मराठी व्याकरण: श्लेष अलंकार | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी व्याकरण: श्लेष अलंकार
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी साहित्यात आणि परीक्षेत 'श्लेष अलंकार' हा शब्दालंकाराचा एक महत्त्वाचा प्रकार आहे. जेव्हा एकाच शब्दाचे दोन अर्थ निघतात आणि त्यातून भाषेला सौंदर्य प्राप्त होते, तेव्हा त्याला श्लेष अलंकार म्हणतात.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
एकाच शब्दाचे दोन अर्थ निघून वाक्यात चमत्कृती निर्माण होते, तेव्हा त्याला श्लेष अलंकार म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- श्लेष हा शब्दालंकाराचा प्रकार आहे.
- यात एका शब्दाला दोन अर्थ चिकटलेले असतात.
- श्लेष अलंकाराचे दोन मुख्य प्रकार आहेत: १. सभंग श्लेष, २. अभंग श्लेष.
- सभंग श्लेषमध्ये शब्द फोडून दोन अर्थ काढले जातात.
- अभंग श्लेषमध्ये शब्द न फोडता एकाच शब्दाचे दोन अर्थ निघतात.
महत्त्वाची तथ्ये
- श्लेष अलंकाराचा वापर करून कवी भाषेतील गोडवा वाढवतात.
- स्पर्धा परीक्षेत श्लेष अलंकाराची उदाहरणे ओळखा असा प्रश्न येतो.
- श्लेष अलंकार हा यमक अलंकारापेक्षा वेगळा आहे कारण यात अर्थाची द्विरुक्ती असते.
उदाहरणे
अभंग श्लेष
श्रीकृष्ण नवरा मी नवरी, शिशुपाल नवरा मी नवरी. (येथे 'नवरी' शब्दाचे दोन अर्थ आहेत: १. वधू, २. न-वरी म्हणजे ज्याला मी वरले नाही.)
सभंग श्लेष
आम्ही कोण? आम्ही कोण? (येथे 'कोण' शब्दाचे दोन अर्थ आहेत: १. आम्ही कोण आहोत, २. आम्ही कोणाचे आहोत.)
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: श्लेष हा शब्दालंकाराचा प्रकार आहे कारण यात शब्दाच्या रचनेवर आणि अर्थावर भर असतो.
स्पष्टीकरण: श्लेष अलंकाराची ही व्याख्याच आहे.
स्पष्टीकरण: येथे 'नवरी' शब्दाचे दोन अर्थ निघतात, म्हणून हा श्लेष अलंकार आहे.
स्पष्टीकरण: श्लेष अलंकाराचे सभंग आणि अभंग असे दोन प्रकार आहेत.
स्पष्टीकरण: अभंग श्लेषमध्ये शब्द न फोडता अर्थ निघतात.
स्पष्टीकरण: सभंग श्लेषमध्ये शब्द फोडून अर्थ काढावे लागतात.
स्पष्टीकरण: येथे 'कोण' शब्दाचे दोन अर्थ निघतात.
स्पष्टीकरण: श्लेष अलंकाराचे मुख्य वैशिष्ट्य एकाच शब्दाचे दोन अर्थ असणे हे आहे.
स्पष्टीकरण: उपमा हा अर्थालंकार आहे.
स्पष्टीकरण: अलंकारांचा वापर भाषेचे सौंदर्य वाढवण्यासाठी केला जातो.
स्पष्टीकरण: वर म्हणजे आशीर्वाद आणि नवरा असे दोन अर्थ होतात.
स्पष्टीकरण: श्लिष्ट म्हणजे चिकटलेले किंवा एकत्र असलेले.
स्पष्टीकरण: आम्ही कोण हे अभंग श्लेषचे उदाहरण आहे.
स्पष्टीकरण: सभंग श्लेषमध्ये शब्द फोडून अर्थ काढावा लागतो.
स्पष्टीकरण: श्लेष अलंकार सर्व प्रकारच्या साहित्यात आढळतो.
स्पष्टीकरण: श्लेष हा शब्दालंकार आहे.
स्पष्टीकरण: शब्दांचे विविध अर्थ माहित असणे आवश्यक आहे.
स्पष्टीकरण: श्लेष अलंकारात व्यंजना शक्तीचा वापर होतो.
स्पष्टीकरण: श्लेष अलंकारामुळे भाषेतील चमत्कृती निर्माण होते.
स्पष्टीकरण: वाक्याचा अर्थ समजून घेतल्यास अलंकार ओळखणे सोपे जाते.