष्टीकरण: खेळण्याची क्रिया भविष्यात चालू असेल.
7. त्याने काम पूर्ण केले असेल. हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
असामान्य भविष्यकाळ
बअपूर्ण भविष्यकाळ
कपूर्ण भविष्यकाळ
डभूतकाळ
योग्य उत्तर: क) पूर्ण भविष्यकाळ
स्पष्टीकरण: काम पूर्ण झाले असेल, म्हणून पूर्ण भविष्यकाळ.
स्पष्टीकरण: काम पूर्ण झाले असेल, म्हणून पूर्ण भविष्यकाळ.
8. मी उद्या शाळेत जाईन. यातील काळ ओळखा.
असामान्य भविष्यकाळ
बअपूर्ण भविष्यकाळ
कपूर्ण भविष्यकाळ
डवर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: अ) सामान्य भविष्यकाळ
स्पष्टीकरण: जाण्याची क्रिया भविष्यात घडेल.
स्पष्टीकरण: जाण्याची क्रिया भविष्यात घडेल.
9. भविष्यकाळाचे मुख्य किती प्रकार आहेत?
अदोन
बतीन
कचार
डपाच
योग्य उत्तर: ब) तीन
स्पष्टीकरण: सामान्य, अपूर्ण आणि पूर्ण असे तीन प्रकार आहेत.
स्पष्टीकरण: सामान्य, अपूर्ण आणि पूर्ण असे तीन प्रकार आहेत.
10. तो गाणे गात असेल. हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
असामान्य भविष्यकाळ
बअपूर्ण भविष्यकाळ
कपूर्ण भविष्यकाळ
डवर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: ब) अपूर्ण भविष्यकाळ
स्पष्टीकरण: गाणे गाण्याची क्रिया भविष्यात चालू असेल.
स्पष्टीकरण: गाणे गाण्याची क्रिया भविष्यात चालू असेल.
11. आईने स्वयंपाक केला असेल. हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
असामान्य भविष्यकाळ
बअपूर्ण भविष्यकाळ
कपूर्ण भविष्यकाळ
डवर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: क) पूर्ण भविष्यकाळ
स्पष्टीकरण: स्वयंपाक पूर्ण झाला असेल.
स्पष्टीकरण: स्वयंपाक पूर्ण झाला असेल.
12. खालीलपैकी पूर्ण भविष्यकाळाचे वाक्य कोणते?
अतो येईल
बतो येत असेल
कतो आला असेल
डतो येतो
योग्य उत्तर: क) तो आला असेल
स्पष्टीकरण: 'आला असेल' हे पूर्ण भविष्यकाळाचे रूप आहे.
स्पष्टीकरण: 'आला असेल' हे पूर्ण भविष्यकाळाचे रूप आहे.
13. भविष्यकाळात क्रियापदाला कोणते प्रत्यय लागतात?
अईल/इन/शिल/शाल
बतो/ता/ते
कला/ली/ले
डअत/त
योग्य उत्तर: अ) ईल/इन/शिल/शाल
स्पष्टीकरण: सामान्य भविष्यकाळात हे प्रत्यय लागतात.
स्पष्टीकरण: सामान्य भविष्यकाळात हे प्रत्यय लागतात.
14. आम्ही उद्या अभ्यास करू. हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
असामान्य भविष्यकाळ
बअपूर्ण भविष्यकाळ
कपूर्ण भविष्यकाळ
डवर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: अ) सामान्य भविष्यकाळ
स्पष्टीकरण: अभ्यास करण्याची क्रिया भविष्यात घडेल.
स्पष्टीकरण: अभ्यास करण्याची क्रिया भविष्यात घडेल.
15. तो पुस्तक वाचत असेल. यातील काळ ओळखा.
असामान्य भविष्यकाळ
बअपूर्ण भविष्यकाळ
कपूर्ण भविष्यकाळ
डवर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: ब) अपूर्ण भविष्यकाळ
स्पष्टीकरण: वाचण्याची क्रिया भविष्यात चालू असेल.
स्पष्टीकरण: वाचण्याची क्रिया भविष्यात चालू असेल.
16. मी पत्र पाठवले असेल. हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
असामान्य भविष्यकाळ
बअपूर्ण भविष्यकाळ
कपूर्ण भविष्यकाळ
डवर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: क) पूर्ण भविष्यकाळ
स्पष्टीकरण: पत्र पाठवण्याची क्रिया पूर्ण झाली असेल.
स्पष्टीकरण: पत्र पाठवण्याची क्रिया पूर्ण झाली असेल.
17. भविष्यकाळात 'असेन' हे रूप कोणासाठी वापरतात?
अप्रथम पुरुषी एकवचन
बद्वितीय पुरुषी एकवचन
कतृतीय पुरुषी एकवचन
डअनेकवचन
योग्य उत्तर: अ) प्रथम पुरुषी एकवचन
स्पष्टीकरण: 'मी' साठी 'असेन' वापरतात.
स्पष्टीकरण: 'मी' साठी 'असेन' वापरतात.
18. खालीलपैकी चुकीचा पर्याय निवडा.
असामान्य भविष्यकाळ - खेळेन
बअपूर्ण भविष्यकाळ - खेळत असेन
कपूर्ण भविष्यकाळ - खेळलो असेन
डसामान्य भविष्यकाळ - खेळतो
योग्य उत्तर: ड) सामान्य भविष्यकाळ - खेळतो
स्पष्टीकरण: 'खेळतो' हा वर्तमानकाळ आहे.
स्पष्टीकरण: 'खेळतो' हा वर्तमानकाळ आहे.
19. तो उद्या येईल. हे वाक्य कोणत्या काळाचे आहे?
असामान्य भविष्यकाळ
बअपूर्ण भविष्यकाळ
कपूर्ण भविष्यकाळ
डवर्तमानकाळ
योग्य उत्तर: अ) सामान्य भविष्यकाळ
स्पष्टीकरण: येण्याची क्रिया भविष्यात घडेल.
स्पष्टीकरण: येण्याची क्रिया भविष्यात घडेल.
20. भविष्यकाळ ओळखण्यासाठी सर्वात सोपी खूण कोणती?
अक्रियापदाच्या शेवटी 'असेल' असणे
बक्रियापदाच्या शेवटी 'होता' असणे
कक्रियापदाच्या शेवटी 'आहे' असणे
डक्रियापदाच्या शेवटी 'होते' असणे
योग्य उत्तर: अ) क्रियापदाच्या शेवटी 'असेल' असणे
स्पष्टीकरण: भविष्यकाळात 'असेल' किंवा 'असेन' चा वापर होतो.
स्पष्टीकरण: भविष्यकाळात 'असेल' किंवा 'असेन' चा वापर होतो.