परिचय

महाराष्ट्राला प्राचीन काळापासून लेण्यांचा समृद्ध वारसा लाभला आहे. सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांमध्ये कोरलेली ही लेणी भारतीय वास्तुकला, शिल्पकला आणि चित्रकलेचा उत्कृष्ट नमुना आहेत. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने ही लेणी अत्यंत महत्त्वाची आहेत.

सविस्तर माहिती

महत्त्वाच्या संज्ञा

महत्त्वाचे मुद्दे

• अजिंठा लेणी वाघूर नदीच्या पात्रात आहेत.
• वेरूळची लेणी ही जगातील सर्वात मोठी अखंड पाषाणात कोरलेली लेणी आहेत.
• कार्ला आणि भाजे लेणी पुणे जिल्ह्यात आहेत.
• कान्हेरी लेणी मुंबई उपनगर (संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान) येथे आहेत.
• घारापुरी (एलिफंटा) लेणी मुंबई जवळ अरबी समुद्रात आहेत.

महत्त्वाची तथ्ये

• अजिंठा लेणी १९८३ मध्ये युनेस्को जागतिक वारसा स्थळ म्हणून घोषित करण्यात आली.
• वेरूळचे कैलास मंदिर राष्ट्रकूट राजा कृष्ण प्रथम याने बांधले.
• एलिफंटा लेणी ही 'घारापुरी' बेटावर आहेत.
• पितळखोरा लेणी ही महाराष्ट्रातील सर्वात जुनी लेणी मानली जातात.
• जुन्नर हे ठिकाण लेण्यांच्या संख्येसाठी प्रसिद्ध आहे.

उदाहरणे

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

⚠️ सामान्य चुका

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न