छत्रपती शिवाजी महाराजांची आग्रा भेट आणि सुटका | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
छत्रपती शिवाजी महाराजांची आग्रा भेट आणि सुटका
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
पुरंदरच्या तहाच्या अटींनुसार छत्रपती शिवाजी महाराजांनी औरंगजेबाच्या दरबारात आग्रा येथे भेट दिली. ही घटना मराठा इतिहासातील एक अत्यंत धाडसी आणि धोरणी प्रसंग मानला जातो.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
एखाद्या व्यक्तीला एका विशिष्ट ठिकाणी बंदिस्त ठेवून त्यावर कडक पाळत ठेवणे.
१६६५ मध्ये शिवाजी महाराज आणि मिर्झाराजे जयसिंग यांच्यात झालेला तह.
महत्त्वाचे मुद्दे
- आग्रा भेटीचा काळ: १६६६
- महाराजांसोबत आग्रा येथे गेलेले पुत्र: संभाजी महाराज
- महाराजांना नजरकैदेतून सोडवण्यात मदत करणारे: हिरोजी फर्जंद आणि मदारी मेहतर
- महाराजांनी आग्र्याहून सुटका करून घेतल्यानंतर ते मथुरेमार्गे रायगडावर परतले.
- औरंगजेबाने महाराजांना 'राजा' ही पदवी दिली होती, परंतु दरबारात त्यांना कनिष्ठ दर्जाच्या सरदारांच्या रांगेत उभे केले.
महत्त्वाची तथ्ये
- शिवाजी महाराज आग्र्याला १२ मे १६६६ रोजी पोहोचले.
- महाराजांनी आग्र्याहून सुटका १७ ऑगस्ट १६६६ रोजी केली.
- महाराजांच्या सुटकेनंतर औरंगजेबाने रामसिंगला जबाबदार धरले.
- महाराजांच्या सुटकेमुळे मराठा साम्राज्याचा विस्तार होण्यास मोठी मदत झाली.
उदाहरणे
निसटण्याची युक्ती
महाराजांनी आजारी पडल्याचे नाटक करून साधूंना मिठाईचे पेटे वाटण्यास सुरुवात केली. याच पेट्यांतून ते आणि संभाजी महाराज बाहेर पडले.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: शिवाजी महाराज १२ मे १६६६ रोजी आग्रा येथे पोहोचले.
स्पष्टीकरण: आग्रा भेटीच्या वेळी शिवाजी महाराजांसोबत त्यांचे पुत्र संभाजी महाराज होते.
स्पष्टीकरण: हिरोजी फर्जंद आणि मदारी मेहतर यांनी महाराजांच्या सुटकेत महत्त्वाची भूमिका बजावली.
स्पष्टीकरण: आग्र्याहून निसटल्यानंतर महाराज मथुरेमार्गे रायगडाकडे निघाले.
स्पष्टीकरण: औरंगजेबाने महाराजांना कनिष्ठ दर्जाच्या सरदारांच्या रांगेत उभे केले होते, ज्याचा महाराजांनी निषेध केला.
स्पष्टीकरण: आग्रा भेटीच्या वेळी औरंगजेबाचा दरबार आग्रा येथे भरला होता.
स्पष्टीकरण: महाराजांनी आजारी पडल्याचे नाटक करून मिठाईच्या पेट्यांतून सुटका करून घेतली.
स्पष्टीकरण: पुरंदरचा तह १६६५ मध्ये शिवाजी महाराज आणि मिर्झाराजे जयसिंग यांच्यात झाला.
स्पष्टीकरण: शिवाजी महाराज १७ ऑगस्ट १६६६ रोजी आग्र्यातून निसटले.
स्पष्टीकरण: आग्रा भेटीच्या वेळी औरंगजेबाचा ५० वा वाढदिवस साजरा केला जात होता.
स्पष्टीकरण: महाराजांना रामसिंगच्या हवेलीत नजरकैदेत ठेवले होते.
स्पष्टीकरण: महाराज सप्टेंबर १६६६ मध्ये रायगडावर सुखरूप पोहोचले.
स्पष्टीकरण: पुरंदरच्या तहाच्या अटींनुसार महाराजांना औरंगजेबाच्या दरबारात जाणे भाग होते.
स्पष्टीकरण: महाराजांच्या सुटकेनंतर औरंगजेबाने रामसिंगला जबाबदार धरले आणि त्याला दरबारातून काढून टाकले.
स्पष्टीकरण: हिरोजी फर्जंद यांनी महाराजांच्या जागी झोपून त्यांना निसटण्यास मदत केली.
स्पष्टीकरण: ही घटना मराठा इतिहासातील एक अत्यंत धाडसी प्रसंग आहे.
स्पष्टीकरण: महाराजांनी साधूचा वेश धारण करून सुटका करून घेतली.
स्पष्टीकरण: १६६६ मध्ये शिवाजी महाराजांचे वय ३८ वर्षे होते.
स्पष्टीकरण: महाराजांच्या सुटकेमुळे औरंगजेब अत्यंत संतापला होता.
स्पष्टीकरण: आग्र्यातून सुखरूप निसटल्यामुळे महाराजांची प्रतिष्ठा आणि धाडस संपूर्ण भारतात पसरले.