छत्रपती संभाजी महाराज: जीवन आणि कार्य | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
छत्रपती संभाजी महाराज: जीवन आणि कार्य
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
छत्रपती संभाजी महाराज हे मराठा साम्राज्याचे दुसरे छत्रपती आणि शिवाजी महाराजांचे ज्येष्ठ पुत्र होते. त्यांनी अत्यंत कठीण परिस्थितीत स्वराज्याचे रक्षण केले आणि आपल्या पराक्रमाने शत्रूंना सळो की पळो करून सोडले.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
मराठा साम्राज्याचा सर्वोच्च शासक किंवा राजा.
संभाजी महाराजांनी संस्कृत भाषेत लिहिलेला ग्रंथ.
महत्त्वाचे मुद्दे
- संभाजी महाराजांचा जन्म १६ मे १६५७ रोजी झाला.
- त्यांनी 'बुधभूषण', 'नखशिख', 'सातसतक' हे ग्रंथ लिहिले.
- त्यांनी औरंगजेबाच्या विरोधात ९ वर्षे सतत लढा दिला.
- त्यांना 'छावा' म्हणून ओळखले जाते.
- त्यांची समाधी तुळापूर येथे आहे.
महत्त्वाची तथ्ये
- संभाजी महाराजांना अनेक भाषांचे ज्ञान होते.
- त्यांनी आपल्या कारकिर्दीत एकही किल्ला गमावला नाही.
- त्यांच्या पत्नीचे नाव येसूबाई होते.
उदाहरणे
मुघलांविरुद्ध लढा
संभाजी महाराजांनी औरंगजेबाच्या बलाढ्य सैन्याला मराठा गनिमी काव्याने जेरीस आणले होते.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांचा जन्म १६ मे १६५७ रोजी पुरंदर किल्ल्यावर झाला.
स्पष्टीकरण: बुधभूषण हा ग्रंथ संभाजी महाराजांनी संस्कृत भाषेत लिहिला आहे.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांच्या पत्नीचे नाव येसूबाई होते.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांची हत्या तुळापूर येथे झाली.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांना 'छावा' आणि 'शंभूराजे' या दोन्ही नावांनी ओळखले जाते.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांचा राज्याभिषेक १६ जानेवारी १६८० रोजी झाला.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांच्या काळात मुघल सम्राट औरंगजेब होता.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांना संगमेश्वर येथे पकडण्यात आले.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांनी पोर्तुगीज गव्हर्नर कॉन्डे डी अल्व्होरचा पराभव केला.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांच्या मुलाचे नाव शाहू महाराज होते.
स्पष्टीकरण: नखशिख हा ग्रंथ संभाजी महाराजांनी संस्कृत भाषेत लिहिला.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांच्या कारकिर्दीत मुघल, सिद्दी आणि पोर्तुगीज अशा अनेक आक्रमणांचा सामना करावा लागला.
स्पष्टीकरण: तुळापूर आणि वढू या दोन्ही ठिकाणी संभाजी महाराजांशी संबंधित स्मारके आहेत.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांनी औरंगजेबाचा बंडखोर मुलगा अकबर याला आश्रय दिला होता.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांच्या काळात रायगड ही मराठा साम्राज्याची राजधानी होती.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर राजाराम महाराजांनी स्वराज्याची धुरा सांभाळली.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांच्या काळात जंजिऱ्याचा सिद्दी याकूत खान स्वराज्याला त्रास देत होता.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांनी फोंडा किल्ल्यावर पोर्तुगीजांविरुद्ध मोहीम आखली होती.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांनी गनिमी कावा, तोफखाना आणि नौदल या सर्वांचा प्रभावी वापर केला.
स्पष्टीकरण: संभाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर मुघलांनी रायगड किल्ला जिंकला.