भीमाशंकर वन्यजीव अभयारण्य: अभ्यास व माहिती | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
भीमाशंकर वन्यजीव अभयारण्य: अभ्यास व माहिती
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
भीमाशंकर वन्यजीव अभयारण्य हे महाराष्ट्रातील एक महत्त्वाचे आणि जैवविविधतेने नटलेले अभयारण्य आहे. हे प्रामुख्याने 'शेकरू' या राजप्राण्यासाठी प्रसिद्ध आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
असा संरक्षित प्रदेश जिथे वन्यजीवांना नैसर्गिक अधिवासात सुरक्षितपणे राहता येते आणि मानवी हस्तक्षेप मर्यादित असतो.
महाराष्ट्र राज्याचा राज्यप्राणी, जो एक मोठी खार आहे आणि प्रामुख्याने भीमाशंकरच्या जंगलात आढळतो.
महत्त्वाचे मुद्दे
- स्थापना: १९८५ मध्ये अभयारण्य म्हणून घोषित.
- क्षेत्रफळ: सुमारे १३०.७८ चौ. किमी.
- स्थान: पुणे, रायगड आणि ठाणे जिल्ह्यांच्या सीमा.
- प्रमुख प्राणी: शेकरू (Giant Squirrel), बिबट्या, सांबर, भेकर.
- वनस्पती: सदाहरित आणि निम-सदाहरित वने.
महत्त्वाची तथ्ये
- भीमाशंकर हे भीमा नदीचे उगमस्थान आहे.
- हे अभयारण्य 'सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पाचा' एक भाग आहे.
- येथे १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेले भीमाशंकर मंदिर आहे.
- हे ठिकाण 'हॉटस्पॉट' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या पश्चिम घाटात येते.
उदाहरणे
जैवविविधता
येथे शेकरू व्यतिरिक्त बिबट्या, सांबर, भेकर, रानमांजर आणि विविध प्रकारचे दुर्मिळ पक्षी आढळतात.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: भीमाशंकर अभयारण्य हे महाराष्ट्र राज्याचा राज्यप्राणी 'शेकरू' साठी प्रसिद्ध आहे.
स्पष्टीकरण: भीमाशंकर अभयारण्य १९८५ मध्ये घोषित करण्यात आले.
स्पष्टीकरण: भीमा नदीचा उगम भीमाशंकर येथे होतो.
स्पष्टीकरण: भीमाशंकर हे सह्याद्री पर्वत रांगेत वसलेले आहे.
स्पष्टीकरण: शेकरू हा एक सस्तन प्राणी (खार प्रजाती) आहे.
स्पष्टीकरण: हे अभयारण्य पुणे, रायगड आणि ठाणे या तीन जिल्ह्यांच्या सीमांवर आहे.
स्पष्टीकरण: भीमाशंकर हे सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पाचा एक भाग आहे.
स्पष्टीकरण: भीमाशंकर हे १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक आहे.
स्पष्टीकरण: भीमाशंकर अभयारण्याचे क्षेत्रफळ सुमारे १३०.७८ चौ. किमी आहे.
स्पष्टीकरण: शेकरू हा महाराष्ट्र राज्याचा राज्यप्राणी आहे.
स्पष्टीकरण: येथे प्रामुख्याने सदाहरित आणि निम-सदाहरित वने आढळतात.
स्पष्टीकरण: भीमाशंकरमध्ये बिबट्या, सांबर, भेकर असे प्राणी आढळतात.
स्पष्टीकरण: भीमाशंकर हे पश्चिम घाटाचा (Western Ghats) भाग आहे.
स्पष्टीकरण: पश्चिम घाट हा जैवविविधतेचा हॉटस्पॉट आहे, त्यामुळे भीमाशंकरलाही ते महत्त्व आहे.
स्पष्टीकरण: भीमा नदीचा उगम भीमाशंकर येथे होतो.
स्पष्टीकरण: शेकरू हा वृक्षवासी प्राणी आहे, तो झाडांवर राहतो.
स्पष्टीकरण: हिवाळा हा काळ अभयारण्य फिरण्यासाठी सर्वोत्तम मानला जातो.
स्पष्टीकरण: भीमाशंकरमध्ये घनदाट सदाहरित वने आहेत.
स्पष्टीकरण: १९८५ मध्ये याला वन्यजीव अभयारण्याचा दर्जा मिळाला.
स्पष्टीकरण: येथे विविध प्रकारचे दुर्मिळ आणि स्थानिक पक्षी आढळतात.