मराठी वर्णमाला आणि वर्णगणना | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी वर्णमाला आणि वर्णगणना
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी भाषेचे लेखन देवनागरी लिपीत केले जाते. भाषेचा पाया म्हणजे 'वर्ण'. वर्ण म्हणजे तोंडावाटे निघणाऱ्या मूलध्वनींना आपण वर्ण म्हणतो. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने वर्णमाला, त्यांचे प्रकार आणि वर्णगणना समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
ज्या वर्णांचा उच्चार स्वतंत्रपणे होतो, त्यांना स्वर म्हणतात.
ज्या वर्णांचा उच्चार पूर्ण होण्यासाठी स्वरांचे साहाय्य घ्यावे लागते, त्यांना व्यंजन म्हणतात.
ज्यांच्या उच्चाराच्या आधी स्वर येतो, त्यांना स्वरादी (अं, अः) म्हणतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- मराठीत एकूण १४ स्वर आहेत (अ, आ, इ, ई, उ, ऊ, ऋ, ॠ, लृ, ए, ऐ, ओ, औ, ॲ, ऑ).
- व्यंजने एकूण ३४ आहेत (क ते ज्ञ पर्यंत).
- क्ष आणि ज्ञ ही संयुक्त व्यंजने आहेत.
- वर्णगणना करताना 'क' = 'क्' + 'अ' असे विश्लेषण केले जाते.
महत्त्वाची तथ्ये
- मराठी वर्णमालेत 'ळ' हे स्वतंत्र व्यंजन मानले जाते.
- क्ष आणि ज्ञ ही व्यंजने वर्णमालेत स्वतंत्र वर्ण म्हणून गणली जातात.
- स्वरादी हे स्वरांच्या आधी येतात म्हणून त्यांना 'स्वरादी' म्हणतात.
उदाहरणे
शब्द विश्लेषण
कमळ = क् + अ + म् + अ + ळ् + अ
संयुक्त व्यंजन
क्ष = क् + ष् + अ
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: नवीन सुधारित वर्णमालेनुसार मराठीत एकूण १४ स्वर आहेत.
स्पष्टीकरण: क्ष हे संयुक्त व्यंजन क् + ष् + अ यांपासून बनले आहे.
स्पष्टीकरण: मराठीत 'अं' (अनुस्वार) आणि 'अः' (विसर्ग) हे दोन स्वरादी आहेत.
स्पष्टीकरण: क = क् + अ, यात 'अ' हा स्वर आहे.
स्पष्टीकरण: ई हा स्वर आहे, व्यंजन नाही.
स्पष्टीकरण: ळ हे मराठीतील स्वतंत्र व्यंजन आहे.
स्पष्टीकरण: ज्ञ = ज् + ञ + अ.
स्पष्टीकरण: तोंडावाटे निघणाऱ्या मूलध्वनींना वर्ण म्हणतात.
स्पष्टीकरण: अं हा स्वरादी आहे.
स्पष्टीकरण: व्यंजने स्वरांच्या साहाय्याने उच्चारली जातात.
स्पष्टीकरण: मराठीत एकूण ३४ व्यंजने आहेत.
स्पष्टीकरण: ऋ हा स्वर आहे.
स्पष्टीकरण: दोन किंवा अधिक व्यंजने आणि एक स्वर मिळून जोडाक्षर बनते.
स्पष्टीकरण: प = प् + अ.
स्पष्टीकरण: आधुनिक वर्णमालेत ५२ वर्ण मानले जातात.
स्पष्टीकरण: प वर्गातील वर्ण ओष्ठ्य आहेत.
स्पष्टीकरण: स्वरादी म्हणजे ज्यांच्या उच्चाराच्या आधी स्वर येतो.
स्पष्टीकरण: ह हे वर्णमालेतील शेवटचे व्यंजन आहे.
स्पष्टीकरण: क हे व्यंजन आहे.
स्पष्टीकरण: अं आणि अः यांना स्वरादी म्हणतात.