परिचय

वाकाटक हे तिसऱ्या ते सहाव्या शतकापर्यंत दख्खनच्या पठारावर राज्य करणारे एक शक्तिशाली राजवंश होते. त्यांनी महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि राजकीय इतिहासात मोलाची भर घातली आहे.

सविस्तर माहिती

महत्त्वाच्या संज्ञा

महत्त्वाचे मुद्दे

• संस्थापक: विंध्यशक्ती.
• प्रमुख केंद्र: विदर्भ (नंदीवर्धन आणि प्रवरपूर).
• गुप्त-वाकाटक संबंध: चंद्रगुप्त द्वितीयची मुलगी प्रभावती गुप्ता हिचा विवाह रुद्रसेन द्वितीयशी झाला होता.
• सांस्कृतिक योगदान: अजंठा लेणीतील १६, १७ आणि १९ क्रमांकाच्या लेण्यांचे काम वाकाटक काळात झाले.
• धार्मिक धोरण: वाकाटक राजे प्रामुख्याने हिंदू धर्माचे अनुयायी होते, परंतु त्यांनी बौद्ध धर्मालाही राजाश्रय दिला.

महत्त्वाची तथ्ये

• वाकाटक घराण्याचे मूळ पुरुष विंध्यशक्ती होते.
• प्रवरसेन पहिल्याने चार अश्वमेध यज्ञ केले होते.
• कालिदासाने 'मेघदूत' हे काव्य रामटेक (नंदीवर्धन) येथेच लिहिले असावे असे मानले जाते.
• वाकाटकांचा शेवट सहाव्या शतकात झाला.

उदाहरणे

🎯 परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

⚠️ सामान्य चुका

📝 सराव प्रश्न

20 बहुपर्यायी प्रश्न