नांदूर मधमेश्वर पक्षी अभयारण्य: अभ्यासपूर्ण माहिती | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
नांदूर मधमेश्वर पक्षी अभयारण्य: अभ्यासपूर्ण माहिती
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
नांदूर मधमेश्वर हे महाराष्ट्रातील नाशिक जिल्ह्यात स्थित एक महत्त्वाचे पक्षी अभयारण्य आहे. याला 'महाराष्ट्राचे भरतपूर' म्हणून ओळखले जाते. हे ठिकाण जैवविविधतेने नटलेले असून स्थलांतरित पक्ष्यांसाठी एक सुरक्षित आश्रयस्थान आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
आंतरराष्ट्रीय महत्त्वाच्या पाणथळ जागांच्या संवर्धनासाठी रामसर करारांतर्गत निवडलेली ठिकाणे.
हवामानातील बदलांमुळे किंवा अन्नाच्या शोधात दरवर्षी एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी प्रवास करणारे पक्षी.
महत्त्वाचे मुद्दे
- स्थान: निफाड तालुका, नाशिक जिल्हा, महाराष्ट्र.
- नद्या: गोदावरी आणि कादवा नद्यांचा संगम.
- उपनाम: महाराष्ट्राचे भरतपूर.
- स्थापना: १९८६ (अभयारण्य म्हणून).
- रामसर दर्जा: २०२० मध्ये महाराष्ट्रातील पहिले रामसर स्थळ म्हणून घोषित.
महत्त्वाची तथ्ये
- हे महाराष्ट्रातील पहिले रामसर स्थळ आहे.
- येथे सुमारे २३० पेक्षा जास्त पक्ष्यांच्या प्रजाती आढळतात.
- हे अभयारण्य गोदावरी नदीच्या पात्रात वसलेले आहे.
- येथे जलपर्णी आणि विविध प्रकारची गवते आढळतात जी पक्ष्यांसाठी पोषक आहेत.
उदाहरणे
येथे आढळणारे पक्षी
फ्लेमिंगो (रोहित), करकोचे, विविध प्रकारचे बदके, आणि स्थलांतरित पक्षी जसे की युरेशियन विजन.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: नांदूर मधमेश्वर अभयारण्य नाशिक जिल्ह्यातील निफाड तालुक्यात आहे.
स्पष्टीकरण: नांदूर मधमेश्वर हे त्याच्या समृद्ध पक्षी वैविध्यामुळे 'महाराष्ट्राचे भरतपूर' म्हणून ओळखले जाते.
स्पष्टीकरण: हे अभयारण्य गोदावरी आणि कादवा नद्यांच्या संगमावर स्थित आहे.
स्पष्टीकरण: नांदूर मधमेश्वरला २०२० मध्ये महाराष्ट्रातील पहिले रामसर स्थळ म्हणून घोषित करण्यात आले.
स्पष्टीकरण: नांदूर मधमेश्वर अभयारण्याची अधिकृत स्थापना १९८६ मध्ये झाली.
स्पष्टीकरण: हे अभयारण्य नाशिक जिल्ह्यातील निफाड तालुक्यात आहे.
स्पष्टीकरण: नांदूर मधमेश्वर हे महाराष्ट्रातील पहिले रामसर स्थळ आहे.
स्पष्टीकरण: हे एक प्रसिद्ध पक्षी अभयारण्य आहे.
स्पष्टीकरण: नांदूर मधमेश्वर धरण गोदावरी नदीवर बांधले आहे.
स्पष्टीकरण: रामसर करार हा जागतिक स्तरावर पाणथळ जागांच्या संवर्धनासाठी केला जातो.
स्पष्टीकरण: येथे हिवाळ्यात मोठ्या प्रमाणावर स्थलांतरित पक्षी येतात.
स्पष्टीकरण: १९७० मध्ये धरण निर्मितीमुळे निर्माण झालेल्या जलाशयामुळे पाणथळ जागा तयार झाली.
स्पष्टीकरण: नांदूर मधमेश्वर हे अभयारण्य आहे, राष्ट्रीय उद्यान नाही.
स्पष्टीकरण: हिवाळ्यात स्थलांतरित पक्षी येत असल्याने हा काळ उत्तम असतो.
स्पष्टीकरण: भरतपूर (केवलादेव) प्रमाणेच येथेही मोठ्या संख्येने स्थलांतरित पक्षी येतात.
स्पष्टीकरण: धरणामुळे निर्माण झालेल्या जलाशयाला नांदूर मधमेश्वर जलाशय म्हणतात.
स्पष्टीकरण: पाणथळ जागा असल्याने येथे जलपर्णी आणि विविध गवते आढळतात.
स्पष्टीकरण: हे नाशिक जिल्ह्यात असल्याने नाशिक शहर जवळ पडते.
स्पष्टीकरण: रामसर स्थळ हे पाणथळ जागांच्या संवर्धनासाठी असते.
स्पष्टीकरण: पक्षी निरीक्षणासाठी येथे वॉच टॉवरची सोय करण्यात आली आहे.