महाराष्ट्र शासनाच्या प्रमुख आरोग्य योजना | MahaExam
स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स व सराव प्रश्न
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
महाराष्ट्र शासनाच्या प्रमुख आरोग्य योजना
महाराष्ट्र सरकारी स्पर्धा परीक्षा अभ्यास नोट्स
मूलभूत संकल्पना, व्याख्या, ट्रिक्स आणि स्पर्धा परीक्षांमधील महत्त्वाचे सराव बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ).
परिचय
महाराष्ट्र शासनाने नागरिकांच्या आरोग्यासाठी विविध कल्याणकारी योजना राबवल्या आहेत. या योजनांचा मुख्य उद्देश गरिबांना मोफत उपचार मिळवून देणे आणि आरोग्य सुविधांचे सक्षमीकरण करणे हा आहे.
सविस्तर माहिती
महत्त्वाच्या संज्ञा
राज्य शासनाची आरोग्य विमा योजना, ज्याद्वारे पात्र कुटुंबांना गंभीर आजारांवर मोफत उपचार मिळतात.
माता मृत्यू दर कमी करण्यासाठी गरोदर महिलांना संस्थात्मक प्रसूतीसाठी प्रोत्साहन देणारी योजना.
महत्त्वाचे मुद्दे
- महात्मा जोतिराव फुले जन आरोग्य योजना ही राज्यस्तरीय योजना आहे.
- प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (आयुष्मान भारत) ही केंद्र पुरस्कृत योजना आहे.
- आरोग्य योजनांचा मुख्य उद्देश 'आरोग्य सर्वांसाठी' हे ध्येय गाठणे आहे.
- माता आणि बालमृत्यू दर कमी करणे हे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.
महत्त्वाची तथ्ये
- महात्मा जोतिराव फुले जन आरोग्य योजना ही पूर्वी 'राजीव गांधी जीवनदायी आरोग्य योजना' म्हणून ओळखली जात होती.
- महाराष्ट्र शासनाने 'आरोग्यवर्धिनी' केंद्रांच्या माध्यमातून प्राथमिक आरोग्य सेवा बळकट केली आहे.
उदाहरणे
महात्मा जोतिराव फुले जन आरोग्य योजना
या योजनेअंतर्गत पिवळ्या, केशरी आणि अंत्योदय शिधापत्रिकाधारक कुटुंबांना प्रति वर्ष ५ लाख रुपयांपर्यंतचे विमा संरक्षण मिळते.
🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स
⚠️ सामान्य चुका
📝 सराव प्रश्न
20 बहुपर्यायी प्रश्न
स्पष्टीकरण: या योजनेचे पूर्वीचे नाव राजीव गांधी जीवनदायी आरोग्य योजना असे होते.
स्पष्टीकरण: या योजनेअंतर्गत प्रति कुटुंब प्रति वर्ष ५ लाख रुपयांपर्यंतचे विमा संरक्षण मिळते.
स्पष्टीकरण: माता मृत्यू दर कमी करण्यासाठी संस्थात्मक प्रसूतीला प्रोत्साहन देणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
स्पष्टीकरण: ही योजना गर्भवती महिला आणि स्तनदा मातांच्या आरोग्यासाठी आहे.
स्पष्टीकरण: आरोग्यवर्धिनी केंद्रे प्राथमिक आरोग्य सेवा बळकट करण्यासाठी आहेत.
स्पष्टीकरण: शासकीय रुग्णालयांमध्ये मोफत औषधे पुरवण्याची योजना राबवली जाते.
स्पष्टीकरण: महाराष्ट्र राज्याच्या आरोग्य विभागाचे मुख्यालय मुंबई येथे आहे.
स्पष्टीकरण: कुष्ठरोग निर्मूलनासाठी स्पर्श कुष्ठरोग जनजागृती मोहीम राबवली जाते.
स्पष्टीकरण: राष्ट्रीय आरोग्य अभियान हे केंद्र आणि राज्य सरकारच्या सहकार्याने राबवले जाते.
स्पष्टीकरण: ही मोहीम महिलांच्या आरोग्य तपासणीसाठी राबवली जाते.
स्पष्टीकरण: या सर्व योजना बालमृत्यू दर कमी करण्यासाठी मदत करतात.
स्पष्टीकरण: आशा स्वयंसेविका आरोग्य सेवा तळागाळापर्यंत पोहोचवण्याचे काम करतात.
स्पष्टीकरण: योजनेच्या पात्रतेसाठी आधार कार्ड, शिधापत्रिका आणि उत्पन्नाचा दाखला आवश्यक असतो.
स्पष्टीकरण: निक्षय पोषण योजना क्षयरुग्णांना पोषण आहारासाठी मदत करते.
स्पष्टीकरण: आरोग्यम् धनसंपदा हे आरोग्य विभागाचे ब्रीदवाक्य आहे.
स्पष्टीकरण: ही योजना २०१८ मध्ये सुरू झाली.
स्पष्टीकरण: आरोग्य उपकेंद्र हे गाव पातळीवर असते.
स्पष्टीकरण: कुटुंब कल्याण कार्यक्रमाचा मुख्य उद्देश लोकसंख्या नियंत्रण आहे.
स्पष्टीकरण: आरोग्य दूत योजना आरोग्य जनजागृतीसाठी आहे.
स्पष्टीकरण: मिशन इंद्रधनुष्य हे लसीकरणासाठी राबवले जाते.