मराठी वर्णमाला: उच्चारस्थाने | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
मराठी वर्णमाला: उच्चारस्थाने
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
मराठी भाषेतील वर्ण उच्चारताना मुखातील कोणत्या अवयवाचा वापर होतो, याला 'उच्चारस्थान' म्हणतात. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने वर्ण आणि त्यांची उच्चारस्थाने यांचा अभ्यास करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
ज्या वर्णांचा उच्चार कंठातून (घशातून) होतो.
ज्या वर्णांचा उच्चार करताना जीभ टाळूला स्पर्श करते.
ज्या वर्णांचा उच्चार करताना जीभ टाळूच्या वरच्या भागाला (मूर्धा) स्पर्श करते.
ज्या वर्णांचा उच्चार करताना जीभ दातांना स्पर्श करते.
ज्या वर्णांचा उच्चार दोन्ही ओठांच्या सहाय्याने होतो.
महत्त्वाचे मुद्दे
- कंठ्य वर्ण: अ, आ, क, ख, ग, घ, ङ, ह, :
- तालव्य वर्ण: इ, ई, च, छ, ज, झ, ञ, य, श
- मूर्धन्य वर्ण: ऋ, ट, ठ, ड, ढ, ण, र, ष, ळ
- दंत्य वर्ण: त, थ, द, ध, न, ल, स
- ओष्ठ्य वर्ण: उ, ऊ, प, फ, ब, भ, म
महत्त्वाची तथ्ये
- अनुनासिक वर्णांचे उच्चारस्थान नासिक्य (नाक) असते.
- ए, ऐ हे वर्ण कंठ-तालव्य आहेत.
- ओ, औ हे वर्ण कंठ-ओष्ठ्य आहेत.
- व हा वर्ण दंत-ओष्ठ्य आहे.
उदाहरणे
कंठ्य वर्णांचे उदाहरण
'क' आणि 'ख' हे वर्ण उच्चारताना कंठाचा वापर होतो, म्हणून त्यांना कंठ्य म्हणतात.
ओष्ठ्य वर्णांचे उदाहरण
'प' आणि 'फ' उच्चारताना दोन्ही ओठ एकमेकांना मिळतात, म्हणून त्यांना ओष्ठ्य म्हणतात.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: क, ख, ग, घ, ङ हे वर्ण कंठातून उच्चारले जातात.
स्पष्टीकरण: प, फ, ब, भ, म हे ओठांच्या सहाय्याने उच्चारले जातात.
स्पष्टीकरण: च, छ, ज, झ, ञ हे टाळूला स्पर्श करून उच्चारले जातात.
स्पष्टीकरण: ट, ठ, ड, ढ, ण हे मूर्धन्य वर्ण आहेत.
स्पष्टीकरण: त, थ, द, ध, न हे दातांना जीभ लागून उच्चारले जातात.
स्पष्टीकरण: व हा वर्ण दात आणि ओठ यांच्या सहाय्याने उच्चारला जातो.
स्पष्टीकरण: स चा उच्चार करताना जीभ दातांना स्पर्श करते.
स्पष्टीकरण: श हा तालव्य वर्ण आहे.
स्पष्टीकरण: ष हा मूर्धन्य वर्ण आहे.
स्पष्टीकरण: ए आणि ऐ हे कंठ आणि टाळू यांच्या सहाय्याने उच्चारले जातात.
स्पष्टीकरण: ओ आणि औ हे कंठ आणि ओठ यांच्या सहाय्याने उच्चारले जातात.
स्पष्टीकरण: म हे अनुनासिक असून त्याचे उच्चारस्थान नासिक्य आहे.
स्पष्टीकरण: ह हा वर्ण कंठातून उच्चारला जातो.
स्पष्टीकरण: ऋ हा मूर्धन्य स्वर आहे.
स्पष्टीकरण: य हा तालव्य वर्ण आहे.
स्पष्टीकरण: ळ हा मूर्धन्य वर्ण आहे.
स्पष्टीकरण: र हा मूर्धन्य वर्ण आहे.
स्पष्टीकरण: ल हा दंत्य वर्ण आहे.
स्पष्टीकरण: इ आणि ई हे तालव्य स्वर आहेत.
स्पष्टीकरण: उ आणि ऊ हे ओष्ठ्य स्वर आहेत.