थोरले माधवराव पेशवे: मराठा साम्राज्याचा पुनरुद्धार | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
थोरले माधवराव पेशवे: मराठा साम्राज्याचा पुनरुद्धार
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
पानिपतच्या पराभवानंतर मराठा साम्राज्याची घसरलेली घडी पुन्हा बसवण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य थोरले माधवराव पेशवे यांनी केले. त्यांना 'मराठा साम्राज्याचे पुनरुज्जीवन करणारे' मानले जाते.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
१७६१ मध्ये अहमदशाह अब्दाली आणि मराठे यांच्यात झालेला लढा, ज्याने मराठा सत्तेला मोठा धक्का दिला.
मराठा साम्राज्यातील मुख्यमंत्रिपद, जे नंतर वंशपरंपरागत झाले.
महत्त्वाचे मुद्दे
- माधवराव पेशवे हे नानासाहेब पेशव्यांचे पुत्र होते.
- त्यांनी १७६१ ते १७७२ या काळात पेशवेपद भूषवले.
- त्यांच्या काळात रामशास्त्री प्रभुणे हे मुख्य न्यायाधीश होते.
- त्यांनी हैदर अलीचा पराभव करून मराठ्यांची प्रतिष्ठा वाढवली.
- त्यांनी प्रशासनात पारदर्शकता आणण्यासाठी प्रयत्न केले.
महत्त्वाची तथ्ये
- माधवराव पेशव्यांना 'मराठा साम्राज्याचे रक्षक' म्हटले जाते.
- त्यांच्या मृत्यूनंतर मराठा साम्राज्याचा ऱ्हास सुरू झाला.
- त्यांनी १७७२ मध्ये पुण्यात निधन झाले.
- त्यांच्या काळात मराठा साम्राज्याची आर्थिक स्थिती सुधारली होती.
उदाहरणे
निजामाचा पराभव
माधवरावांनी राक्षसभुवनच्या लढाईत निजामाचा पराभव करून मराठ्यांचे वर्चस्व सिद्ध केले.
न्यायव्यवस्था
रामशास्त्री प्रभुणे यांच्या मदतीने त्यांनी न्यायव्यवस्थेत सुधारणा केली आणि भ्रष्टाचारावर नियंत्रण मिळवले.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: नानासाहेब पेशव्यांच्या निधनानंतर १७६१ मध्ये माधवराव पेशवे गादीवर आले.
स्पष्टीकरण: रामशास्त्री प्रभुणे हे माधवराव पेशव्यांच्या काळातील प्रसिद्ध मुख्य न्यायाधीश होते.
स्पष्टीकरण: राक्षसभुवनची लढाई माधवराव पेशवे आणि निजाम यांच्यात झाली होती.
स्पष्टीकरण: माधवराव पेशव्यांचा मृत्यू १७७२ मध्ये झाला.
स्पष्टीकरण: माधवराव पेशव्यांनी हैदर अलीचा पराभव केला होता.
स्पष्टीकरण: माधवराव पेशव्यांनी पानिपतच्या पराभवानंतर मराठा साम्राज्याचे पुनरुज्जीवन केले.
स्पष्टीकरण: माधवराव पेशवे हे नानासाहेब पेशव्यांचे पुत्र होते.
स्पष्टीकरण: नाना फडणवीस आणि रामशास्त्री प्रभुणे या दोघांचेही योगदान महत्त्वाचे होते.
स्पष्टीकरण: पेशव्यांच्या काळात पुण्यातून कारभार चालत असे.
स्पष्टीकरण: माधवरावांच्या मृत्यूनंतर त्यांचे बंधू नारायणराव पेशवे झाले.
स्पष्टीकरण: माधवरावांनी उत्तर आणि दक्षिण दोन्हीकडे मराठ्यांचे वर्चस्व पुन्हा प्रस्थापित केले.
स्पष्टीकरण: राक्षसभुवनच्या लढाईत माधवराव पेशव्यांनी निजामाचा पराभव केला.
स्पष्टीकरण: माधवरावांनी आर्थिक स्थिती सुधारण्यासाठी विविध उपाययोजना केल्या होत्या.
स्पष्टीकरण: नाना फडणवीस हे माधवराव पेशव्यांचे मुख्य सल्लागार होते.
स्पष्टीकरण: माधवरावांनी निजाम आणि हैदर अली या दोघांचाही पराभव केला.
स्पष्टीकरण: रामशास्त्री प्रभुणे हे न्यायदानासाठी प्रसिद्ध होते.
स्पष्टीकरण: माधवरावांच्या कुशल नेतृत्वामुळे मराठा साम्राज्य पुन्हा मजबूत झाले.
स्पष्टीकरण: माधवरावांच्या काळात मराठ्यांचे वर्चस्व संपूर्ण भारतात पसरले होते.
स्पष्टीकरण: माधवरावांनी लष्करी शिस्त आणि शक्ती वाढवली.
स्पष्टीकरण: माधवरावांनी साम्राज्य विस्तार आणि प्रशासकीय सुधारणा या दोन्हीवर भर दिला.