महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे: जीवन आणि कार्य | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे: जीवन आणि कार्य
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे हे महाराष्ट्रातील एक थोर समाजसुधारक, विचारवंत आणि अस्पृश्यता निवारक होते. त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य शोषित आणि दलित वर्गाच्या उत्थानासाठी समर्पित केले.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
अस्पृश्यांच्या शिक्षणासाठी आणि त्यांच्या सामाजिक उन्नतीसाठी विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी स्थापन केलेली संस्था.
विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी लिहिलेला एक अत्यंत महत्त्वाचा ग्रंथ, ज्यामध्ये त्यांनी अस्पृश्यतेच्या मुळांचा शोध घेतला आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे
- १९०६ मध्ये मुंबई येथे 'डिप्रेस्ड क्लासेस मिशन'ची स्थापना केली.
- त्यांनी 'भारतीय अस्पृश्यतेचा प्रश्न' हा ग्रंथ लिहिला.
- ते सत्यशोधक समाजाच्या विचारांशी प्रभावित होते.
- त्यांनी १९१७ मध्ये 'अखिल भारतीय अस्पृश्यता निवारक परिषद' भरवली.
- त्यांनी 'मुक्तिदला'ची स्थापना केली होती.
महत्त्वाची तथ्ये
- त्यांना 'महर्षी' ही पदवी देण्यात आली.
- त्यांचा जन्म २३ एप्रिल १८७३ रोजी झाला.
- त्यांनी 'सावधान' हे साप्ताहिक चालवले होते.
- त्यांनी 'माझ्या आठवणी व अनुभव' हे आत्मचरित्र लिहिले.
उदाहरणे
अस्पृश्यता निवारण कार्य
शिंदे यांनी अस्पृश्य मुलांसाठी शाळा आणि वसतिगृहे सुरू केली, जेणेकरून त्यांना शिक्षणाची मुख्य प्रवाहात संधी मिळेल.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी १९०६ मध्ये मुंबई येथे डिप्रेस्ड क्लासेस मिशनची स्थापना केली.
स्पष्टीकरण: विठ्ठल रामजी शिंदे यांचा जन्म २३ एप्रिल १८७३ रोजी जमखंडी (कर्नाटक) येथे झाला.
स्पष्टीकरण: भारतीय अस्पृश्यतेचा प्रश्न हा ग्रंथ महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी लिहिला आहे.
स्पष्टीकरण: विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी 'सावधान' हे साप्ताहिक चालवले होते.
स्पष्टीकरण: विठ्ठल रामजी शिंदे यांच्या आत्मचरित्राचे नाव 'माझ्या आठवणी व अनुभव' असे आहे.
स्पष्टीकरण: विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी अस्पृश्यता निवारणासाठी डिप्रेस्ड क्लासेस मिशनची स्थापना केली.
स्पष्टीकरण: त्यांच्या थोर कार्यामुळे त्यांना महाराष्ट्रातील जनतेने 'महर्षी' ही पदवी बहाल केली.
स्पष्टीकरण: विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी १९१७ मध्ये अखिल भारतीय अस्पृश्यता निवारक परिषद भरवली होती.
स्पष्टीकरण: विठ्ठल रामजी शिंदे हे सत्यशोधक समाजाच्या विचारांशी प्रभावित होते.
स्पष्टीकरण: विठ्ठल रामजी शिंदे यांचे मुख्य कार्य अस्पृश्यता निवारण हे होते.
स्पष्टीकरण: त्यांनी हिंदू धर्माचा आणि त्यातील अस्पृश्यतेच्या मुळांचा सखोल अभ्यास केला होता.
स्पष्टीकरण: अस्पृश्यता निवारणाच्या कार्याला गती देण्यासाठी त्यांनी 'मुक्तिदल' स्थापन केले होते.
स्पष्टीकरण: विठ्ठल रामजी शिंदे यांचे निधन १९४४ मध्ये झाले.
स्पष्टीकरण: डिप्रेस्ड क्लासेस मिशनची स्थापना मुंबई येथे झाली.
स्पष्टीकरण: त्यांनी प्रत्यक्ष कृती म्हणून शाळा आणि वसतिगृहे सुरू केली.
स्पष्टीकरण: त्यांच्या मते अस्पृश्यता ही धर्माला लागलेला एक सामाजिक कलंक होता.
स्पष्टीकरण: त्यांनी १९१७ च्या अखिल भारतीय अस्पृश्यता निवारक परिषदेचे नेतृत्व केले होते.
स्पष्टीकरण: अस्पृश्य वर्गाच्या शिक्षणावर त्यांनी सर्वाधिक भर दिला होता.
स्पष्टीकरण: ते एक मवाळ आणि मानवतावादी समाजसुधारक होते.
स्पष्टीकरण: त्यांनी अस्पृश्यता निवारणासाठी सर्व जाती-धर्मातील लोकांचे सहकार्य घेण्याचा प्रयत्न केला.